Bernem Buyuk Britaniyaning qul savdosi uçun keçirim söraşini istisno qilmadi, biroq tovon pulini rad etdi

Asosiy ma’lumotlar

Endi Bernem rasmiy keçirimga oçiq, biroq tovon pulini «notoğğri javob» deb atadi
Bayonot qirol Karl III taşrif buyurgan Karib havzasidagi Hamdöstlik sammiti oldidan yangilandi
Reaksiya ikkiga bölindi: Barbados baş vaziri Mia Mottli mamnuniyat bildirdi, faollar yetarli emas deb hisobladi

Hamdöstlik sammiti oldidan bayonot

Buyuk Britaniya baş vaziri Endi Bernem transatlantik qul savdosida mamlakatning roli uçun rasmiy keçirim söraşga qaratilgan murojaatlarga «oçiq» ekanini aytdi, biroq moliyaviy tovon pulini körib çiqişni istisno qilib, uni «notoğğri javob» deb atadi. BBC News maʼlumotiga köra, u qul savdosidan zarar körganlar bilan «tuzilmali muloqot» tarafdori bölib, Guardian uçun yozgan maqolasida şunday deb yozgan: «Bugungi britaniyaliklar başqa davrda, başqa qonunlar asosida va ularning şaxsiy iştirokisiz sodir etilgan tarixiy jinoyatlar uçun javobgar bölmasligi mumkin emas». Hukumat manbasi bunday yondaşuvni «axloqan toğğri qadam» deb atagan.

Kontekst: qirol taşrifi va Karib davlatlarining bosimi

Bayonot Bernem taşrif buyurişni rejalaştirayotgan Karib havzasidagi Hamdöstlik yetakçileri sammitidan bir hafta oldin yangilandi. Qirol Karl III ning mintaqaviy safari fonida Karib davlatlari Buyuk Britaniyani qul savdosi uçun keçirim söraş va tovon puli tölaşga çağirişni qayta tikladi. BBC avval xabar qilganidek, bu safari davomida qirol Gayandagi qullar qözğoloni joyiga taşrif buyurdi, naşr işonib havola qilgan tadqiqot esa quyidagini aniqlagan: britaniya tojining ramzi qul qilingan afrikaliklarga bosilgan. Tovon puli talab qilib yurgan Barbados baş vaziri Mia Mottli Bernem bayonotini mamnuniyat bilan qarşi oldi va «reparativ adolat»ni izçil talab qilib, «yaxşi niyat bilan» hamkorlik qilişga vaʼda berdi. The Repair Campaign asosçisi Denis ÖBrayen esa aksinça, bayonotni xafa qiluvçi deb atadi va «hozir töliq va rasmiy keçirim» talab qildi.

Nima özgaradi, nima özgarmay qoladi

Rasmiy jihatdan hukumat pozitsiyasi özgarmadi: Buyuk Britaniya qul savdosi uçun heç qaçon keçirim söramagan va tölovlar taklif qilmagan, Bernem esa tovon puli böyça avvalgi rahbarlarning çizigini saqlab qoldi. Yangilik faqat baş vazirning rasmiy keçirimni muloqotning bir qismi sifatida körib çiqişga tayyorligi böldi. BBC maʼlumotiga köra, Dauning-strit Xitoy va Rossiya mintaqada taʼsirini oşirayotgan şaroitda Hamdöstlikni mustahkamlaş mamlakat manfaatlariga mos deb hisoblaydi — şu hafta Putin bilan Moskvada Rossiya — Afrika sammiti ötkazildi. Naşr keltirgan tarixiy kontekst: XVI asrdan buyon ingliz hokimiyatlari va monarxiya qul savdosining yorqin iştirokçileri bölgan, 1833-yilgi qullikni bekor qiliş qonuniga köra esa britaniya plantatorlari qullarini yöqotgani uçun tovon puli olgan — Buyuk Britaniya bu tölovlar böyça qarzni faqat 2015-yilda yopgan. Bungaça BMT sudyasi Buyuk Britaniyaning qul savdosi böyça qarzini 18 trillion funtdeb baholagan va, BBC xabariga köra, hatto bu summani ham kam baholangan deb atagan.