Asosiy ma’lumotlar
- AQSH adliya vazirligi Jeyms Komi ustundan uchinchi marta ayblov qo‘ydi — bu safar 2016-yil oktabrida milliy mudofaa ma’lumotlarining taxminiy oqimi uchun
- AQSh adliya vazirligi Jeyms Komiga uchinchi marta ayblov qo‘ydi — bu safar 2016-yil oktabrida milliy mudofaa ma’lumotlarini oqish gumoni bilan
- Ish 10 yillik da’vo muddati tugashidan bir kun oldin «criminal information» shaklida rasmiylashtirildi; himoya bu shaklning qonuniyligiga e’tiroz bildirmoqda
- Xuddi shu kuni sudya Komining adliya vazirligidan qonunga xilof ravishda bo‘shatilgan qizini lavozimiga qaytarishni buyurdi
- Xuddi shu kuni sudya Komining adliya vazirligidan qonunsiz bo‘shatilgan qizi lavozimga qaytarilishini belgiladi
Komi ustundan uchinchi ish
AQSH adliya vazirligi uchinchi marta jinoiy ish qo‘zg‘atadi FBIning sobiq direktori, prezident Donald Trampning uzoq yillik tanqidchisi Jeyms Komi ustundan. 26-oktabrda oshkor qilingan sud hujjatlariga ko‘ra,Komi 2016-yilning oktabrida FBI rahbari bo‘lgan paytda milliy mudofaaga oid ma’lumotlarni ularni olish huquqiga ega bo‘lmagan shaxsga «ataylab va bilib» berganlikda ayblanmoqda. Prokuratura Komi bir yoki bir nechta sherigi orqali «1-shaxsga» milliy mudofaa ma’lumotlarini milliy nashr muxbiriga yetkazishni topshirganini ta’kidlaydi; Anadolu havola qilgan Wall Street Journal ma’lumotlariga ko‘ra, ma’lumot The New York Times maqolasiga kirgan. Ikki punktli ayblov 5-oktabr kuni Kolumbiya okrugi okrug sudiga topshirilgan va adliya vaziri o‘rinbosari vazifasini bajaruvchi R. Trent Makotter tomonidan imzolangan.
Ayblovlarning mohiyati va da’vo muddati
Deutsche Welle aniqlashtirishicha, ish 2016-yil oktabridagi The New York Times maqolasiga, ya’ni maxfiy razvedka sudi buyrug‘iga tegishli,bu buyruq Yahoo kompaniyasidan xorijiy terrorchilik tashkiloti bilan aloqalarni aniqlash uchun elektron xatlarni skanerlashni talab qilgan. Prokuratura versiyasiga ko‘ra, Komi Reuters xabaridagi noaniqliklarni tuzatish maqsadida xodimga NYT jurnalisti bilan bog‘lanishni topshirgan va bu maxfiy ma’lumotlarning qonunga xilof ravishda tarqatilishiga olib kelgan. Ayblov «criminal information» — prokuror katta hakamlar hay’ati tasdig‘isiz to‘g‘ridan-to‘g‘ri topshiradigan hujjat — shaklida rasmiylashtirilib, 10 yillik da’vo muddati tugashiga oz qolganda kiritilgan. Adliya vazirligi da’vo muddati aynan 10 yil to‘lganda kiritilishining sababini katta hakamlar hay’atidan ayblov xulosasini olishgacha ishni saqlab qolish zarurati bilan izohlagan. Komi himoyasi ishni to‘xtatish talabi bilan ariza topshirib, qonun 10 yil ichida ayblov xulosasi (indictment) talab qilishini, topshirilgan hujjat esa bunga mos kelmasligini ta’kidlagan: «Ayblov xulosasi informationdan tubdan farq qiladi», — dedi yuristlar. Sobiq federal prokuror Glenn Kirschner BBCga bergan izohida ishning to‘xtatilish ehtimolini «juda yuqori» deb baholadi.
Ayblovsiz o‘tgan ikki oldingi tergov
Komi advokati Patrik Fitsjerald NYTdagi taxminiy oqim Trampning birinchi administratsiyasi davrida prokurorlarning ikki xil guruhi tomonidan allaqachon ikki marta tergov qilinganini va «ikkala marta ham hokimiyat hech kimga ayblov qo‘yish shart emas deb qarorga kelganini» qayd etdi. Deutsche Welle aniqlashtirishicha, 2017-yilda boshlangan tergov 2018-yilning dekabrida prokuror Jon Durham ayblov qo‘ymaslik tavsiyasi bilan yakunlangan, 2019-yilda «Tropical Vortex» shifri ostida ochilgan ikkinchi tergov esa 2020-yilning fevralida ayblovsiz yopilgan. Komi o‘zi Substackdagi videosida yangi ta’qibni «Adliya vazirligining g‘azabli suiiste’moli, unga ko‘nikib bo‘lmaydi» deb atadi va qo‘shimcha qildi: «Men hali ham aybsizman, hali ham bu odamlardan qo‘rqmayman va mustaqil federal sud tizimiga hali ham ishonaman».
Uch ish va qizga oid qaror
Bu Trampning 2025-yil yanvarida Oq uyga qaytishidan keyin Komiga qarshi qo‘zg‘atilgan uchinchi jinoiy ishdir. 2025-yil sentyabrida u Kongressga yolg‘on ko‘rsatma berganlik va Kongress ishiga xalaqit berganlikda ayblangan edi; sudya ishni Tramp tomonidan tayinlangan prokuror qonunsiz ravishda tayinlangani sababli to‘xtatdi. 2026-yil aprelida Komi Instagramdagi «86 47» shaklida joylashtirilgan dengiz chig‘anoqlari bilan bog‘liq e’lon uchun ayblanuvchiga aylantirildi: adliya vazirligi buni 47-prezident Trampning hayotiga tahdid deb baholadi; Komi tahdidni rad etadi va bu ish hozirgacha davom etmoqda. Diqqatga sazovor joyi shundaki, yangi ayblovlar Komining qizi Maurine haqidagi federal sudya Jessi Furman qonunsiz deb topgan qaror bilan bir kunda e’lon qilindi: Maurine Nyu-Yorkda federal prokuror bo‘lib ishlagan va 2025-yil iyulida ishdan bo‘shatilgan edi; u o‘zini otasi tufayli va taxminiy siyosiy qarashlari uchun ishdan bo‘shatilganini da’vo qilib sudga murojaat qildi va sud hokimiyatni uni lavozimga qaytarishga va kechiktirilgan maoshni to‘lashga majbur qildi. AFP bu kontekstda kengroq manzarani ta’kidlaydi: Tramp lavozimga qaytganidan buyon taxminiy raqiblariga qarshi bir qator jazolovchi choralarni ko‘rmoqda, jumladan davlat apparatini tozalash, yuridik firmalarga bosim o‘tkazish va universitetlarni federal moliyalashtirishdan mahrum qilish.
Rasm manbasi, Getty Images 
