BMT: halok bo‘lgan tinch aholi orasida ayollar ulushi 2021-yildan beri ikki barobar oshdi, tasdiqlangan jinsiy zo‘ravonlik holatlari soni ikki barobarga oshdi

UN Women tashkilotining 2025-yil ma’lumotlari

Ayollar va qizlar qurolli to‘qnashuvlarda tobora ko‘proq qurbon bo‘lmoqda: halok bo‘lgan tinch aholi orasidagi ulushi 2021-yildan beri ikki barobar oshdi, to‘qnashuvlar bilan bog‘liq tasdiqlangan jinsiy zo‘ravonlik holatlari soni esa keskin ortdi. Buni dushanba kuni, 26-oktabrda, BMTning UN Women tuzilmasi vakilolari ma’lum qildi, deb xabar beradi Anadolu.

Raqamlar va bayonotlar

UN Women ijrochi direktori o‘rinbosari Nyaradzay Gumbonzvanda 2025-yilda qurolli to‘qnashuvlarda 37 mingdan ortiq tinch aholi halok bo‘lganini ma’lum qildi; ayollar va qizlar halok bo‘lganlarning har to‘rtinchisini tashkil etgan — bu 2021-yildagi ulushidan ikki barobar ko‘p. Uning aytishicha, har kuni kamida 25 ayol va qiz halok bo‘lgan, 750 milliondan ortiq ayol esa qurolli to‘qnashuv zonasidan 50 kilometr masofada yashagan. U to‘qnashuvlarni «oldini olish mumkin» deb atadi va ularning bir qismi «ekranlarimizdan yo‘qoldi, lekin ularni boshidan kechirayotgan ayollar va qizlar hayotidan yo‘qolmadi» deb ta’kidladi.

Jinsiy zo‘ravonlik va to‘qnashuvlar sonining o‘sishi

Gumbonzvanda, shuningdek, to‘qnashuvlar bilan bog‘liq jinsiy zo‘ravonlikning keskin o‘sgani haqida xabar berdi: 2025-yilda BMT 9 788 holatni tasdiqlagan — bu 2024-yildagidan ikki barobardan ko‘p, 2022-yildagiga nisbatan deyarli to‘rt barobar ko‘p. «Ayollar urush narxini to‘laydi», — dedi u. UN Women siyosat va dasturlar departamenti direktori Sara Hendriks 2025-yilda dunyoda 185 dan ortiq to‘qnashuv qayd etilganini, ulardan 65 tasi davlatlar ishtirokida bo‘lganini va urush olib borish usullari o‘zgarayotganini qo‘shdi. U to‘qnashuvlar sonining o‘sishi ayollar va qizlarning ahvolini yomonlashishiga ogohlantirdi.

BMT chaqiriqlari

UN Women hukumatlarni va xalqaro jamoani qurolli to‘qnashuvlarga chek qo‘yishga, tinch aholini himoya qilishga, xalqaro huquqqa rioya qilishga va suiiste’mol qilganlarni javobgarlikka tortishga chaqirdi. Tashkilot, shuningdek, ayollarni qaror qabul qiluvchi shaxslar sifatida barcha tinchlik muzokaralariga kiritish hamda hayotni qutqarish va tinchlik o‘rnatish bilan shug‘ullanadigan ayollar boshchiligidagi tashkilotlarni moliyalashtirishni oshirish tarafdori chiqdi.