Asosiy ma’lumotlar

  • AQSHda so‘rov o‘tkazilgan 995 nafar yosh kattalarning 32 foizi giyohvand moddalar va spirtli ichimliklar haqida ma’lumot uchun AI-chatbotlarga murojaat qilgan
  • 12 foizi bunday so‘rovlar uchun sun’iy intellektdan haftada, 4 foizi esa har kuni yoki deyarli har kuni foydalanadi
  • Sun’iy intellektdan moddalar haqida so‘raganlarning 93 foizi Google qidiruvidan ham foydalangan, ya’ni chatbotlar qidiruv tizimlarini almashtirmaydi, balki to‘ldiradi

So‘rov nimalarni ko‘rsatdi

JMIR Formative Research jurnalida chop etilgan tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, 18–29 yoshdagi 995 nafar AQSH fuqorosining 32 foizi generativ vositalardan ChatGPT, Google Gemini va Meta AI kabi vositalar orqali giyohvand moddalar va spirtli ichimliklar haqida ma’lumot izlagan. Onlayn so‘rov 2026-yil aprelida o‘tkazilgan. Bunday mavzularda sun’iy intellektga murojaat qilganlar orasida deyarli yarmi kamida oyiga bir marta murojaat qiladi: 12 foizi — haftada, 4 foizi esa har kuni yoki deyarli har kuni.

Yoshlar nima uchun sun’iy intellektdan so‘raydi

Murojaatning asosiy sababi — moddalarni iste’mol qilishning xavflari va oqibatlari haqida bilish: buni shu mavzuda sun’iy intellektdan foydanganlarning deyarli 93 foizi aytgan. Yarimiga yaqini, jumladan dozani belgilash masalalari bo‘yicha, aniq moddalar haqida ma’lumot izlagan, 35 foizi esa moddalarni iste’mol qilish buzilishlari bilan bog‘liq mavzular, masalan, qaramlik haqida qiziqqan. E’tiborli jihati shundaki, aynan moddalar masalalarida sun’iy intellektga ishonch umuman olganda undan ham yuqori bo‘lgan: ishonchlilikning o‘rtacha bahosi umumiy foydalanishdagi 3,51 ballga qaraganda beshtalik shkalada 3,66 ballni tashkil etgan.

Kim ko‘proq sun’iy intellektdan foydalanadi va keyin nima bo‘ladi

Tadqiqot demografik farqlarni aniqladi: qora tanli respondentlarda moddalar haqidagi so‘rovlar uchun sun’iy intellektdan foydalanishning tuzatilgan imkoniyatlari oq tanlilarga qaraganda 2,52 barobar yuqori bo‘lgan, erkaklarda esa ayollarga qaraganda taxminan ikki barobar yuqori. Tadqiqotning yetakchi muallifi, Rutgers universiteti postdoktor tadqiqotchisi Mireya Trigero Rura matbuot relizida ogohlantirdiki, bunday vositalar «yoshlar orasida noto‘g‘ri xulosalarga va boshqa xavfli modda iste’moli namunalariga olib kelishi mumkin», va farqlarni tibbiy yordamga tengsiz kirish imkoni, stigmatizatsiya va ishonch bilan bog‘ladi. Shu bilan birga, ma’lumotlarga qaraganda, chatbotlar odatiy manbalarni siqib chiqarmayapti: sun’iy intellektdan moddalar haqida so‘raganlarning 93 foizi xuddi shu umumiy maqsadda Google qidiruvidan ham foydalangan. Mualliflar chatbotlarning bunday savollarga bergan javoblarining aniqligi hozircha baholanmaganini — bu, shuningdek, olingan ma’lumotning xulq-atvorga ta’siri bilan birga, keyingi tadqiqotlar vazifasi deb yozadilar.