YEI va Hindiston: umumiy soyabonsiz xavfsizlik hamkorligi

Hamkorlik doirasi yaratildi, lekin umumiy majburiyatlarsiz

Yevropa Ittifoqi AQŞ qismi harbiy-dengiz kuçlarini Yaqin Şarqdagi mojarolar tufayli mintaqadan boşqa joylarga köçirayotgani şaroitida Hind okeani va Tinç okeani mintaqasi — Hind-Tinç okeani hududi xavfsizligida ança közga köringan rol öynaşga intilmoqda. Hindiston esa iqtisodiyoti va global ambitsiyalari ösib borayotgan sari yangi hamkorlar izlamoqda. Bu haqda Deutsçe Welle materialida aytilgan. Deutsçe Welle.

2026-yilda nimalar sodir böldi

Yanvarda Hindiston va YEI xavfsizlik va mudofaa böyiça hamkorlik töğrisida bitim imzoladi, martda uşbu mavzuda birinçi rasmiy muloqot ötkazildi, sentabrda esa Bryusselda dengiz xavfsizligi böyiça beşinçi muloqot bölib ötdi. Biroq, DW ta’kidlaganidek, Hind-Tinç okeani mintaqasidagi hamkorlik murakkabligiça qolmoqda: Hindiston va Yevropa davlatlarining mudofaa ustuvorliklari har xil.

Fransiya — istisno, YEI — birlik emas

Hindistonning Fransiyadagi sobiq elçisi Mohan Kumar Yevropa Hindiston uçun, avvalo, dengiz sohasida işonçli mudofaa hamkori bölişi mumkin, biroq Yevropa uçun mavjudlik ahamiyatiga ega bölgan Ukrainadagi mojaro uning imkoniyatlarini çeklaydi, deb hisoblaydi. Fransiya Hind okeanida — Reyunon va Mayotta orollarida — harbiy mavjudligi tufayli ajralib turadi; diplomat Javed Aşraf uni «kuçli, işonçli va izçil hamkor» deb atadi va Fransiya na Pokiston, na Xitoy bilan mudofaa hamkorligiga ega emasligini ta’kidladi. Şu bilan birga, Hindiston Milliy xavfsizlik kengaşi kotibiyatining sobiq xodimi Tara Kartha «Yevropa yaxlit holda Hind-Tinç okeani mintaqasi xavfsizligida juda kiçik rol öynaydi», deb bayonot berdi va 2025-yilgi strategiyaga qaramay, YEI içidagi siyosiy kelişmovçiliklarga işora qildi — bu kelişmovçiliklar 15–16-oktabr kuni Bryusselda bölgan YEI sammitida ham namoyon böldi: u yerda Ukrainani qöllab-quvvatlaş tasdiqlandi, ammo moliyalaştiriş va milliy ustuvorliklar böyiça farqlar körsatib ötildi.

Rossiya va Xitoy — asosiy tösiqlar

Hindiston hanuzgaça Rossiya qurollari va texnologiyalariga qattiq boğliq, Yevropa hukumatlari esa 2022-yilgi bosqindan buyon Rossiya bilan tarang qarama-qarşilikda. Javoharlal Neru universiteti professori Gulşan Saçdeva tuşuntiradi: yirik mudofaa buyurtmalari — Fransiyadan Rafale qiruvçi samolyotlari yoki Germaniyadan suv osti kemalari sotib oliş — bu bir narsa, ammo Hindiston mudofaa sanoatini Yevropa qöşimça qiymat zanjiriga integratsiya qiliş qiyin, çunki Rossiya Yevropaning asosiy xavfsizlik muammosi bölib qolmoqda. Xitoy bilan boşqaça: Hindiston uçun bu raqib va çegara nizosini ham öz içiga olgan jiddiy xavfsizlik muammolari manbai, YEI davlatlari esa Xitoyni «tizimli raqib» deb hisoblagani holda, xavfsizlik va undagi iqtisodiy aloqalar örtasida har xil muvozanat saqlamoqda.

Aslida nima mumkin

Hindistonning Yevropa bilan ösib borayotgan mudofaa hamkorligining katta qismi ikki tomonlama darajada — Germaniya, Ispaniya, Italiya va Polşa bilan amalga oşirilmoqda. Aşrafning fikriça, Bryussel öz a’zolarining Hindiston bilan hamkorligini qöllab-quvvatlaşi hamda dengiz xavfsizligi, kosmos, tanqidiy minerallar, mikroçip va mudofaa texnologiyalari sohasidagi YEI moliyalaştiradigan dasturlarga kiriş imkonini oçişi mumkin; u Hindiston qayta qurollanayotgan Yevropa uçun muhim mudofaa mahsulotlari yetkazib beruvçisiga aylanayotganini ham ta’kidlaydi. Kumar qöşimça qilişiça, Hindiston yevropaliklarning Ukrainadagi tajribasini hisobga olib, dron texnologiyalariga kiriş imkoniga ega bölişi mumkin. DW xulosasiga köra: hamkorlik yaqinlaşiş uçun doira yaratadi, lekin xavfsizlik böyiça qöşma majburiyat emas, va hozirgi paytda Hind-Tinç okeani mintaqasi xavfsizligida YEI va Hindistonning umumiy roliga qaraganda dengiz vaziyati haqidagi ma’lumot almaşinuvi, mudofaa texnologiyalari va tanlangan sanoat hamkorligi köproq realdir.