Urbanist Darya Kovalenko Tashkent Design Week'da «Yangi Toshkent atlasi»ni taqdim etdi

Atlasning Tashkent Design Week'da taqdim etilishi

28-oktabr kuni Tashkent Design Week doirasida Atlas byurosining urbanisti va strategi Darya Kovalenko «Yangi Toshkent atlasi»ni taqdim etdi — bu qurilayotgan shahar muhitini kompleks rivojlantirish uchun mo‘ljallangan, beshta kitobdan iborat illyustratsiyali ma’lumotnoma. Uning chiqishiga «Gazeta» sharh tayyorlagan. Mutaxassisning aytishicha, dizayn-kodeks yangi shahar loyihalashdan oldin ishlab chiqilishi kerak, allaqachon qurilgan narsani tartibga solishga urinish bo‘lmasligi lozim: bunday holda me’morlar har safar noldan boshlamaydi, balki umumiy talablar va tayyor yechimlar tizimiga tayanadi.

Hali mavjud bo‘lmagan shahar qanday o‘rganildi

Kovalenko tadqiqot va kontekst hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanligini ta’kidladi: me’moriy obyektlarni hudud bo‘ylab shunchaki joylashtirib bo‘lmaydi — shahar kim uchun qurilayotganini va kelgusi hayot ssenariysi qanday bo‘lishini tushunish zarur. Byuro mutaxassislari mavjud Toshkentga tayanib ishlagan: shaharsozlik qonuniyatlarini, zonallashtirishni, joy tarixini, iqtisodiyotni va aholi jamoat makonlari bilan qanday o‘zaro aloqada bo‘lishini o‘rgangan. Jumladan, «raqamli antropologiya» ham qo‘llanildi — odamlar qayerda suratga tushishini kuzatish orqali jozibali joylarni aniqlash va muhit ko‘rinishini uning haqiqiy ishlashiga solishtirish.

Olti xil muhit va hudud pasportlari

Tadqiqot yakunlariga ko‘ra mutaxassislar morfologiyasi, qurilishni tashkil etish tamoyillari va binolarning o‘zaro joylashuvi bo‘yicha — uylar orasidagi masofalar hamda binolar parametrlari hisobga olingan holda — farq qiluvchi oltita asosiy makon turini ajratdi. Har bir tur uchun qurilish xususiyatlarini tasvirlaydigan pasport tayyorlangan; aynan shu asosda kelgusi ko‘chalar, skverlar va bog‘lar parametrlari belgilangan. Urbanistning ta’kidlashicha, maqsad tarixiy shakllarni takrorlash emas, balki zamonaviy me’morchilikning shakllangan shahar bilan uyg‘un o‘zaro ta’sir etishiga imkon beradigan tamoyillarni izlash bo‘lgan.

Atlas tarkibi va ekspluatatsiya roli

Yangi Toshkent dizayn-kodeksi beshta qismdan iborat. Ulardan birini shahar master-plani ustida ishlagan Cross Works byurosi mutaxassislari Atlas ishtirokida ishlab chiqqan; qolgan to‘rttasi obodonchilik, me’moriy reglament, montaj va ekspluatatsiya qoidalariga bag‘ishlangan. Obodonchilik kitobi muhitni tashkil etish tamoyillarini va ko‘chalar, bog‘lar hamda dam olish makonlari uchun elementlar to‘plamini belgilaydi, me’moriy reglament esa fasadlar, materiallar va binolarning tashqi ko‘rinishiga qo‘yiladigan talablarni o‘z ichiga oladi. Kovalenko montaj va ekspluatatsiyaga bag‘ishlangan bo‘limlarni alohida ajratib ko‘rsatdi: uning so‘zlariga ko‘ra, bu konseptualistlar ko‘p e’tiborsiz qoldiradigan «katta ko‘rinmas qism» emas, aksincha, aynan shu qism loyihaning iqtisodiy barqarorligini belgilaydi — mablag‘ bo‘lmasa, hatto muvaffaqiyatli yechimlar ham vaqt o‘tishi bilan sifatini yo‘qotadi.

Iqlim, ranglar tizimi va ekologiya

Ishlab chiqishning alohida bosqichi ranglar tizimiga bag‘ishlangan: mutaxassislar shahar muhitining rang xususiyatlarini tizimlashtirib, turli makon turlari uchun palitralar shakllantirgan. Hujjatda iqlim hisobga olingan holda quyoshdan himoya tizimlari va fasad materiallari bo‘yicha tavsiyalar nazarda tutilgan, tarixiy me’moriy elementlar esa zamonaviy qurilishda qayta talqin etish uchun asos sifatida ko‘rib chiqilgan. Ishda mahalliy sharoitlarga materiallarning mosligini baholagan ekologik barqarorlik bo‘yicha maslahatchilar ham qatnashgan. Kovalenko, shuningdek, loyihada qushlarning parvoz koridorlari ham hisobga olinganligini aytib o‘tdi: binolarning yorug‘likni qaytarish xususiyatlari aks ettirish effekti saqlangan holda bu koridorlarga xalaqit bermasligi kerak.

Hujjatning yakuniy parametrlari

Byuro tomonidan ishlab chiqilgan atlas 300 dan ortiq material pasporti, 80 dan ziyod batafsil illyustratsiya, shuningdek, Yangi Toshkent shaharsozligida foydalanish mumkin bo‘lgan loyihalash va qo‘llash bo‘yicha tekshiruv ro‘yxatlari hamda bosqichma-bosqich ko‘rsatmalarni o‘z ichiga oladi. Kovalenkoning aytishicha, xalqaro tajriba Toshkent bo‘yicha tadqiqotlar bilan bir qatorda ishlatilgan, biroq tayyor yechimlar O‘zbekistonning iqlimiy, madaniy va shaharsozlik xususiyatlariga moslashtirilgan: obodonchilik qoidalari me’morlar aynan O‘zbekiston kontekstiga mos keladigan yechimlarni yig‘adigan «konstruktor» sifatida rejalashtirilgan.