CNN: tergov ma’lumotlariga ko‘ra, taxminan 15 nafar ukrainalik dron mutaxassisi Malida tuareglarga yordam bermoqda

CNN: Malidagi ukrainalik dron mutaxassislari haqidagi tergov

Ukraina–Rossiya urushi ehtimol Afrika o‘lchamiga ham ega bo‘ldi: amerikalik CNN telekanalining 2026-yil sentyabrda e’lon qilgan tergoviga ko‘ra, taxminan 15 nafar ukrainalik dron mutaxassisi Malining shimolidagi tuareg qo‘zg‘olonchilariga yordam berayotgani aytilmoqda. Ularning umumiy dushmani — Bamakodagi harbiy hukumat va uning rossiyalik ittiqdochlari. CNN xabariga ko‘ra, ukrainaliklar dronlardan foydalanish bo‘yicha o‘quv, operativ rejalashtirish va uchuvchisiz missiyalarni masofadan qo‘llab-quvvatlashni ta’minlagan. Deutsche Welle bu da’volarni mustaqil ravishda tasdiqlay olmadi.

2024-yildagi shubhalar va Kiyevdan kelgan signallar

Ukraina harbiy razvedkasi (HUR) ishtiroki haqidagi shubhalar allaqachon 2024-yil iyulida paydo bo‘lgan edi, o‘shanda DW HURning Malining shimolidagi Tinzaouaten yaqinida rossiyalik «Vagner» ChK jangarilariga qilingan tuzoqda ehtimoliy ishtiroki haqida xabar bergan edi. O‘sha paytda HUR vakili Andrey Yusov tuareglar hujum uchun zarur ma’lumot olganini aytdi, biroq Ukraina to‘g‘ridan-to‘g‘ri ishtirok etganini rad etdi; o‘sha jangda vagnerchilar va maliyalik harbiylar og‘ir yo‘qotishlarga uchradi. Shubhalarga yangi turtki berdi Kirill Budanov — sobiq harbiy razvedka rahbari, hozir Vladimir Zelenskiy prezidentining devonboshisi — X tarmog‘idagi posti. 7-sentyabr kuni u ukrainalik razvedka mamlakat manfaatlarini butun dunyoda himoya qilishini yozdi — «Rossiyadan Afrikagacha… cho‘lning yonayotgan qumlarida va muzli Antarktidaning qorlarida». Budanov Malini to‘g‘ridan-to‘g‘ri tilga olmadi va uning posti hech qanday aniq operatsiyani tasdiqlamaydi. DW HURga xodimlarni Maliga ko‘chirish ehtimoli va missiyaning siyosiy rahbariyat tomonidan ma’qullanishi haqida savollar yubordi, biroq aniq javob olmadi: idora vakili faqat ma’lumot keyinchalik taqdim etilishi mumkinligini aytdi.

Strategik mantiq va muammoli hamkorlar bilan ittifoq

Ekspertlar Kiyevning ehtimoliy ishtirokida strategik motiv ko‘rmoqda. Kiev-Mogilyov akademiyasining Afrika tadqiqotlari dasturi koordinatori Marta Olinik-Domochko DWga shunday dedi: Ukrainaning asosiy maqsadi — Rossiya ta’sirini dunyoda kuchsizlantirish. Rossiyalik tarixchi, Kvazulu-Natal universiteti emerit-professori Irina Filatova bunday yordamni ishonchli deb hisoblaydi, biroq mustaqil dalillari yo‘q; uning so‘zlariga ko‘ra, ukrainaliklar rossiyalik qo‘shinlarni dunyoning istalgan nuqtasida qonuniy nishon deb biladi, Malidagi muvaffaqiyatsizliklar esa Rossiya resurslarini bog‘lab, Moskvaning xavfsizlik hamkori sifatidagi obro‘siga zarba berishi mumkin edi. Biroq Kiyevning hamkori noaniq: Azavad Ozodlik Fronti (FLA) «Al-Qoida» bilan bog‘liq «Jamaat Nusrat al-Islom val Muslimin» (JNIM) guruhi bilan hamkorlik qiladi. Olinik-Domochko buni ko‘proq umumiy dushmanga qarshi vaziyatga bog‘liq ittifoq, deb ta’kidlaydi, keng qamrovli sheriklik emas: FLA Bamakodagi hukumatni ag‘darishga intilmaydi, balki Malining shimoli o‘z taqdirini o‘zi belgilashi yoki keng muxtoriyatga ega bo‘lishini talab qiladi. FLAga yordamning o‘zi JNIMga yordam berilganini isbotlamaydi, biroq jihodchilar bilvosira — qo‘shma operatsiyalar yoki bilim va texnikaga kirish orqali — g‘alaba qozonishi mumkin.

Diplomatik oqibatlar va Kiyev uchun narx

Mali, Niger va Burkina-Faso — barchasi harbiy hukumatlar qo‘lida — allaqachon Ukrainani qurolli guruhlarni qo‘llab-quvvatlash va ularning hududiy yaxlitligiga tahdid solishda ayblab, Kiyev bilan diplomatik munosabatlarni uzib, Rossiya bilan hamkorlikni chuqurlashtirdi. Sentyabr oyida Mali tashqi ishlar vaziri Abdoulaye Diop BMTda Ukrainani «terrorchilik guruhlariga ochiq va yashirmaydigan yordam»da aybladi, Agence France-Presse ma’lumotiga ko‘ra, dalillar keltirmadi. DW esa bu hukumatlarning Moskva bilan hamkorlikni oqlash va Kiyevni beqarorlik keltiruvchi o‘yinchi sifatida ko‘rsatishda manfaatdor bo‘lishi mumkinligini qayd etadi. 2020 va 2021-yillardagi harbiy to‘ntarishlardan so‘ng Mali g‘arb hamkorlaridan Rossiyaga burildi; «Vagner» 2025-yilda Afrika korpusi bilan almashtirildiva Konrad Adenauer jamg‘armasi vakili Ulf Laessingning so‘zlariga ko‘ra, korpus Suriya va Liviya hozir ham Rossiyadan parvozlari uchun tranzit punktlari sifatida foydalanadi. Kiyev uchun Malidagi ishtirok Rossiyanning Yevropadan tashqaridagi manfaatlarini kuchsizlantirishning nisbatan arzon usuli bo‘lishi mumkin edi, biroq FLA bilan hamkorlik jihodchilarga bilvosita yordam berishda ayblash xavfini keltiradi, bu esa Ukrainaning Afrika mamlakatlari bilan munosabatlar o‘rnatish bo‘yicha sa’y-harakatlariga zarba berishi mumkin. Ukrainaning mumkin bo‘lgan ishtirokining haqiqiy miqyosi esa hozircha noma‘lum qolmoqda.