YI hukumatlariga iqlim ofatlaridan himoya uchun mas’ullarni tayinlash majburiy qilinadi

Yangi qoidalar: mas’uliyat tayinlanishi shart

Yevropa Komissiyasi seshanba kuni yangi iqlim qoidalarini taqdim etadi. Ushbu qoidalarga ko‘ra, YI davlatlari hukumatlari fuqarolarni iqlim ofatlaridan himoya qilish uchun aynan kim — milliy, mintaqaviy yoki mahalliy daraja — mas’ul ekanligini aniq ko‘rsatishi lozim bo‘ladi. Buni iqlim masalalari bo‘yicha komissar Vopke Xukstra Euronews’ga aytgan. Vazifalarni taqsimlashda moslashuvchanlik saqlanadi, ammo mas’ul shaxsni yoki darajani tayinlash majburiy bo‘ladi: maqsad — suv toshqini yoki yong‘inlar uylarni vayron qilganda, kim tayyorgarliksiz qolganligi bo‘yicha siyosiy bahslarning oldini olish.

3°C ssenariysi va tayyorgarlik mantiqi

Brussel Yevropa o‘rtacha jahon darajasidan taxminan ikki barobar tezroq isib borayotganidan kelib chiqadi: Komissiya prognozlari 2050-yilga kelib 2°C, 2100-yilga kelib 3°C isishni nazarda tutadi. Xukstra dunyo Parij kelishuvidagi 1,5°C chegarasidan vaqtinchalik, ehtimol uzoq muddatli oshib ketish yo‘lida ekanligi haqida ogohlantirdi va shuning uchun emissiyalarni kamaytirish muvaffaqiyatli bo‘lsa ham, ekstremal issiqlik va ofatlarga tayyorgarlik ko‘rish zarurligini ta’kidladi. Asosiy yo‘nalish IPIK (IPCC) tadqiqotlari va Yevropa iqlim modellashtirishiga tayanadi, milliy va mahalliy risk baholari esa oqibatlarning notekisligini hisobga olishi kerak. Komissar so‘zlariga ko‘ra, bu yozgi ekstremal ob-havo zarari 100 mlrd yevrodan ortiq deb baholanadi. «Hammasini to‘g‘ri qilsak ham, o‘tgan yozgidan ham ko‘proq bunday yozgi mavsumlardan qochib qutulolmaymiz», — dedi u.

Infratuzilma va sug‘urta

Komissiya yangi yo‘llar, ko‘priklar va kvartallarni rejalashtirishda iqlim ssenariylari hisobga olinishini xohlaydi: o‘tgan ob-havo sharoitlariga moslab loyihalangan infratuzilma yaroqsiz bo‘lib qolishi mumkin. «Biz loyihalash bosqichida tayyorgarlik va chidamlilik madaniyatini joriy qilishni xohlaymiz, zararni keyinchalik, ko‘pincha tizimsiz ravishda va har doim ham eng yaxshi tarzda tiklanishga olib kelmaydigan tarzda bartaraf etish emas», — dedi Komissiyaning yuqori martabali amaldori anonimlik sharti bilan. Alohida muammo — past sug‘urta himoyasi: xuddi shu amaldorning ma’lumotlariga ko‘ra, iqlim risklariga duchor bo‘lgan aktivlarning atigi 25 foizi sug‘urtalangan va Brussel bu farqni qisqartirish uchun sug‘urta sektori bilan ishlashni niyat qilmoqda.

Pul: asosiy hal qilinmagan masala

Strategiya xonadonlarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha yangi moliyaviy majburiyatlarni nazarda tutmaydi, garchi fuqarolar moslashuv uchun zarur xarajatlarni ko‘tara olmasligi e’tirof etilsa-da. Xukstra YI byudjetining 35 foizini iqlim va tabiatga yo‘naltirish taklifiga, shuningdek, Yevropa investitsiya bankining 2030-yilgacha iqlim moslashuvi uchun yaqinda e’lon qilingan 30 mlrd yevrosiga e’tibor qaratdi. Biroq haqiqiy samara YI navbatdagi ko‘p yillik byudjeti bo‘yicha muzokaralarga bog‘liq bo‘ladi, bu yerda iqlim xarajatlari mudofaa, xavfsizlik, raqobatbardoshlik va qishloq xo‘jaligini qo‘llab-quvvatlash bilan raqobat qiladi. Yangi mablag‘larning yo‘qligi Komissiya ambitsiyalarining potensial zaif tomoni bo‘lib, o‘z strategiyasi Brusselning iqlim maqsadlari va Yevropa saylovchilariga ta’sir qilayotgan hayot narxi bosimi o‘rtasidagi yana bir farqni ochib berishi mumkin.