Asosiy ma’lumotlar
- Har bir turmush o‘rtog‘i bitta kvartira uchun mulkiy imtiyoz olishga haqli, hatto hujjatlarda mulkdor ulardan faqat biri bo‘lsa ham
- Xarajatlar limiti — bir kishiga 2 million rubl, maksimal qaytarim — 13 dan 22 foizgacha bo‘lgan progressiv daromad solig‘i shkalasi hisobga olinganda 440 ming rublgacha
- Ipoteka foizlari uchun alohida 3 million rubllik limit amal qiladi — 13 foizlik stavkada qaytarim 390 ming rublgacha
Bitta kvartira uchun ikkita imtiyoz
Ikkala turmush o‘rtog‘i ham bir xil kvartira uchun mulkiy soliq imtiyozini olishi mumkin, hatto hujjatlarda mulkdor faqat er yoki xotin sifatida ko‘rsatilgan bo‘lsa ham. Buni Davuma fuqarolik jamiyati rivojlanishi, jamoat va diniy birlashmalar masalalari qo‘mitasi raisi Boris Chernishov Life.ru nashriga bergan izohidaaytib o‘tdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ko‘plab oilalar bu imkoniyatdan bexabar va to‘langan soliqning bir qismini qaytarib olish imkoniyatini qo‘ldan boy berish xavfi bor.
Bu nega ishlaydi
Asos — Soliq kodeksi va oila huquqi normalari: rasmiy nikohda umumiy mablag‘lar hisobiga sotib olingan turar joy qo‘shma mulk hisoblanadi. Istisno — nikoh shartnomasida boshqa tartib belgilangan hollar. Shuning uchun hujjatlarda kimning ismi turishi va sotuvchi bilan to‘lovni bevosita kim qilganligi ahamiyatsiz: shartlar bajarilgan holda har bir turmush o‘rtog‘i ilgari o‘z limitini tugatmagan bo‘lsa, mustaqil ravishda qaytarimni rasmiylashtirishga haqli.
O‘lchamlar va cheklovlar
Turar joy sotib olishda imtiyoz limiti bir kishiga 2 million rublni tashkil etadi; bu huquqni boshqa turmush o‘rtog‘iga o‘tkazib bo‘lmaydi, limit to‘liq ishlatilgandan keyin qayta imtiyoz olish imkonsiz. Agar kvartira narxi 4 million rubl yoki undan ko‘p bo‘lsa, har bir turmush o‘rtog‘i 2 milliondan xarajatni deklaratsiya qilishi mumkin; narx past bo‘lsa, turmush o‘rtog‘lari xarajatlarni o‘rtasida taqsimlaydi, lekin ularning umumiy summasi kvartira qiymatidan oshmasligi kerak. Yakuniy qaytarim summasi daromadlar va daromad solig‘i stavkasiga bog‘liq: 2025-yildan boshlab asosiy soliq bazasi uchun 13 dan 22 foizgacha bo‘lgan progressiv shkala amal qiladi, shuning uchun imtiyozni to‘liq ishlatilganda har bir turmush o‘rtog‘i 440 ming rublgacha olishi mumkin.
Qanday rasmiylashtirish va daromadi bo‘lmaganda nima qilish kerak
Har bir turmush o‘rtog‘i imtiyoz uchun mustaqil murojaat qilishi va xarid xarajatlarini tasdiqlashi lozim: vaziyatga qarab bitim hujjatlari, nikohni tasdiqlovchi hujjat va xarajatlarni taqsimlash to‘g‘risidagi ariza kerak bo‘lishi mumkin. Hujjatlarni soliq to‘lovchisining shaxsiy kabineti orqali topshirish yoki imtiyozni ish beruvchi orqali rasmiylashtirish mumkin. Agar turmush o‘rtog‘ilaridan biri vaqtincha daromad solig‘iga tortiladigan daromadga ega bo‘lmasa, shu davr uchun soliqni qaytarib olishning imkoni yo‘q, ammo huquq saqlanadi — uni maosh paydo bo‘lgandan keyin keyinroq ishlatish mumkin. Pensionerlar shartlar bajarilganda imtiyozni oldingi uch soliq davriga ko‘chirish huquqiga ega.
Qo‘shimcha imkoniyatlar
Life.ru avval o‘xshash imkoniyatlar haqida yozgan edi: bankka to‘langan ipoteka foizlari uchun alohida 3 million rubllik xarajatlar limiti nazarda tutilgan — daromad solig‘i stavkasi 13 foiz bo‘lganda bu 390 ming rublgacha qaytarish imkonini beradi, advokat Nadejda Shviryova tushuntirgan edi. Bundan tashqari, asosiy mulkiy imtiyozga ta’mirlash ishlarining qiymatini kiritish mumkin, agar turar joy ta’mirsiz sotib olingan bo‘lsa va bunday shart shartnomada mustahkamlangan bo‘lsa.
