Asosiy ma’lumotlar

  • Qonun quyi palata tomonidan 2025-yil 10-iyunda qabul qilingan, Senat uni 2026-yil 8-aprelida ma’qullagan
  • Innovatsiyalar va AKIT qo‘mitasi prezident takliflarini asosli deb topib, qonunni ko‘rib chiqishdan olib tashlashni taklif qildi
  • Davlat rahbarining qaysi me’yorlarga e’tirozi bildirilgani oshkor qilinmadi

Qonun ko‘rib chiqishdan olib tashlandi

O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev ilgari parlament qabul qilgan to‘lov tizimlari operatorlari va to‘lov tashkilotlari faoliyatini takomillashtirish to‘g‘risidagi qonunni qayta ko‘rib chiqish uchun qaytardi. Bu haqda 13-oktabr kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasi majlisida ma’lum bo‘ldi, «Gazeta» xabar berdi. Quyi palata qonunni 2025-yil 10-iyunda qabul qilgan, Senat uni 2026-yil 8-aprelida ma’qullagan.

Qo‘mita qarori va ovoz berish

Innovatsion rivojlanish va axborot texnologiyalari masalalari qo‘mitasi a’zosi Atxam Nazirqulov qo‘mita davlat rahbari takliflarini o‘rganib chiqib, ular asosli deb xulosa qilgani, shu sababli qonunni Qonunchilik palatasida davom ettirish maqsadga muvofiq emasligini ma’lum qildi. Rais hujjatni ko‘rib chiqishdan olib tashlash to‘g‘risidagi qaror loyihasini ovozga qo‘ydi, deputatlar uni qo‘llab-quvvatladi. Muhokama va ma’ruza qiluvchiga savollar bo‘lmadi.

Nima noma’lum qoldi

Majlisda qonunning aynan qaysi qoidalari prezident e’tiroziga sabab bo‘lgani va tuzatishlar kiritish o‘rniga nima uchun uni ko‘rib chiqishni davom ettirishdan voz kechilgani oshkor qilinmadi. Shuningdek, to‘lov tashkilotlari va to‘lov tizimlari operatorlari faoliyatini tartibga soluvchi yangi qonun loyihasi ishlab chiqilishi rejalashtilayotgani ham aniqlashtirilmadi.

Qonun nimani nazarda tutgan edi

Qonun to‘lov tizimlari operatorlari va to‘lov tashkilotlarini tartibga solishni takomillashtirish, to‘lovlar xavfsizligini oshirish va foydalanuvchilarni moliyaviy firibgarlikdan himoya qilishga qaratilgan edi. U «antifrod tizimi» va «virtual to‘lov terminali» tushunchalarini, axborot xavfsizligi, risklarni boshqarish va firibgarlikka qarshi kurashish talablarini mustahkamlagan edi.

Kapital va investorlarga talablar

To‘lov tashkilotlari faqat aksiyadorlik jamiyati shaklida, minimal ustav kapitali 20 mlrd so‘m bilan tashkil etilishi taklif qilingan edi, to‘lov tizimlari operatorlari uchun — 50 mlrd so‘m. Kapital litsenziya uchun ariza berishdan oldin to‘liq shakllantirilishi va bank hisobvarag‘ida joylashtirilishi talab qilingan; kredit, garovga qo‘yilgan va boshqa yuklama qo‘yilgan mablag‘lar, shuningdek jinoyat kelib chiqishi shubhasi bor mablag‘lardan foydalanish taqiqlangan edi. Xalqaro moliya institutlari, xorijiy banklar va sohaviy to‘lov hamda kredit tashkilotlariga tegishli bo‘lmagan, shuningdek jismoniy shaxslarga cheklovga duchor bo‘lgan norezidentlarning umumiy ulushi 50 foizdan oshmasligi kerak edi. Markaziy bank vakolatlaridan ustav kapitalining minimal o‘lchamlarini belgilashni chiqarib tashlash taklif qilingan edi, chunki bu talablar qonunda mustahkamlangan edi. Izohli materiallarga ko‘ra, o‘zgarishlar moliyaviy firibgarlik, majburiyatlarni o‘z vaqtida bajarmaslik va foydalanuvchilar huquqlarini buzish risklarini kamaytirishi kerak edi. Ushbu qoidalarning qaysilari prezident e’tirozlariga sabab bo‘lgani noma’lum.