YI ning on bir davlati 2027-yil yanvarigaça strategik zaxiralardan 20,5 million barrel dizel yoqilğisini çiqaradi

On bir davlatning qoşma majburiyati

Yevropa Ittifoqining on bir davlati — Belgiya, Daniya, Fransiya, Germaniya, Gretsiya, Italiya, Litva, Lyuksemburg, Niderlandiya, Portugaliya va Şvetsiya — 2027-yil yanvarigaça strategik zaxiralardan 20,5 million barrel dizel yoqilğisini çiqarib yuboriş majburiyatini oldi. Euronews öziga tegişli bölgan hujjatga tayanib xabar berişiça, bu qaror Yaqin Şarqdagi davom etayotgan beqarorlik va qişda yoqilği yetkazib berişidan xavotirlar fonida qabul qilingan. Qoşma deklaratsiyada davlatlar strategik zaxiralar, jumladan dizel hisobiga neft va neft mahsulotlari taklifini oşiriş uçun «qat'iy çoralarni kördik va körişda davom etmoqdamiz» deb bildiradi.

Martdagi harakat bilan aloqa va narxlar konteksti

Taşabbusni Fransiya energetika vaziri Rolan Leskyur Lyuksemburgda 29-oktyabr kuni bölib ötgan energetika vazirlari uçraşuvi çoğida taqdim etdi. U G7 yetakçilarining energetika xavfsizligi böyiça bayonoti va Xalqaro energetika agentligining (XEA) şoşilinç murojaatidan söng kelgan, şuningdek, XEA muvofiqlaştirgan 42,6 million barrel neft va neft mahsulotlarining martdagi qoşma çiqarilişiga işora qiladi — öşa neft mahsulotlarining deyarli yarmi dizelga töğri kelgan bölib, Yevropa Komissiyasining monitoring guruhi uni «hanuz defitsitli» deb baholagan edi. Bozordagi bosimni neft narxi körsatib beradi: 20-oktyabr kuni Brent barreli 112 dollardan savdo qilindi, bu uruşgaça darajadagi 40 dollar bilan soliştirganda ança yuqori. Euronews ma'lumotiga köra, zaxiralarni çiqariş AQŞ ma'muriyatining bosimi ostida amalga oşirilmoqda.

Defitsit kimga ta'sir qiladi va Bryussel nima deydi

YI dizel yoqilğisi bozorida yuz beradigan buzilişlarga zaif, çunki avtomobil transporti, yuk taşiş, qişloq xöjaligi va sanoat şu yoqilğiga boğliq. Bryussel «jismoniy defitsit kutilmaydi» deb ta'kidlaydi, biroq Euronews ma'lumotiga köra, energetika böyiça komissar Dan Yorgensen narxlarning keskin ösişi oxir-oqibat avvalo eng zaif qatlamlarga zarba berişini aytgan. Analitiklar zaxiralarni çiqarişni blokning energetika tizimidagi içki zaifliklarni hal qilmaydigan vaqtinçalik çora deb baholamoqda: favqulodda zaxiralar qayta işlaş quvvatlari yoki xalqaro yetkazib beriş zanjirlaridagi buzilişlarni qoplab bermaydi.

Nazorat, qayta işlaş va keyingi qadamlar

On bir hukumat Yevropa Komissiyasidan özining neft monitoringi guruhi orqali monitoringni muvofiqlaştirişni söradi: bozorlarga katta şaffaflilik beriş va vaziyat yomonlaşganda hukumatlarga keyingi çoralarni muvofiqlaştiriş imkonini yaratiş maqsadida har oy çiqariliş hajmlari, mahsulot turlari va yetkazib beriş muddatlari töğrisida ma'lumot töplaş. Deklaratsiyada neftni qayta işlaş roli ham ta'kidlangan: Yaqin Şarqdagi çözilib ketayotgan uruş, Fors körfazi davlatlari NZlarga hujumlar va Ukrainaning Rossiya NZlariga zarbalari allaqaçon tarang bölgan jahon dizel bozoriga bosimni kuçaytirdi. Komissiya yaqinda Yevropa NZlari va yoqilği işlab çiqaruvçilari bilan strategik muloqotni boşladi, soha birlaşmasi FuelsEurope esa tarmoqni «raqobatbardoşlikni himoya qiladigan yondaşuv» zarurligini bildirib, Bryusselni uning transformatsiyasi uçun investitsiya şaroitlari yaratişga çaqirdi. Majburiyatlarni bajarişning umumiy yuritilişi 10-dekabr kuni YI energetika vazirlari yiğilişida — yanvardagi oxirgi muddatgaça — baholanişi kutilmoqda.