BMT Iroq va Kuveytni 1990-yilgi bosqindan keyin bedorlikdan yo‘qolgan 315 kishini izlashni tezlashtirishga chaqirdi

BMT: gumanitar masala hali hal etilmagan holatda qolmoqda

BMT dushanba kuni Iroq va Kuveytni 1990-yilda Iroq Kuveytga bostirib kirganidan keyin bedorlikdan yo‘qolgan 315 kishining taqdirini aniqlash bo‘yicha sa‘y-harakatlarni tezlashtirishga chaqirdi. Buni Xavfsizlik Kengashi yig‘ilishida BMTdagi doimiy vakilning o‘rinbosari Mari Yamashita ma’lum qildi: «1990-yilda Iroqning Kuveytga bostirib kirganidan buyon o‘ttiz besh yildan oshdi, ammo bu gumanitar masala hali hal etilmagan holatda qolmoqda», — deb uning so‘zlarini Anadolu agentligi keltirdi.

O‘ttiz yil ichida nimani aniqlashga muvaffaq bo‘lindi

Yamashita ma’lumotlariga ko‘ra, dastlab bedorlikdan yo‘qolgan 605 nafar kuveytlik va uchinchi davlat fuqarolaridan 290 kishining taqdiri o‘tgan o‘ttiz yil ichida aniqlangan. Taqdiri hozirgacha noma’lum bo‘lgan 315 kishining 308 nafari Kuveyt fuqarosi. Oxirgi tasdiqlangan identifikatsiya 2023-yilning avgustida o‘tkazilgan.

Qazishmalar va Xamamiya hududi

Bedorlikdan yo‘qolganlarni izlash bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar, jumladan, Iroq bo‘ylab, ayniqsa mamlakatning janubida, taxminiy dafn joylarida qazish ishlari olib borilmoqda. Yamashita so‘zlariga ko‘ra, iroq hokimiyati Xamamiya hududida taxminan 14 000 xandaq qazgan va boshqa joylarda ko‘plab dala missiyalarini tashkil etgan. Xamamiya ustuvor hudud bo‘lib qolmoqda: tergovchilar hisobicha, u yerda bedorlikdan yo‘qolgan 150–180 kuveytlikning qoldiqlari bo‘lishi mumkin — bu hal etilmagan holatlarning taxminan yarmiga teng. Sentabr oyida Xalqaro Qizil Xoch qo‘mitasi va iroq hokimiyati ushbu hududga qo‘shma dala missiyasini o‘tkazdi, Yamashita esa uning natijalari qazish ishlarining tez orada davom ettirilishiga olib kelishiga umid bildirdi.

Kuveyt arxivlari va ikki tomonlama muloqot

Bostirib kirish paytida olib chiqilgan Kuveyt mulki, jumladan, mamlakat milliy arxivi muammosi ham hal etilmagan qolmoqda. Yamashita materiallarning bir qismi qaytarilganiga qaramay, taraqqiyot «cheklangan»ligini qayd etdi: buyumlar 2019-yilda Kuveyt Milliy kutubxonasiga, 2022-yilda esa axborot vazirligiga topshirilgan, 2025-yilda esa qo‘shimcha kitoblar va mikrofilmlar qaytarilgan. U qolgan mulkni izlash uchun «aniq yo‘l» ishlab chiqishga chaqirdi va muntazam muloqot uchun asos sifatida taklif etilayotgan Iroq–Kuveyt qo‘shma qo‘mitasini yana bir bor taklif qildi. Yamashita, shuningdek, BMT Bosh Assambleyasi doirasida Kuveyt valiahd shahzodasi va Iroq bosh vaziri o‘rtasida bo‘lib o‘tgan yaqindagi uchrashuvni olqishladi, bu uchrashuvda ikki davlat hal etilmagan ikki tomonlama masalalar bo‘yicha ishchi guruh tuzilishini e’lon qilgan edi.