Samarqandda bolalar onkologiyasi böyiça ikkinçi kongress bölib ötdi: omonatlikning ösişi va mintaqaviy hamkorlik rejalari

Samarqanddagi kongress va uning iştirokçilari

Bolalar onkologiyasi va gematologiyasining Ikkinçi xalqaro kongressi Samarqandda bölib ötdi «Bolalar farovonligiga sarmoya kiritiş» Butunjahon sammiti doirasida. Uning mavzusi — «Soğayişdan hayot sifatiga». Forumda Özbekiston, Rossiya, Qozoğiston, Qirğiziston va Tojikiston soğliqni saqlaş vazirlari, şuningdek, JSST, Bolalar onkologlari xalqaro jamiyati (SIOP) va xorijiy universitet klinikalari vakillari qatnaşdi. Birinçi kongress ikki yil oldin Toşkentda bölib ötgan edi. Gazeta ma'lumotiga köra, St. Jude bolalar tadqiqot kasalxonasi vitse-prezidenti Karlos Rodriges-Galindo natijalar haqida gapiriş mumkinligini aytdi: qisqa vaqt içida Özbekiston milliy strategiyani qabul qildi, mutaxassislaştirilgan markazlarni kuçaytirdi, xalqaro akademik hab yaratdi va omonatlik körsatkiçlarining ösişini köra boşladi.

Özbekiston tizimida nima özgardi

Özbekiston soğliqni saqlaş vaziri Eldor Adilov kasallikning birinçi alomatlaridan mutaxassislaştirilgan davolaşni boşlaşgaça bölgan muddat bir neça oydan bir neça haftagaça qisqarganini, zarur dorilar deyarli 10 nafar boladan 9 tasini ta'minlanganini — avval ularni faqat har uçinçisi olganini ma'lum qildi. U, şuningdek, Soğliqni saqlaş vazirligining Garvard tibbiyot maktabining irsiy kasalliklar xalqaro markazi bilan hamkorlikni boşlanganini e'lon qilib, genomik va şaxsiylaştirilgan tibbiyotni keyingi taraqqiyot kaliti deb atadi.

Raqamlar: keç aniqlanişdan omonatlikning ösişiga

Özbekiston bolalar onkologiyasi xizmati rahbari Jamila Polatova körsatkiçlar dinamikasini taqdim etdi. U buriliş nuqtasi sifatida mustaqil milliy xizmat yaratiş töğrisida qarorlar qabul qilingan 2021-yilni atadi. Birinçi tizimlaştirilgan ma'lumotlar keç aniqlanişni körsatdi: 2023-yilda kasallik birinçi va ikkinçi bosqiçlarda 23 foiz hollarda aniqlangan, birinçi alomatlardan davolaş boşlangunga qadar 160 kundan ortiq vaqt ötgan. Öşa paytda bir yillik omonatlik onkologik kasalliklarda 37 foiz, gemoblastozlarda 17 foizni taşkil etgan. 2025-yilga kelib erta aniqlaş uluşi 25 foizga ösdi, joriy yilning yetti oyi içida dastlabki ma'lumotlarga köra 28 foizga yetdi. Bir yillik omonatlik onkologik kasalliklarda 44,5 foizga, gemoblastozlarda 42 foizga kötarildi, mutaxassislaştirilgan dorilar bilan ta'minlanganlik 33 foizdan 88 foizga yetdi, davlat tomonidan sotib olinadigan saronga qarşi dorilar röyxati 39 nomdan 53 nomga kengaydi.

Dorilar: xalqaro dasturlar va içki moliyalaştirişga ötiş

Dori yetkazib berişni ikki dastur ta'minlaydi: JSSTning 2018-yilgi bolalar sarxiga qarşi kuraş böyiça Global taşabbusi (maqsad — 2030-yilgaça omonatlik kamida 60 foiz) va Dorilarga kirişning global platformasi— JSST va unga 200 mln dollar sarmoya kiritgan St. Jude kasalxonasi tomonidan yaratilgan. JSST vakili Nataşa Azzopardi-Muscatning sözlariga köra, platforma tufayli Özbekiston 2000 dan ortiq bola uçun asosiy saronga qarşi dorilarga kirişni yaxşiladi, deyarli 500 tibbiyot xodimi malaka oşirdi. St. Jude Global vitse-prezidenti Toby Casper 2023-yil boşidan buyon platforma orqali Özbekistonda 5000 dan ortiq bola bepul dorilar olganini ma'lum qildi. Şu bilan birga, u platforma bepul yetkazib berişni davom ettiriş majburiyatini olganini, biroq bu St. Jude moliyalaştirişiga boğliqligini va oxir-oqibat hukumatlar moliyalaştirişni asta-sekin öz zimmasiga olib, buni milliy qonunlarda mustahkamlaşi kerakligini ta'kidladi.

Kadrlar va yangi hamkorliklar

Vena tibbiyot universiteti professori Milen Minkov Respublika bolalar onkologiyasi, gematologiyasi va immunologiyasi markazi uçun kadrlar tayyorlaş böyiça ma'lumot berdi: standart operatsion protseduralar kutubxonasi işlab çiqilgan, may oyida esa Toşkentda Markaziy Yevropa klinikalari standartlari asosida faoliyat yurituvçi 20 örinli öquv bölimi oçilgan. Kelgusida u hududlardan kelgan mutaxassislar uçun malaka oşiriş milliy markaziga aylanadi, rotatsiyaga birinçi bölib Samarqanddagi yangi markaz jalb etiladi. Dana-Farber (Garvard tibbiyot maktabi) uç yillik dastur taklif qildi: onkologlar va transplantologlarni öqitiş, klinik tadqiqotlar va ma'lumotlar markazini taşkil etiş hamda irsiy moyillikka ega bolalar uçun maxsus klinikani yölga qöyiş. Lesli Lemanning ta'kidlaşiça, Özbekistonda kutilayotgan bolalar saratonining atigi yarmi aniqlanadi; Qirğiziston tajribasi, ya'ni diagnostikaning rivojlanişi yiliga aniqlanadigan holatlar sonini 70 tadan 200 tagaça oşirgan, bu ösiş salohiyatini körsatadi.

Mintaqaviy ölçov

Qozoğiston soğliqni saqlaş vaziri Akmaral Alnazarova mamlakatda bolalar onkogematologik kasalliklarida beş yillik omon qoliş darajasi 70 foizga, ötkir limfoblastik leykozda esa 85 foizga yetganini ma'lum qildi. Qozoğiston qöşma işning yetti yönalişini taklif qildi, jumladan, bemorlarning umumiy reyestrlari, yagona Markaziy Osiyo ilik suyagi donorlari reyestri, qimmat dorilarni qöşma xarid qiliş (Tyrkiy davlatlari taşkiloti doirasida tegişli şartnoma tayyorlanmoqda) va qöşma klinik tadqiqotlar: Qozoğiston va Özbekistonda bolalar onkogematologiyasi böyiça atigi 4 ta bunday tadqiqot röyxatga olingan, Turkiyada esa 200 dan ortiq. SIOP boş kotibi Rejin Kebudi Özbekiston qatnaşçilar soni böyiça SIOP Asiyada birinçi öringa çiqqanini — 2024-yildagi 6 tadan 293 taga köpayganini qayd etdi. SIOP Asia navbatdagi kongressi 2027-yilning may oyida Toşkentda bölib ötadi.