Stubb va Størening Putinga qönğiroqi Yevropaning şimoliy davlatlari orasida bölinişga sabab böldi

Kutilmagan qönğiroq va uning taşabbuskorlari

Şanba, 27-oktabr kuni Finlyandiya prezidenti Aleksandr Stubb va Norvegiya boş vaziri Yonas Gar Støre Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan telefon orqali gaplaşdi. Euronews ma’lumotiga köra, taşabbus Stubb va Størening özlaridan çiqqanular yaqinda Osloda Ukraina böyiça tinçlik muzokaralarining navbatdagi bosqiçini ötkazgan edi. Liderlar Putinni töliq miqyosdagi bosqinni töxtatişga va barqaror tinçlik kelişuviga erişiş uçun mazmunli muzokaralarni boşlaşga çaqirdi.

Suhbatda nimalar aytilgan

«Muloqot oçiq va mazmunli böldi», — dedi Stubb va uruşning yakuni Finlyandiya hamda butun Yevropa xavfsizligiga töğridan-töğri ta’sir qilişini, uruşni tugatiş uçun töğridan-töğri muloqot zarurligini qöşib aytdi. Støre deeskalatsiya muhimligini ta’kidladi. E’lon qilingan xabarda ikki lider Putinni öz davlatlari rahbari sifatida tinglagani, butun Yevropa nomidan gapirmagani aniqlaştirilgan edi. Suhbatdan köp ötmay Stubb va Støre Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiyga qönğiroq qilib, u ularning «faol» qöllab-quvvatlaşi uçun minnatdorçilik bildirdi. Qönğiroqdan söng e’lon qilingan Kreml bayonoti euronews bahosiga köra, Putinning maksimalistik pozitsiyasini aks ettirgan.

Daniyaning keskin reaksiyasi va Şvetsiyaning ehtiyotkor munosabati

Qöşnilarning munosabati salbiy böldi. Daniya boş vaziri Mette Frederiksen şunday dedi: «Men Norvegiya va Finlyandiyaning bu öz-özidan qilingan taşabbusiga juda şubha bilan qarayapman. U bizning heç birimiz bilan kelişib olinmagan». Uning sözlariga köra, u Rossiyada Yevropa bilan tinçlikka intiliş belgilarini körmayapti — na kundalik gibrid uruşda, na Ukrainada. Frederiksen oldingi yakka tartibdagi urinişlar, xususan Viktor Orbaning Moskvaga taşrifi bilan parallel ötkazib, taşabbuskorlar nimaga erişişga umid qilayotganini tuşunmasligini aytdi. Şvetsiya boş vaziri Ulf Kristersson şubhasini yumşoqroq şaklda bildirdi: uning taassurotiga köra, tinçlikni Putindan taşqari hamma xohlaydi va bunday töğridan-töğri suhbatlardan uning «juda köngilli umidlari yöq». Şu bilan birga u suhbat nima haqida borib ötganini bilmasligini va Ukraina şartlari böyiça maqbul tinçlikka olib keladigan muzokaralar yaxşi bölardini qöşib aytdi.

Tanqidga javob va böliniş ahamiyati

Tanqidlarga javoban Støre Yevropa Rossiya bilan muloqotni davom ettirib, uruşga boşqaça qaraydigan AQŞ ma’muriyati signallarini töldirişi kerakligini bildirdi. Öşa paytda tört lider ham Helsinki davlat va hukumat rahbarlari darajasidagi Şimoliy Kengaş yiğilişida edi. Böliniş e’tiborga loyiq, çunki bu tört davlat odatda Rossiyanning Ukrainaga qarşi uruşi böyiça yagona pozitsiyada turadi: ular Kiyevning eng yirik ikki tomonlama donorlari qatoriga kiradi va Moskvaga qarşi sanksiyalarni kuçaytiriş tarafdoridir. Bu guruh içidagi oçiq tanqid — kamdan-kam hodisa, va bahs maqsadlar emas, balki taktika böyiça ketmoqda: taşabbuskorlar töğridan-töğri muloqotni, tanqidçilar esa yevropaliklarning yagona pozitsiyasini himoya qilmoqda.