Isroil Knesset saylovlariga tayyorlanmoqda: 7,3 mln saylovchi, 36 partiya va mamlakat yaqin tarixidagi eng muhim ovoz berishlardan biri

Ovoz berish va kun tartibi

Isroil seshanba kuni parlament saylovlarida ovoz beradi, bu saylovlarni The National nashari mamlakatning yaqin tarixidagi eng muhim va hal qiluvchi saylovlardan biri deb ataydi. Nashar maʼlumotiga koʻra, bu isroillik saylovchilar uchun rahbarlarni javobgarlikka tortishning ilk imkoniyati: 2023-yil 7-oktabrdagi hujumlar atrofidagi xavfsizlik muvaffaqiyatsizliklari bo‘yicha, mintaqaviy mojaro sharoitida mamlakatni kim boshqarishini aniqlash va harbiy xizmat bo‘yicha bahsli masala bo‘yicha o‘z fikrini bildirish imkoniyati. Ko‘pchilik uchastkalarda ovoz berish mahalliy vaqt bilan soat 7:00da boshlanadi, soat 8:00da esa kichik aholi punktlari, kasalxonalar, qamoqxonalar va keksalar uylaridagi maxsus uchastkalar ishga tushadi. Maxsus uchastkalar soat 20:00da, asosiy uchastkalar esa 22:00da yopiladi; yopilishgacha navbatda turgan saylovchilar ovoz berish imkoniga ega bo‘ladi. Kun davomida saylovchilar faolligi haqidagi maʼlumotlar eʼlon qilinadi, siyosiy rahbarlar esa ovoz beradi.

Saylov tizimi

Isroilliklar 120 o‘rinli Knesset deputatlarini saylaydi; mutlaq ko‘pchilik uchun 61 mandat kerak. The National tushuntirishicha, mamlakat proporsional tizimdan foydalanadi: saylovchilar boshqa vazirga emas, balki partiyalarga ovoz beradi. Hech bir partiya hech qachon mutlaq ko‘pchilikka ega bo‘lmagan, shuning uchun hukumatlar har doim koalitsiya tarzida shakllangan. Saylovda 36 partiya qatnashadi, biroq nashar maʼlumotiga ko‘ra, ko‘pchiligi 3,25 foizlik o‘tish chegarasidan o‘ta olmaydi. Natijalar tasdiqlangandan so‘ng Isroil prezidenti Yitsxak Hersog hukumat tuzish topshirig‘ini deputatlardan biriga — odatda parlament qo‘llab-quvvatlashini olishga eng ko‘p qodir deb hisoblanadigan yetakchiga beradi. Agar koalitsiya ko‘pchilikni to‘play olmasa, yetarli parlament qo‘llab-quvvatlashi bo‘lsa, ozchilik hukumatini tuzish mumkin; agar urinishlar muvaffaqiyatsiz yakunlansa, mamlakatni yangi saylovlar kutishi mumkin, o‘tish davrida esa vaqtinchalik hukumatga amaldagi bosh vazir Benyamin Netanyaxu rahbarlik qiladi.

Natijalar qachon maʼlum bo‘ladi

Soat 22:00da isroillik telekanallar ekzitpollarni eʼlon qiladi, biroq The National taʼkidlaganidek, bu faqat bashorat bo‘lib, haqiqiy natijalardan sezilarli darajada farq qilishi mumkin. Dastlabki natijalar ovozlar tunda sanalishi bilan ertasi kuni kutilmoqda, rasmiy yakunlar 4-noyabrgacha eʼlon qilinishi kerak, shikoyatlar topshirish muddati esa 18-noyabrda tugaydi. Saylov natijalari kim keyingi bosh vazir bo‘lishini albatta aniqlab bermaydi: koalitsiya muzokaralari haftalar, hatto oylar cho‘zilishi mumkin. Nashar mamlakatdagi siyosiy qo‘zg‘olonlar tarixini eslatib o‘tadi: 2019-yildan 2022-yilgacha Isroil besh marta saylov o‘tkazgan, chunki partiyalar qatʼiyan barqaror hukumat tuzolmagan. Shunday qilib, saylovchilar saylov kechasi yakunlar ko‘rsatkichini oladilar, biroq mamlakatni aslida kim boshqarishini ancha keyin bilishadi.

Kontekst va ahamiyat

Ovoz berish tartibi haqidagi asosiy materialdan tashqari, The National saylovlardan oldingi kunlarda Tel-Avivdagi muxolifatning yakuniy mitinglarihaqida materiallar eʼlon qildi; nashar maʼlumotiga ko‘ra, ularga o‘n minglab odam yig‘ilgan. Shuningdek, chet elda yashovchi isroilliklarning safarbarligi haqida ham yozdi; nashar versiyasiga ko‘ra, ular saylovlarda o‘zgarishlarga intilmoqda, bu o‘zgarishlar Netanyaxu davrini tugatishi mumkin. Tahririyat nuqtai nazaridan shuni qayd etish mumkinki, bu materiallarning majmuasi ikkala tomondan ham saylovchilar bazasining yuqori faolligini ko‘rsatadi, biroq materiallarning o‘zida ehtimoliy natija haqidagi so‘rov maʼlumotlari yo‘q. O‘quvchilar uchun voqealarning amaliy maʼnosi shundaki, ovoz berish natijalari koalitsiya tarkibini to‘g‘ridan-to‘g‘ri, haftalar yoki oylar kechikish bilan esa mamlakatning keyingi hukumatini aniqlaydi; rasmiy natijalar (4-noyabr) va shikoyatlar (18-noyabr) eʼlon qilinish muddatlari esa keyingi siyosiy voqealarning aniq taqvimini belgilaydi.

Sarlavhani ko‘rsatish: Dimonada Likud partiyasi tadbirida Benyamin Netanyaxu tarafdorlari…