Ukraina YIE kreditidan 1 mlrd yevrogaça mablağni qöşma mudofaa loyihalariga yönaltiradi

Kredit mablağlarının qayta taqsimlanişi

Ukraina Yevropa Ittifoqi kreditidan 1 mlrd yevrogaça mablağni ötkazişni niyat qilmoqda (Ukraine Support Loan) European Defence Industry Programme / Ukraine Support Instrument dasturiga. Bu haqda Euronews naşriga kelib tuşgan Yevropa Komissiyasının maxfiy hujjatida aytilgan. Hozir 300 mln yevro miqdorida baholanadigan uşbu vosita tört barobaridan köproq moliyalaştiriş oladi; u qöşma korxonalar va litsenziya şartnomalari orqali ukrain-yevropa qöşma işlab çiqarişini rağbatlantirişga, şuningdek, ikki tomonlama işlab çiqaruvçilarning qöşma xaridlarini osonlaştirişga möljallangan. Ustuvor yönalişlar — havo mudofaasi va raketa qarşi mudofaa tizimlari, dronlar, dronlarga qarşi kuraş vositalari va öq-dorilar.

Moliyalaştiriş konteksti

Euronews ma’lumotiga köra, Ukraine Support Loan doirasida YIE Kiyevni qöllab-quvvatlaş uçun 90 mlrd yevro ajratmoqda 2026 va 2027-yillarda. Ukrainanın moliyaviy ehtiyojlari oşib borayotgani uçun Bryussel yaqinda byudjet defitsitini qoplaşga yordam beriş maqsadida tölovlarning bir qismini tezlaştirişga rozi böldi. Şunga qaramay, Kiyev uşbu mablağlarning bir qismini yevropa qöşma işlab çiqariş dasturiga qaytarib yönaltirişi kutilmoqda.

Mudofaa pakti va keyingi qadamlar

Moliyalaştirişni oşiriş — 2026-yil iyulida niyat xatini imzolaş orqali işga tuşirilgan EU-Ukraine Strategic Defence Industrial Partnerşip doirasidagi qadam. U asosida Yevropa Komissiyasi Defence Industrial Pact tayyorlamoqda va a’zo davlatlardan mandat söramoqda. YIE davlatlariga yuborilgan hujjatda paktning asosiy vazifalari «ukrainaliklarga mudofaa mahsulotlarini tezroq yetkazib berişni qöllab-quvvatlaş, ayni paytda yevropa va ukrain mudofaa işlab çiqariş quvvatlarini kengaytiriş va integratsiya qiliş» deb körsatilgan. Pakt, şuningdek, dron va raketa texnologiyalari böyiça «keng qamrovli» şartnomalar — jumladan, regulyator tösiqlarini bartaraf etiş yöllarini taklif etişi kerak.

SAFE orqali alohida yönaliş

Hujjatga köra, alohida yönaliş a’zo davlatlarni Security Action for Europe (SAFE) dasturining foydalanilmagan yangi kreditlar turini ukraina sanoati bilan qöşma loyihalarni moliyalaştiriş uçun işlatişga rağbatlantirişni nazarda tutadi, garçi YIE poytaxtlarini bunga majburlaş mumkin emas. Komissiya uşbu taşabbuslar 2027-yilda YIE mudofaa işlab çiqarişini oşiruvçi «himoya oynasi» yaratişiga umid qilmoqda, bu Kiyevga yevropa işlab çiqaruvçilardan kattaroq hajmlarni arzonroq narxlarda xarid qiliş imkonini beradi. Milliy hukumatlarga, şuningdek, Ukrainaga yetkazib berişlar tez va uzluksiz qolişi uçun öz arsenallarini qisqartiriş taklif etilmoqda.

Keyin nima böładi

YIE davlatlari elçilari taşabbusni birinçi marta çorşanba kuni muhokama qiladi. Maqsad — pakt ustidagi işni yil oxirigaça yakunlaş, şundan söng a’zo davlatlar yakuniy matnni tasdiqlaşi kerak böładi. Hozirça bu Yevropa Komissiyasının rejasidir, qabul qilingan qaror emas: hujjat maxfiy, yakuniy tasdiqlaş esa YIE davlatlariga boğliq.