Shahlo Turdikulova Jahon fanlar akademiyasi TWAS vitse-prezidenti etib saylandi

TWAS rahbariyatiga saylanish

O‘zbekiston Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti, biologiya fanlari doktori, professor Shahlo Turdikulova Jahon fanlar akademiyasi (TWAS) vitse-prezidenti etib Markaziy va Janubiy Osiyo bo‘yicha 2027–2028-yillarga saylandi. Buni O‘zbekiston Fanlar akademiyasi matbuot xizmati xabar qildi, «Gazeta.uz» yozadi. Qaror TWAS a’zolarining ovozi natijalariga ko‘ra qabul qilindi. Turdikulova akademiya kengashiga olti vitse-prezidentdan biri sifatida kiradi va 2027-yil 1-yanvarda vakolatlarini bajarishni boshlaydi. Yangi kengashga Xitoy fanlar akademiyasi prezidenti Hou Jianguo rahbarlik qiladi.

Akademiya rahbariyatidagi birinchi mintaqa vakili

Fanlar akademiyasi ma’lumotlariga ko‘ra, Turdikulova akademiya tarixida TWAS rahbariyatida O‘zbekiston va butun Markaziy Osiyoning birinchi vakili bo‘ldi. Kengash tarkibida u akademiya faoliyatining strategik yo‘nalishlarini belgilashda, xalqaro ilmiy hamkorlikni rivojlantirishda va tadqiqotchilarni qo‘llab-quvvatlashda ishtirok etadi. Fanlar akademiyasi Turdikulovaning saylanishi «O‘zbekiston va Markaziy Osiyoning ilmiy tashabbuslarini ilgari surish, tadqiqot hamkorliklarini kengaytirish hamda mintaqa yosh olimlarining xalqaro dasturlarda qatnashishi uchun qo‘shimcha imkoniyatlar ochadi», deb qayd etdi. Jahon fanlar akademiyasi a’zosi bo‘lgani 2025-yilda, 2025-yilning oktabrida esa TWAS akademigi diplomini oldi.

Shahlo Turdikulova kim

Shahlo Turdikulova 1973-yilda Toshkentda tug‘ilgan, 1995-yilda Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston milliy universitetini tamomlagan. U biologiya fanlari doktori, professor, «Do‘stlik» ordeni sohibi. TWAS saytidagi olimning sahifasiga ko‘ra, u biotexnologiya bo‘yicha PhD darajasini (2001) va biokimyo hamda hujayra biologiyasi bo‘yicha doktorlik darajasini (2008) olgan, 2002–2005-yillarda Los-Anjelesdagi Kaliforniya universitetida postdoktoranturada ishlagan. Uning ilmiy faoliyati Markaziy Osiyo aholisi genetikasini o‘rganish va O‘zbekistonda biotexnologiyalarni rivojlantirish bilan bog‘liq: uning rahbarligida COVID-19ni aniqlash uchun birinchi mahalliy PCR-test tizimi va o‘zbek-xitoy ZF-UZ-VAC 2001 vaksinasi ishlab chiqilgan. «Gazeta.uz»ning o‘zbek tilidagi versiyasiga ko‘ra, u, shuningdek, kasalliklarga moyillik bilan bog‘liq 670 gen bo‘yicha 1450 genetik belgini aniqlagan va 24 000 namunadan iborat milliy DNK bankini yaratgan.

Faoliyati va saylanishning ahamiyati

2020-yil oktabrdan 2021-yil apreligacha Turdikulova innovatsion rivojlanish vazirining birinchi o‘rinbosarilavozimida ishladi, so‘ngra 2021-yil apreldan 2023-yil yanvargacha vazir o‘rinbosari bo‘ldi, undan keyin 2024-yil apreligacha oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirining o‘rinbosari lavozimida faoliyat yuritdi. Hozirda u O‘zbekiston Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti lavozimida ishlaydi. TWAS — 1983-yilda rivojlanayotgan mamlakatlarda fanni rivojlantirish maqsadida tashkil etilgan xalqaro akademiya; u 100 dan ortiq mamlakatdan, jumladan 11 nafar Nobel mukofoti laureatini o‘z ichiga olgan, 1400 dan ortiq olimni birlashtiradi. O‘zbekiston vakilining TWAS kengashiga saylanishi 2027-yildan boshlab mamlakat akademiyaning strategik yo‘nalishlarini belgilovchi organda bevosita vakillikka ega bo‘lishini anglatadi, bu esa Fanlar akademiyasining o‘z bahosiga ko‘ra, mintaqa ilmiy tashabbuslari va yosh olimlarning xalqaro dasturlarda qatnashishi imkoniyatlarini kengaytiradi.