O‘zbekistonda elektr poyezdlar va shaharlararo avtobuslarda naqd pul to‘lovdan bosqichma-bosqich voz kechishga tayyorlanmoqda

Nima taklif qilinmoqda

O‘zbekiston Transport vazirligi prezidentning 2030-yilgacha ichki yo‘lovchi tashishlarini kompleks rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risidagi qaror loyihasini ishlab chiqdi. Hujjat regulation.adliya.uz portali jamoatchilik muhokamasi uchun joylashtirildi, bu haqda Gazeta xabar berdi.

Chegirmalar va naqd pulsiz to‘lovga to‘liq o‘tish

Loyiha asosiy matniga ko‘ra, 2027-yil 1-yanvardan 2029-yil 31-dekabrgacha shahar atrofi poyezdlari, shahar atrofi va shaharlararo avtobuslarga elektron chipta oluvchi yo‘lovchilarga kamida 20 foiz chegirma taqdim etilishi kerak. 2030-yil 1-yanvardan boshlab bu yo‘nalishlarda naqd pul bilan hisob-kitob to‘liq bekor qilinishi, to‘lov faqat naqd pulsiz shaklda amalga oshirilishi taklif etilmoqda.

Vazifaning qamrovi va moliyalashtirish bo‘yicha ochiq savol

Loyihadagi tadbirlar dasturida hozircha bu yo‘nalishlarda yo‘lovchilarning qariyb 70 foizi naqd pul to‘layotgani, 2030-yilga kelib bu ko‘rsatkichni nolga yetkazish rejalashtirilgani qayd etilgan. Tashabbus maqsadi sifatida elektron chiptalarga rag‘bat, tashishlarning shaffof hisobi va tarmoqdagi soya iqtisodiyoti ulusini qisqartirish ko‘rsatilgan. Shu bilan birga, Gazeta e’tibor qaratganidek, dastur chegirma joriy etish qo‘shimcha moliyalashtirishni talab qilmasligini ta’kidlaydi, biroq tashuvchilarga kompensatsiya mexanizmi nazarda tutilgan bo‘lsa-da, yo‘qotiladigan daromadlar qanday mablag‘lar hisobidan qoplanishi ochib berilmagan. Yangi tartibni joriy etish uchun Transport vazirligiga Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan hamda «O‘zbekiston temir yo‘llari» bilan birga tarif qoidalari, hisob-kitob tartibi va chegirmalarni kompensatsiya qilish mexanizmlarini ishlab chiqish topshirilgan.

Uzoq masofali poyezd yo‘lovchilari uchun bepul elektr poyezdlari

Loyihada qo‘shimcha imtiyoz ham nazarda tutilgan: uzoq masofali poyezdga elektron chipta olgan yo‘lovchilar asosiy poyezd ketishidan 12 soat oldin va kelganidan keyin 12 soat ichida tegishli hududning shahar atrofi elektr poyezdlaridan bepul foydalanish imkoniga ega bo‘ladi. Ushbu imtiyozni berish tartibini Transport vazirligi va «O‘zbekiston temir yo‘llari» 2027-yil 1-sentabrgacha ishlab chiqib, joriy etishi kerak. Bu chora shahar atrofi poyezdlarining yuklamasini oshirish va o‘tirib o‘tishlarni soddalashtirishi kutilmoqda.

Toshkentdagi misol

Shunga o‘xshash o‘tish Toshkent shahar transportida allaqachon amalga oshirilgan edi: avtobuslarda naqd pul qabul qilish 2025-yil 1-yanvardan to‘xtatilgan edi — yo‘lovchilar bank va ATTO transport kartalariga, mobil ilovalarga yoki info-kiosklar orqali QR-kodli bir martalik chiptalarga o‘tgan edi. Yangi loyiha naqd pulsiz to‘lov mantiqini butun mamlakat bo‘ylab shahar atrofi poyezdlari va shaharlararo avtobuslarga yoyadi, biroq hozircha u loyiha holatida qolmoqda: hujjat jamoatchilik muhokamasida va uning tasdiqlanishi haqida hech qanday ma’lumot yo‘q.