Germaniya kansleri Fridrix Merç Koreyaning birlaşişiga çaqirdi — ammo Seul ham, Pxenyan ham bu ğoyaga salqin nazar bilan qarayapti

Merçning DMZ oldidagi sözlari 1993-yilgi ritorikani takrorlayapti

Osiyoda rasmiy taşrif bilan bölgan Germaniya kansleri Fridrix Merç juma kuni ikki Koreyani ajratib turuvçi demilitarizatsiyalangan zona yonidagi kuzatuv maydonçasiga bördi va yarim orolning birlaşişiga çaqirdi. «Biz nemislar mamlakat bölinişining qançalik oğriqli ekanini yaxşi bilamiz. Şuningdek, öz qadriyatlarida qat’iy turadigan va muloqotga jasorat bilan kirişadigan kişi devorlarni buzib taşlaşi mumkinligini ham bilamiz», — dedi u, Deutsçe Welle tomonidan ijtimoiy tarmoqdagi xabaridan keltirilganidek. «Biz Koreya xalqlariga erkinlikdagi birlik tilaymiz», — deb qöşdi u. Aslida, naşr ta’kidlaganidek, Merç faqatgina kansler Helmut Kolning 1993-yilda xuddi şu joyda bildirgan umidlarini takrorladi — Germaniya tinç yöl bilan birlaşganidan ikki yil ötib.

Nemis ssenariysi Koreya uçun nega işlamaydi

Umumiy til va madaniy merosga ega, ammo ön yillar davomida qarama-qarşi tuzumlar bilan bölingan ikki Koreya tarixi haqiqatan ham nemis tarixini eslatadi. Lekin, DW ta’kidlaganidek, ikki vaziyat örtasida tamoyil farqi bö: Şarqiy Germaniya 1990-yilda bugungi Şimoliy Koreyadan ança rivojlangan edi, va hatto Germaniyaga hududlar darajasini yaqinlaştriş uçun ön yillar kerak böldi. Hankuk universiteti professori Mason Riçi Şimoliy Koreya tuzumi öz hokimiyatini himoya qilişga intilayotganini, birlaşgan demokratik davlatda esa bu hokimiyat xavf ostida qolişini ta’kidladi.

Janub: rasmiy kurs saqlanmoqda, lekin qöllab-quvvatlaş pasaymoqda

Rasmiy ravişda Seul birlaşişdan milliy maqsad sifatida voz keçmagan: Janubiy Koreya konstitutsiyasi erkinlik va demokratiya asosida tinç birlaşişni hozir ham nazarda tutadi. Biroq Kyonhi universiteti professori Çu Je U sözlarga köra, sönggi hukumatlar bu ğoyani avvalgiga qaraganda ança kam tarğib qilmoqda. Seul milliy universiteti Tinçlik va birlaşiş tadqiqotlari institutining sentyabrda e’lon qilingan sörovi 39,1 foiz janubiy koreyalik birlaşişni mumkin emas deb hisoblaşini körsatdi — bu taxminan ikki ön yillik kuzatuvlar davomidagi eng yuqori körsatkiç. Respondentlar asosiy xavflar orasida Şimol infratuzilmasiga — yöllar, kasalxonalar, maktablarga — ketadigan ulkan xarajatlarni atagan. Çu avlodlar kayfiyatidagi özgarişni ham qayd etdi: uning sözlarga köra, yaş janubiy koreyaliklar Şimolni «şunçaki yana bir davlat» — qaşşoq va tahdid soluvçi — sifatida köradi va katta avlodlardagi hissiy boğlaniş ularda yöq.

Şimol: konstitutsiya birlaşişdan voz keçişni mustahkamladi

Bu masalada Pxenyança oçiqroq. 2023-yil dekabrda Kim Çen In konstitutsiyani özgartiş haqida e’lon qildi: tinç birlaşiş mumkin emas deb e’lon qilindi, Janubiy Koreya duşman raqib deb ataldi va davlatlarni qöşiş niyati qolmadi, — deb DW Çu Je U sözlarni yetkazadi. Qayta körib çiqilgan KXDR konstitutsiyasi 2026-yil martda tasdiqlandi va tuzum yaraşuv hamda milliy birlik haqidagi eslatmalarni faol ravişda öçirib taşlamoqda. «Şimolning Janubga yaqinlaşişga niyatsizligini bundan aniqroq ifodalay olmasligiga işonmayman», — dedi Riçi va tahlilçilar, mansabdorlar hamda oddiy janubiy koreyaliklar birlaşiş tilga ölinganda «közlarini örayotganini» qöşib aytdi.

Geosiyosiy ölçov

Birlaşiş strategik ittifoqlardagi farq tufayli ham murakkablaşadi: Janub AQŞ bilan boğlangan, Şimol esa — Xitoy bilan va tobora çuqurroq Rossiya bilanÇu fikriça, superdavlatlar öz ittifoqçilaridan voz keçişni xohlamaydi: AQŞ Xitoyga oğişib qolgan birlaşgan Koreyadan mamnun bölmasdi, Pxenin esa hozirgi KXDR bilan çegarasi yaqinida amerikalik harbiylarning paydo bölişiga qarşi çiqardi. Çuning öz ta’biri bilan, hozirgi status-kvo mukammal emas, ammo mintaqa barqarorligini saqlaşning eng yaxşi usuli — şu bilan birga, naşrda qayd etilganidek, ön yildan keyin iqtisodiy, ijtimoiy va harbiy-siyosiy vaziyat tubdan özgarişi mumkin.