BAA qirg‘oqlarida shikastlangan Gem No.2 tankerdan neft to‘kilishi bartaraf etilmoqda: Umm al-Qavayn va Ras al-Xayma plyajlari yopildi

BAA hokimiyati Umm al-Qavayn yaqinida neft to‘kilganini tasdiqladi

BAA Iqlim o‘zgarishi va atrof-muhit vazirligi juma ertalab texnik monitoring va ekologik baholash tizimi Umm al-Qavayn amirligi plyajlariga ta’sir qilgan tankerdan neft to‘kilishini aniqlaganini tasdiqladi. Vazirlik aynan oxirgi kunlarda Dubay va shimoliy amirliklar aholisi xabar qilgan yoqilg‘ining kuchli hidi shu to‘kilish sababi ekanini ma’lum qildi; Shorja, Ajmon va Umm al-Qavaynda sezilgan hid «aholi salomatligiga xavf tug‘dirmaydi». Fuqarolar qirg‘oqqa chiqib qolgan neftdan uzoq turishga, baliqchilar va dengizdan foydalanuvchilar esa hokimiyat ko‘rsatmalariga rioya qilishga va zararlangan hududlarda baliq ov qilmaslikka chaqirildi.

Kema, ehtimol, Hurmuz bo‘g‘ozi yaqinida hujumga uchragan Gem No.2 tankeridir

Vazirlik kemani nomlamadi, biroq The National xalqaro dengiz agentliklariga tayanib xabar berishicha, bu 330 metr uzunlikdagi Gem No.2 tankeridir; agentlik ma’lumotlariga ko‘ra, u 9–10 oktyabr kuni ehtimoliy eronlik dron hujumi natijasida zarbalangan; o‘sha paytda 22 hind ekipaj a’zosi qutqarilgan edi. BBC Verify ta’kidlashicha, kemaning o‘lchamlari va sun’iy yo‘ldosh suratlaridagi joylashuvi Panama bayrog‘i ostidagi Gem No.2 tankeriga mos keladi; dengiz razvedka kompaniyasi Vanguard ma’lumotlariga ko‘ra, u 9 oktyabr kuni Al-Jazira al-Hamra shahridan shimolda «noma’lum snaryad» bilan zarbalangan va kema bortida yong‘in chiqqan. Hindistonning Dubaydagi konsulligi 11 oktyabr kuni 22 ekipaj a’zosining barchasi qutqarilganini ma’lum qilgan edi. BBC Verify ma’lumotlariga ko‘ra, allaqachon 19 oktyabrda neftning kichik oqizi ko‘rilgan, biroq ikki kun ichida dog‘ tez kengaydi: chorshanba kuni u tankerdan 35 km dan ortiq masofaga tarqalgan. Yevropa kosmik agentligining SAR radaridan 21 oktyabrda olingan tasvir Umm al-Qavayn qirg‘og‘idan 25 km uzoqlikdagi tankerdan neft oqishini ko‘rsatadi. BBC Verify bu voqeani oktyabr boshida Hurmuz bo‘g‘ozi hududida kemalarga hujumlar haqida rekord darajadagi xabarlar bilan ham bog‘laydi; xavfsizlik mutaxassislari ma’lumotlariga ko‘ra, bu AQSh harbiylari tomonidan kemalarni muvaffaqiyatli kuzatib borishga javoban Eronning bo‘g‘oz ustidan nazoratni kuchaytirishga urinishining bir qismi. Euronews qo‘shimcha qilishicha, Eronning IRGC tashkiloti Tehron yakkaxon tartibda «qonunsiz» deb e’lon qilgan marshrutdan foydalanayotgan tankerlarga zarba berilganini ma’lum qilgan, biroq agentlik ma’lumotlariga ko‘ra, Tehronda xalqaro dengiz huquqi tomonidan e’tirof etilgan, bo‘g‘ozdan o‘tishni cheklash vakolati yo‘q.

Plyajlarning yopilishi va lokalizatsiya ishlari

Umm al-Qavaynning barcha plyajlari va qirg‘oq zonaları texnik guruhlar baholashi tugaguniga va xavfsizlik hamda dengiz muhitini muhofaza qilish choralari aniqlanguniga vaqtincha yopildi. Umm al-Qavayn munitsipaliteti to‘kilish oqibatlarini lokalizatsiya qilish va dengiz hamda qirg‘oq muhitiga zararni kamaytirish maqsadida dala ishlarini olib borayotgani, vaziyatni kuzatib borishi, zararlangan hududlarni aniqlashi va tozalash ishlarini qo‘llab-quvvatlashini ma’lum qildi; mutaxassislar to‘kilish ta’sirini baholashda ham yordam beradi. Juma kuni tushdan keyin Shorja hokimiyati oldini olish chorasi sifatida Al-Hamriya plyajini yopdi. Shanba kuni Ras al-Xayma jamoat xizmatlari departamenti amirlikning barcha plyajlari «keyingi xabargacha» yopilganini e’lon qildi, aholi hokimiyat ko‘rsatmalariga rioya qilishga chaqirildi.

Ekologik xavflar va mutaxassislar fikrlari

Shorja dengiz tadqiqotlari markazi direktori professor Stiv Uiddikom BBC Verifyga ta’sir «muqarrar» ekanini aytgan, biroq tadqiqotchilar zarar miqyosini hozir baholash erta deb ogohlantiradi: bu to‘kilgan neftning hajmi va turiga, uning bug‘lanish yoki parchalanish tezligi hamda tozalash ishlarining samaradorligiga bog‘liq. BBC Verify ma’lumotlariga ko‘ra, to‘kilish Siniya va Xor al-Bayda orollari tomon tarqalmoqda — bu marjonlar, dengiz o‘tlari, sho‘rxoklar, shuningdek yashil toshbaqalar bilan mashhur, global darajada e’tirof etilgan muhim biologik xilma-xillik hududidir. va yo‘qolib borish xavfi ostida qolgan xalavi gitara urug‘li skat; Conflict and Environment Observatory tashkiloti olimi Iogan Darbishir dog‘ning bu hududga yaqinligini «eng xavotirli ekologik jihat» deb atadi. NYU Abu Dhabi professori Jon Bert lokalizatsiya, ya’ni ifloslanishni cheklash muhim ahamiyatga ega ekanligini ta’kidladi: agar suzuvchi to‘siqlar yordamida neft qirg‘oqqa chiqishidan oldin yig‘ib olinsa, bu ideal stsenariy bo‘ladi, neft qirg‘oqqa yetib qolsa esa, tiklanish yillar olishi mumkin. Dubaydagi Fuelre4m kompaniyasi rahbari Rob Mortimer dispersantlarni marjonlar, baliqlar, qisqichbaqasimonlar va plankton uchun zaharliligi ehtimoli tufayli ehtiyotkorlik bilan baholash kerakligini qayd etib, kompaniyasi o‘simlik asosidagi dispersantlarni yetkazib berayotgani va OAE hokimiyatidan ularni qo‘llash uchun ruxsat olishga intilayotganini ma’lum qildi. Greenpeace Mena vakilasi Insaf Benzaki shuni ko‘rsatdiki, Fors ko‘rfazining yarim yopiq geografiyasi ochiq okean bilan suv almashinuvini cheklaydi, natijada ifloslantiruvchi moddalar uzoqroq saqlanishi mumkin, neft qoldiqlari esa ko‘rinadigan neft olib tashlangandan keyin ham qirg‘oq chizig‘idagi cho‘kindilarda qolishi mumkin.

Kontekst va nimalar hali noaniq qolmoqda

Neft manbasi rasman hali tasdiqlanmagan; The National nashri bu oqish shu yili AQSh va Eron o‘rtasidagi urushning «misli ko‘rilmagan» ekologik oqibatlari haqida xavotir uyg‘otgan voqealar qatoridagi eng so‘nggisi ekanligini qayd etadi. Neft dog‘ining qamrovi noaniq bo‘lib qolmoqda, buni The National va euronews ham ta’kidlaydi; avgust oyida yirik neft dog‘i allaqachon Eronning Qeshm oroli qirg‘oqlariga chiqqan edi. Shimoliy amirliklar aholisi uchun amaliy oqibatlar allaqachon sezilmoqda: uch amirlikda plyajlar yopilgan, baliqchilarga zararlangan hududlarda ov qilish taqiqlangan, vazirlik esa rasmiy axborot manbalariga tayanish va g‘iybatlardan qochishga chaqirmoqda. Lokalizatsiya tezligiga qarab, zarar faqat dengiz sathi bilan cheklanadimi yoki neft qirg‘oqqa yetib, tiklanish yillar olishi mumkin bo‘lgan jarayon boshlanadimi — buni keltirilgan mutaxassislar bahosi bo‘yicha hal qiladi.

Izohni ko‘rsatish: 21-oktabrda SAR radar yordamida olingan tasvir Umm al-Quvayn…