Buyuk Britaniya byudjeti: arzon uy-joyga 1 mlrd funtdan ortiq mablag‘, merlarga yangi vakolatlar va Xazina maslahatchisining iste’fosi

Uy-joy va hududlar uchun vakolatlar

Kansler Jon Xili chorshanba kuni o‘zining birinchi byudjetini taqdim etadi. BBC News xabariga ko‘ra, unda Angliyadagi ijtimoiy va arzon uy-joy uchun 1 mlrd funtdan ortiq mablag‘nazarda tutiladi, bu esa hukumatning 10 yillik uy-joy dasturiga ajratilgan mablag‘ni 40 mlrd funtdan oshiradi. Angliya merlari va hududiy rahbarlari, kutilganicha, ko‘proq vakolat va mablag‘ oladi: munitsipalitetlarga uy-joy qurilishi uchun hukumatdan imtiyozli stavkalar asosida qarz olishda yordam beriladi. Xazina ma’lumotlariga ko‘ra, kelgusi yili 285 mln funt miqdoridagi o‘tish davri «boshlang‘ich» mablag‘iajratiladi, bu Uaytxolladagi «bo‘laklangan tanlov fondlariga» qaramlikni kamaytirish uchun mo‘ljallangan; hali strategik hokimiyatga aylanmagan hududlar ham ushbu mablag‘lardan ulush olish huquqiga ega bo‘ladi. Hukumat, shuningdek, merlar bilan 2028-yildan boshlab ishga tushadigan va uy-joy, asosiy ko‘chalarni jonlantirish yoki transportga yo‘naltirilishi mumkin bo‘lgan 1,5 mlrd funtlik yangi qarz mexanizmi ustida ishlashni tasdiqlaydi. Xili Angliya shaharlari va hududlari «o‘z kelajagini o‘zi hal qilish huquqiga» ega bo‘lishini aytdi, bosh vazir Endi Byornem esa bu «mahalliy rahbarlarning Uestminsterga cho‘zilgan qo‘l bilan yurishlarining oxiri» e’lon qilinayotganini bildirdi. London meri lord Sadik Xon investitsiya imkoniyatlarining kengayishi West London Orbital, Bakerloo liniyasining uzaytirilishi va Stratford International bekati rivojlantirilishi kabi loyihalarga yordam berishi mumkinligini qayd etdi.

Mudofaa va muxolifat tanqidi

BBC News ishonch bildirgan Sunday Times ma’lumotlariga ko‘ra, Xili, kutilganicha, mudofaa sohasiga milliardlab funtlik yangi xarajatlar e’lon qiladiva aniq tafsilotlar kelgusi yili xarajatlarni qayta ko‘rib chiqish jarayonida nomlanadi. Mudofaa mavzusi byudjetga tayyorgarlik jarayonini hamroh qilib kelmoqda: Xilining o‘zi iyun oyida avvalgi hukumatda mudofaa vaziri lavozimidan ketgan edi chunki uning so‘zlariga ko‘ra, mudofaaga investitsiya rejasi qurolli kuchlarga zarur mablag‘dan «sezilarli darajada orqada qolgan» edi; u xarajatlarni 2030-yilga qadar YaIMning 3 foiziga yetkazish, 2035-yilda esa NATOning 3,5 foizlik maqsadiga yo‘lda harakatlanish tarafdori bo‘lgan. Soya kansleri Endryu Griffit Xili 2030-yilga qadar mudofaaga YaIMning 3 foizini ajratish rejasini bayon qilmasa, iste’foga chiqishga chaqirdi. Mudofaa vaziri Ues Striting bunga javoban armiyaga yetarli investitsiya kiritilmaganlik uchun javobgarlikni konservatorlar zimmasiga yukladi va hukumat «qurolli kuchlarimiz xavfsizligi uchun zarur investitsiyalarni berishga qat’iy niyatda» e’lon qildi.

Maslahatchining iste’fosi va pivo ishlab chiqaruvchilarga yordam

Byudjetga tayyorgarlik zarbaga uchradi: Xazina tadbirkorlik bo‘yicha maslahatchisi Aleks Depledj byudjet taqdim etilishidan bir kun oldin, payshanba kuni lavozimidan ketishini e’lon qildi. Sunday Times bergan intervyusida u startaplar «ikkinchi darajali tomosha» sifatida qaralayotganini va ularni «iqtisodiy siyosatning chetiga» itarib yubormaslik kerakliginiaytdi va «kengayish imkoniyatiga ega kompaniyalarni chetga surish eng buyuk kompaniyalarimiz hissasini past baholash» degan fikrni qo‘shdi. Shu bilan birga, Xazina byudjet kichik pivo ishlab chiqaruvchilarga qo‘shimcha yordamni ham o‘z ichiga olishini ma’lum qildi: kansler «pinta ishlab chiqaruvchilarimiz uchun vaziyatni o‘zgartirishni» xohlaydi. Tahririyat nuqtai nazaridan shuni qayd etish joizki, asosiy e’lonlar — uy-joy, vakolatlarni hududlarga berish va mudofaa — davlat mablag‘larini yillar oldindan taqsimlashga tegishli, Depledjning e’tirozi esa byudjetga tayyorgarlikning o‘zida ustuvorliklar bo‘yicha bahsga ishora qilmoqda; mudofaa mablag‘larining tafsilotlari kelgusi yilgi xarajatlarni qayta ko‘rib chiqishgacha ma’lum bo‘lmaydi.

Rasm manbasi, Getty Images