Anqarada Turkiy davlatlar tashkilotining 13-sammiti o‘tkazilmoqda: O‘zbekiston ishtirokchilar qatorida

Anqaradagi sammit: format va ishtirokchilar

Turkiya Turkiy davlatlar tashkilotining (TDT) 29–30-oktabr kunlari Anqarada o‘tkazilayotgan 13-sammitini «Turkiy asr: tilda, fikrda va ishda birlik» shiori ostida qabul qilmoqda. Davlat rahbarlari sammiti juma kuni Turkiya prezidenti Rajab Tayyib Erdog‘on raisligida bo‘lib o‘tadi, 29-oktabr kuni esa poytaxtda tashkilotning Tashqi ishlar vazirlari kengashi yig‘ilishi ochilib, uni Turkiya tashqi ishlar vaziri Hakan Fidon olib bordi. Bu haqda Anadolu xabar berdi.

Kun tartibida nima bor

O‘zbekiston sammitda Turkiya, Ozarbayjon, Qozog‘iston va Qirg‘iziston bilan bir qatorda tashkilotning to‘laqonli a’zosi sifatida ishtirok etmoqda; kuzatuvchi maqomiga Turkmaniston, Vengriya, Shimoliy Kipr Turk Respublikasi va Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti ega. Tashkilotning 24-oktabrdagi ma’lumotiga ko‘ra, davlat rahbarlari hamkorlikning ustuvor yo‘nalishlari bo‘yicha erishilgan yutuqlarni baholashi, birlik va birdamlikni mustahkamlashga hamda «Turkiy dunyo 2040» vizyoni doirasidagi o‘zaro hamkorlikni rivojlantirishga alohida e’tibor qaratishi kerak. Sammit, shuningdek, TDT raisligi Ozarbayjondan Turkiyaga o‘tishi eslatib o‘tiladi: yangi bosh kotib tayinlash va tashkilotning kelgusi davrdagi strategik ustuvorliklari muhokama qilinishi rejalashtirilgan. Anqara deklaratsiyasi hamda hamkorlikni chuqurlashtirish va TDT institutsional tuzilmasini mustahkamlashga qaratilgan bir qancha qarorlar qabul qilinishi kutilmoqda.

Ekspertlar nimalarni kutmoqda va bu tashkilot a’zolari uchun nimani anglatadi

Anadolu ma’lumotiga ko‘ra, ekspertlar sammitdan avvalo iqtisodiyot va transport sohasida natijalar kutmoqda. Bokudagi Topchubashov markazi xodimi Turan G‘aforli O‘rtacha yo‘lakayning ortib borayotgan strategik ahamiyatini ta’kidlab, uning so‘zlariga ko‘ra, bu yo‘lakay turkiy davlatlarning yanada yaqin iqtisodiy o‘zaro bog‘liqligi uchun «tarixiy imkoniyat» ochadi, biroq o‘zaro savdoni kengaytirish kabi qadamlarni talab qiladi. Bishkekdagi Crossroads Central Asia tadqiqot instituti prezidenti Shoirbek Jo‘rayev eng sezilarli yutuqlar aynan iqtisodiy sohada, xususan transport va tranzitda qo‘lga kiritilganini qayd etdi: Kaspiy ortidagi xalqaro transport yo‘lagini rivojlantirish tariflarni uyg‘unlashtirish va bojxona tartib-qoidalarini soddalashtirishga bog‘liq, natijalar esa yuk tashish vaqti va xarajati bilan o‘lchanadi. U ikkinchi istiqbolli yo‘nalish sifatida raqamlashtirishni — may oyida Qozog‘iston janubidagi Turkistonda bo‘lib o‘tgan TDT norasmiy sammiti mavzusini atadi. Uning fikricha, Anqara sammitining eng muhim natijasi — allaqachon qabul qilingan qarorlar, avvalo transport va savdo bo‘yicha, ijrosi uchun aniq muddatlar va mexanizmlarning belgilanishi bo‘ladi. Tashkilot ishtirokchisi sifatida O‘zbekiston uchun tranzit yo‘lakaylari va savdo yo‘nalishlari mamlakatning logistik va iqtisodiy manfaatlariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri tegishli. Anqaradagi matbuot anjumanida hukmron AKP partiyasining turkiy davlatlar bilan aloqalar bo‘yicha rais o‘rinbosari Qorshad Zorlu e’lon qilgan alohida tashabbus ham bor: turkiy davlatlar futbolchilari bir-birining ligalarida legioner emas, «o‘z» futbolchi maqomini olishi mumkin, bu esa turkiy dunyoning futbol ekotizimini shakllantirishga qaratilgan.