YB Ukrainaga 45 mlrd yevroni moliyaviy inqiroz keskinlaşgani sababli tezroq ajratadi

YB Ukraina moliyaviy jadvalini özgartirmoqda

Yevropa ittifoqi Ukrainaga 90 mlrd yevrolik qöllab-quvvatlaş kreditini tölaşni tezlaştirişga niyatda, çunki mamlakat Rossiyadan kelgan keskinlaşuv va Qora dengiz blokadasi fonida moliyaviy inqirozga duç kelmoqda, deb xabar bermoqda Euronews. Kredit teng ikkiga bölingan: 2026-yilga möljallangan 45 mlrd yevro, böyiça tölovlar allaqaçon davom etmoqda, va 2027-yilga möljallangan 45 mlrd yevro. Dastlab mablağlar kelgusi yil oxirigaça taqsimlanişi rejalaştirilgan edi, biroq Yevropa komissiyasi ta'biriga köra, uruşning borişi bu hisob-kitoblarni özgartirdi. Endi Bryussel yordamning töxtaşini — joyida halokatli oqibatlarga olib kelişi mumkin bölgan vaziyatni oldini oliş maqsadida ikkinçi paketni 2027-yilning birinçi yarmiga jamlaydi.

2027-yilgi 45 mlrd yevro qanday taqsimlanadi

Yevropa komissiyasi juma kuni e'lon qilgan strategiyaga köra, ikkinçi paketdan 31,7 mlrd yevro harbiy ehtiyojlarga, 13,3 mlrd yevro esa byudjetga ajratiladi. Harbiy qism Kiyev yangi qurol-yaroq şartnomalarini taqdim etgan sari bosqiçma-bosqiç tölanadi; taqdimot 2027-yilda öz vaqtida yetkazib berişlarni ta'minlaş uçun allaqaçon şu yili boşlanişi mumkin. Byudjet qismi islohotlarga boğlangan, ularning bir qismi Ukrainaning YBga a'zolik jarayoni bilan boğliq; YB rahbarlari mamlakatni qonunçilik tempini saqlaşga çaqirdi. Şu bilan birga, 3,7 mlrd yevrolik tölov allaqaçon keçiktirilgan. Yevropa komissiyasi raisi Ursula fon der Lyan YB Ukrainaga «başorat qiliş imkonini» ta'minlayotgani va asosiy davlat xizmatlarini saqlab qolişga yordam berayotgani haqida gapirib, «Rossiyaga bosim ötkaziş uçun barça imkoniyatlardan foydalanişga» çaqirdi.

Hisob-kitoblar nega özgardi va nima yetişmayapti

E'lon qilinişidan oldin Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy Bryusseldan tölovlarini tezlaştirişni söragan edi: uning sözlariga köra, dronlar işlab çiqariş, PVO tizimlarini xarid qiliş va byudjetni qöllab-quvvatlaş uçun tranzlar qança erta kelib tuşsa, Ukrainaning 2027-yildagi mavqei şunçalik yaxşi böladi. Şu bilan birga, Komissiya 70 mlrd yevrolik defitsitniyopiş yöllarini izlamoqda, u bilan Ukraina kelgusi yilda duç keladi va mavjud kreditdan taşqari yangi moliyaviy manbalarni talab qiladi. Komissiya amaldorlarining sözlariga köra, YB bu summaning köpi bilan uçdan ikki qismini — taxminan 46 mlrd yevroni qoplaydi, qolganini boşqa ittifoqçilar ta'minlaşi kerak; böşliqni qoplaş uçun asosiy nomzod tez orada qöşma qarz moliyaviy manbasi bölib qoldi. Euronews tanişgan içki hujjat defitsitning uç sababini körsatadi: endi beşinçi yiliga kirgan uruşning çözilişi (kredit uning 2026-yilda tugaşiga hisoblangan edi), fuqarolik infratuzilmasiga rus zarbalarining kuçayişi va Qora dengiz blokadasi, ular iqtisodiy faollik va Ukrainaning içki daromadlarni yiğiş qobiliyatini zaiflaştirmoqda, şuningdek, YBdan taşqari ittifoqçilar yordamining qisqarişi — agar barça NATO ittifoqçilari iyul sammiti majburiyatlarini bajarsa, harbiy yordam defitsiti 13 mlrd yevrogaça qisqaradi.

Patriotlar va neftni qayta işlaşga zarbalar

Xuddi şu hujjat ma'lumotlariga köra, Ukrainaning moliyaviy ehtiyojlari rus aviazarbalariga qarşi turiş qobiliyati bilan «katta darajada belgilanadi», buning uçun qimmat amerikalik Patriot interceptorlari kerak. Kiyev Vaşingtonni Patriot yetkazib berişlarini keçiktirişda ayblamoqda, ular evropaliklar puliga tölangan; Euronews bu qorakölçilikni AQŞ prezidenti Donald Trampning rus neftni qayta işlaş zavodlariga — uning ta'kidlaşiça, ular jahon yoqilği narxlarini oşirmoqda — ukrain zarbalarini töxtatişga erişişdagi qat'iyatliligi bilan boğlaydi. Juma kuni Rossiyaning Samara viloyatidagi Novokuybişevsk neftni qayta işlaş zavodiga ukrain droni hujumi qilingani xabar qilindi.