Ukrainaning €70 mlrdlik moliyaviy defitsiti EI byudjeti böyiça muzokaralar bilan bir-biriga boğlandi

Ikki mavzu, bitta muddat

Yevropa Ittifoqining keyingi yetti yillik byudjeti atrofidagi kuraş 2027-yil uçun Ukrainani moliyalaştirişdagi €70 mlrdlik defitsitni yopişga uriniş bilan bir vaqtga töğri keldi. Bu raqam rasman faqat şu oy ötkazilgan sammitda tasdiqlandi, garçi Bryussel Rossiya eskalatsiyasi va içki iqtisodiyot mexanizmlarining buzilişi fonida Kiyev hisoblaridagi katta yetişmovçilikni qoplaşni kutib turgan edi, deb yozadi euronews. Liderlar Yevropa Komissiyasiga qöşimça moliyalaştiriş variantlarini taqdim etiş vazifasini topşirdi va eng realistik variant sifatida darhol qöşma qarz çiqariş deb ataldi.

Kim va qança tölaydi

Kutilayotganidek, EI summaning taxminan uçdan ikki qismini — €46 mlrd atrofini qoplaydi, qolgan qismini Buyuk Britaniya, Kanada, Norvegiya va Yaponiya kabi boşqa ittifoqçilar öz zimmasiga olişi kerak. Defitsit miqyosi kelgusi oy ötkaziladigan maxsus sammit kun tartibini özgartirişga majbur qildi: faqat byudjet loyihasini muhokama qiliş örniga yiğiliş ikki kunga — 26 va 27-noyabrga çözildi, Ukrainaga ham vaqt ajratiş uçun. Ikkala masala böyiça yangi takliflar kutilmoqda.

Dosyelar nima uçun bir-biriga boğlandi

Rasman byudjet va Ukrainani moliyalaştiriş alohida hujjatlar bölib qolmoqda, ammo diplomatlarning va amaldorlarning sözlariga köra, siyosiy jihatdan ular tez orada bir-biriga öralib qoldi. Birinçidan, ikkala mavzu ham pul haqida: «tejamkor» donor davlatlar barça yönalişlar böyiça xarajatlarni qisqartirişni talab qilmoqda, «birdamlik tarafdorlari» esa hajmlarni saqlab qolişda qatʼiy. Ikkinçidan, ikkala mavzu ham Fransiya saylovlari muddatiga töğri kelib qolgan. Sörovlarda işonçli yetakçilik qilayotgan Marin Le Pen Fransiyaning byudjetga tölovini yiliga €5 mlrd bilan çeklaşga vaʼda berdi, saylovlargaça kelişuv tuzişni «demokratik janjal» deb atadi va Kiyevga Fransiya yordamini töliq töxtatişga vaʼda qildi. Amaldagi prezident Emmanuel Macron hamkasblariga yanvardan aprelgaça bölgan davrda kelişib oliş «qiyin» bölişini aytdi.

Yordam beradimi yoki tösqinlik qiladimi

Ukraina masalasi byudjet böyiça kompromissni yengillaştiradimi yoki murakkablaştiradimi, nomaʼlum. Bir qaraşga köra, kelişiş osonroq, çunki «tejamkorlar» tarkibiga Ukrainaning eng yirik donorlari — Daniya, Finlyandiya, Niderlandiya, Şvetsiya va Germaniya kiradi, ular uçun moliyalaştirişni kafolatlaş foydali, va jamoaviy qaror ularga kattaroq byudjetni qabul qiliş imkonini berişi mumkin. Qarama-qarşi fikr: «tejamkorlar»ning qişloq xöjaligi va birdamlik siyosati moliyalaştirişini qisqartiriş böyiça bosimi baʼzi «birdamlik tarafdorlarini» Ukraina böyiça bitimga qöşiliş imkonidan mahrum qilişi mumkin. Çexiya, Vengriya va Slovakiya Kiyev uçun qöşma qarz olişda qatnaşmaslik haqida allaqaçon signal berib qöydi, ularning ortidan, kutilayotganidek, Bolgariya ham ergaşadi.

Muddat bosimi va ogohlantirişlar

Bryusseldagi amaldorlar ikkala masalani ham yil oxirigaça yopiş kerakligini tan olmoqda. «Bizning içki birdamligimiz mört. Agar u yemila boşlasa, Ukraina uçun oqibatlar Trampning har qanday sözlari va harakatlaridan ham jiddiyroq bölişi mumkin», — dedi amaldorlardan biri, AQŞ prezidentining yaqinda Rossiya tomon burilişininazarda tutib. Slovakiya boş vaziri Robert Fico, aksinça, ikki mavzuni boğlaşdan ogohlantirdi: «Bu juda xavfli bölardi va men buni mutlaqo aniq taʼkidlaşni xohlayman, agar biror kisi Ukrainani moliyalaştirişni byudjet bilan boğlaşga urinsa», — dedi va dekabr oyida kelişuv «möjiza» bölardi deb qöşdi. Diplomatlar esa bitta katta paket haqida gapiriş hozirça erta ekanligi haqida ogohlantirişlar berişmoqda.