Rosebank: Buyuk Britaniyaning eng yirik özlaştirilmagan neft konining taqdiri Rojdestvogaça hal böladi

Jackdaw uçun ruxsat va Rosebank böyiça kutilayotgan qaror

BBC News muxbiri Jeyms Kuk Petrojarl Rosebank kemasidan xabar beradiki, Britaniya hukumati jurnalistlar kelişidan bir neça soat oldin Şimoliy dengizdagi Jackdaw konida gaz qazib oliş uçun ruxsat berdi. Endi e’tibor Rosebankka qaratildi — bu Şetland orollaridan şimoli-ğarbda 80 milya uzoqlikda joylaşgan, Jackdawdan kattaroq, köproq issiqxona gazlari çiqaradigan va egalariga köproq daromad keltirişi mumkin bölgan kon. BBC News manbalariga köra, hukumatning Rosebank böyiça qarori Rojdestvogaça kutilişi kerak.

Rosebank nima va unda qanday hayot keçadi

Rosebank — bu qat’iy platforma emas, balki kon egalarining Aberdinda joylaşgan Altera kompaniyasidan ijaraga olgan suzuvçi qaziş, saqlaş va yuklaş kemasi (FPSO) — Petrojarl Rosebank. Kema bortida 122 kişi bor. Konda taxminan 300 dan 500 million barrelgaça neft bor — bu taxminan 25 yillik qazişga yetadi. Neft ulkan şlanga orqali tankerlarga yuklanadi, söngra, ehtimol, xalqaro bozorda sotilib, qayta işlaş uçun Yevropaning qit’a qismiga olib boriladi. Işçilar şaroitlarni yaxşi deyişadi: bir kişilik kabinalar, sportzal, sauna, kinozal va, mexanik Yuen Leonard sözlariga köra, «ajoyib» ovqat. Şu bilan birga, u jurnalistlar taşrifi oldidan bir hafta avval kema 30 metr balandlikdagi tölqinga duç kelganini qayd etdi, Altera rahbari Kris Brett esa Şetlanddan ğarbdagi şaroitlarni tarmoq me’yorlari böyiça «dunyodagi eng qattiq» deb atadi.

Sud tarixi va tomonlarning pozitsiyalari

Rosebankda qaziş uçun ruxsat birinçi marta 2023-yilda konservatorlar hukumati tomonidan berilgan edi. 2025-yilda Greenpeace va Upliftning da’vosidan söng Edinburgdagi Sessiya sudi Buyuk Britaniyaning eng yirik ma’lum özlaştirilmagan neft koni va Jackdaw böyiça ruxsatlarni qonunsiz deb tan oldiçunki ular berilişida yoqilğining haqiqiy yonişi iqlimga ta’siri hisobga olinmagan edi. Sudya lord Erikht işlab çiquvçilar batafsilroq ekologik baholarni tayyorlagunça qaziş bilan boğliq bölmagan işlarni davom ettirişi mumkinligini belgiladi. Uplift ijroçi direktori Tessa Kan Rosebankni tasdiqlaş «ofatli qaror» bölardi, dedi va boş vazir Endi Byornxamni qayta tiklanadigan energiyaga ustuvorlik berişga çaqirdi. Konning 80 foiziga egalik qiluvçi Adura rahbari Nil Makkallox (Adura — Şell va norvegiya davlat Equinor kompaniyasining qöşma korxonasi, qolgan 20 foiz Ithaca kompaniyasida) Rosebankda gaz ham borligini, u quvur orqali Şetland orollariga, söngra Aberdinşirdagi Sent-Fyergus terminaliga borişini va eng yuqori qaziş davrida 500 ming britaniya uyini isitişi mumkinligini ta’kidlaydi. Uning sözlariga köra, loyihani tasdiqlaş Şetlanddan ğarbda Jackdaw hajmidagi yana törtta gaz loyihasi — Tornado, Tornado East, Tobermory va Suilven yölini oçişi mumkin.

Iqtisodiy va iqlimiy kontekst

Loyiha tarafdorlari neftni Yevropaga sotiş Buyuk Britaniyaga foyda keltirmasligini anglatmasligini, çunki mamlakat va Yevropa energiya bozorlari özaro boğliq, Rosebank esa byudjetga millionlab soliq olib kelişini ta’kidlaydi. Qarşi bölganlar esa bu loyihaning mamlakat uçun foydasi kiçikligini ta’kidlaydi. Şu bilan birga, BBC qayd etganidek, tarmoqning uzoq muddatli tendensiyasi aniq va bu pasayiş: neft qaziş çöqqisi çorak asr oldin ötib ketgan va sönggi yillarda neft-gaz sektoridagi iş örinlari şamol va quyoş kabi qayta tiklanadigan energiyada yaratilganidan tezroq yöq bölmoqda. Jackdaw böyiça qaror Petrojarl Rosebank ekipajining köp a’zolarini ilhomlantirdi, ammo ayni paytda ularning noaniq ahvolini ham yaqqol körsatdi: «Menga va köp öğlonlarga bu pensiyagaça işlaş imkonini beradi», — dedi qaziş böyiça supervayzer Duglas Xogg.

Bu nima uçun muhim

Rosebank böyiça qaror nafaqat zaxirasi 300–500 million barrel bölgan Buyuk Britaniyaning eng yirik işga tuşirilmagan konining taqdirini, balki Adura raisi sözlariga köra, şu hududdagi törtta potensial gaz loyihasining taqdirini ham hal qiladi — ya’ni kelajakda qazib olinadigan qazilma yoqilği hajmi va xazinaga tuşadigan soliqlar. Bu qaror ma’qullanişiga boğliq bölgan kemadagi qariyb 122 xodimga ta’sir qiladi, şuningdek, Edinburg sudi allaqaçon ruxsat berişda hisobga olişni majbur qilgan hukumatning iqlim siyosatiga ham tegişli. Amalda esa uning yakuni batafsil ekologik baholaş işlari va qazib oliş davom etişi yoki loyiha töxtatilişini belgilaydi.