Asosiy ma’lumotlar

  • Serua qişloği 2025-yilda Habitat for Humanity bilan ofat xavfini kamaytiriş rejasini tuzdi va köçişga çaqiruvlarni rad etdi
  • Deyarli 20% uy oğir holatda, faqat uçtasi siklonga yetarliça mustahkam, 50% dan ortiğida beqaror poydevor va tom mavjud
  • Oktabr oyida önlab işçi uylarni ta'mirlamoqda: devorlar va tomalarni materikga olib ketişmoqda, ba'zi uylar suv toşqiniga qarşi allaqaçon kötarilgan

Xavf ostidagi orol, ammo aholi qolmoqda

Fijining kiçkina Serua oroli materikdan qaraganda utopiya kabi körinadi: palma daraxtlari bilan qoplangan ikkita tik tepalik, marjon riflari va boy baliq ovlaş joylari. Lekin orolning özida dengiz sathining kötarilişi xavfining qamrovi yaqqol körinadi — uylarni allaqaçon suv bosayotgan tölqinlardan yagona himoya beton dengiz devori. «Havo bosimi qançalik baland bölsa, tölqinlar ham şunçalik baland böladi. Öşanda suv töğridan-töğri qişloq böylab ötadi», deydi orollik Avenay Ranuku. Siklonlar paytida önlab uy, boğlar va qabristonlar xavf ostida qoladi; orolning şarqiy uçida suv bir vaqtlar uylar va kasalxona joylaşgan beton şpallar yonida şovqinlayapti, ikkita uy esa yer yuvilib ketgan ğarbiy tomondan köçirilgan. Buni Euronews naşri.

«Biz bu orolni sevamiz»

Xavflarga qaramay, aholining aksariyati tuğilgan uyni taşlab ketiş örniga orol himoyasini mustahkamlaşni afzal köradi. Ranuku bolaligida beşinçi toifali «Uinston» sikloni paytida barça aholi boşliqning sözi bilan çöqqilardan biriga çiqqanini eslaydi — bu ularning evakuatsiya rejasi. «Biz bu orolni sevamiz, tuşundingizmi. Toza havo, har kuni dengizga baliq ovlaşga çiqasiz, şuning uçun ular köçib ketişni xohlamaydi», — deydi u. Uning aytişiça, köpçilik tepalikdagi uyga quyoş botişini tomoşa qilişga çiqadi — «100 million dollarlik manzara».

Köçiş örniga himoya rejasi

Serua qişloği 2025-yilda aholining aksariyati köçişga çaqiruvlarni rad etganidan keyin Habitat for Humanity bilan hamkorlikda tabiiy ofat xavfini kamaytirişning batafsil rejasini tuzdi: aholi tuğilgan orol va unga boğliq madaniyatni himoya qilişni xohlagan. Hisobot deyarli 20% uyning holati oğir ekanligini va siklonga bardoş beradigan faqat uçta uy borligini körsatdi; 50% dan ortiq uyda beqaror poydevor va tom kombinatsiyasi, zaif birikmalar, devorlar va mustahkamlovçi elementlar mavjud. Hisobotda şuningdek, baland suvlarda dengiz devoridan tölqinlarning tez-tez oşib ötişi, tuproq unumdorligini pasaytiruvçi şörlaniş, yomğirdan keyin suv töplanişi va salomatlik uçun xavflarni oşirişi, şuningdek, tabiiy tölqin tösarlarining yöqligi qayd etilgan.

Iş allaqaçon boşlangan

Hisobotni olgaç, qişloq çetlanmay barqarorlikni mustahkamlaşga kirişdi. Oktabr oyidagi taşrif çoğida önlab işçi şimoliy sohil böylab uylarni ta'mirladi: noqulay devorlar va gofrirovka temirdan yasalgan tomalarni demontaj qilib, qayiqlarda materikga jönatdi, ba'zi uylar allaqaçon suv toşqini xavfini kamaytiriş uçun kötarilgan. Hisobot, şuningdek, orolga kirişni yaxşilaşni tavsiya qildi: past suv paytida u yerga dengiz tubidan kötarilib turgan elektrotarmoq ustunlari böylab 750 metr piyoda boriş mumkin, ammo baland suv paytida faqat qayiq bilan yetib boriş mumkin va qirğoqqa yondaşişni taşkil etiş talab etiladi. «Nega biz köçib ketişimiz kerak?» — deydi Ranuku, suvdan Fijining Marjonli sohiliga qarayotib.