Asosiy ma’lumotlar

  • Toqaev 30-oktabr TDT Davlat va hukumat rahbarlari kengaşi majlisida Rossiyani taşkilotga aʼzo yoki kuzatuvçi sifatida jalb qilişni taklif qildi.
  • Taşabbusni u Rossiyaning turkiy dunyo bilan tarixiy aloqalari va «Oltoy — turkiy sivilizatsiya beşigi» loyihasi bilan asoslab ötdi.
  • Toqaev Qozoğiston pozitsiyasini qayd etdi: TDT harbiy ittifoq emas va bölmasligi kerak.

Anqara sammitidagi taklif

Qozoğiston prezidenti Qasim-Jomart Toqaev 30-oktabr Anqarada bölib ötayotgan Turkiy davlatlar taşkiloti Davlat va hukumat rahbarlari kengaşi majlisida Rossiyani birlaşmada iştirok etişga taklif qildi. Uning sözlariga köra, «taşkilotimiz nufuzini oşiriş maqsadida Rossiyani bu niyatiga ijobiy baho beriş va uni uşbu formatga qöşilişga yoki TDT faoliyatida kuzatuvçi sifatida qatnaşişga taklif qiliş töğri va adolatli qaror bölardi». Bu haqda Daryo.uz va Gazeta.uz Aqorda saytida eʼlon qilingan nutq matniga tayanib xabar berdi.

Toqaevning asoslari

Qozoğiston rahbari taşabbusni Rossiya «asrlar davomida turkiy dunyo bilan yaqin aloqalarni saqlab keladi» va uning hududida tarixan köplab turkiy xalqlar vakillari yaşab kelganligi bilan asoslab ötdi. Şuningdek, u Rossiya Qozoğiston qöllab-quvvatlaydigan «Oltoy — turkiy sivilizatsiya beşigi» loyihasini ilgari surayotganini eslatib ötib, «rus tilida ham köpgina sözlar turkiy kelib çiqişga ega» deb qayd etdi. «Umuman olganda, agar Rossiya turkiy davlatlar, yaʼni taşkilotimiz tarkibiga kirsa, bu barça davlatlarimizga foyda keltirardi», — deb qöşimça qildi Toqaev.

Harbiy ittifoq böyiça pozitsiya va boşqa taşabbuslar

Ayni paytda Toqaev Turkiy davlatlar taşkiloti harbiy ittifoq yoki alyans emasligini va kelajakda ham bunday tuzilişga aylanmasligi kerakligini taʼkidlab, bu Qozoğiston pozitsiyasi ekanini bildirdi. U şu yilning may oyida Turkistonda bölgan norasmiy TDT sammitidagi bayonotiga işora qildi. Bundan taşqari, prezident taşkilot huzurida Doimiy vakillar kengaşini tuzişni taklif qilib, sönggi yillarda TDT faoliyat doirasi sezilarli kengayib, 60 xil yönalişni qamrab olganini qayd etdi.

Nima maʼlum va nima hali aniq emas

Barça naşrlarda taşabbus Toqaevning sammitdagi taklifi sifatida keltirilgan; taşkilotning boşqa aʼzolari yoki Rossiyaning munosabati, şuningdek, bu masala böyiça qandaydir qaror haqida manbalar xabar bermayapti. Naşrlardan aʼzolik yoki kuzatuvçi maqomi masalasi sammit kun tartibiga rasman kiritilganmi yoki yöqmi ham aniq emas — faqat nutqning özi matni mavjud.