Asosiy ma’lumotlar

  • JMO: Tinch okeanining tropik qismida harorat noyabr–yanvarda normadan 3,8°C ga ko‘tarilishi mumkin
  • El-Ninoning eng yuqori nuqtasi 2026-yil oxirida kutilmoqda, oqibatlari uzoqroq davom etadi
  • BMT Chad, Efiopiya va Somalini o‘z ichiga olgan eng zaif 11 mamlakat uchun 50 mln dollar ajratdi

BMTning misli ko‘rilmagan El-Nino haqidagi ogohlantirishi

Hozirgi El-Nino hodisasi zamonaviy meteorologik yozuvlarda kuzatilmagan kuchga yetishi mumkin. Bunday ogohlantirishni 2026-yil 21-seshanba kuni Jenevada BMT vakillari berib, hukumatlarni zararni cheklash uchun hoziroq harakat qilishga chaqirdi. Jahon meteorologiya tashkiloti (JMO) bosh kotibi Selesta Saulo jurnalistlarga bu hodisa «oxirgi o‘n yillikda foydalanib kelayotgan monitoring grafiklaridan so‘zma-so‘z tashqarida» bo‘lishi mumkinligini aytdi.

Harorat prognozi va eng yuqori nuqta muddati

JMOning so‘nggi global mavsumiy iqlim sharhi ma’lumotlariga ko‘ra, hodisa tug‘iladigan Tinch okeanining tropik qismidagi dengiz sirti harorati noyabrdan yanvargacha o‘rtacha darajadan 3,8°C ga yuqoriroq bo‘lishi mumkin. Bu El-Nino uchun odatiy qiymatlardan sezilarli darajada yuqori. Saulo hodisaning eng yuqori nuqtasi 2026-yil oxiriga to‘g‘ri kelishini, ammo uning oqibatlari undan keyin ham uzoq davom etib, butun dunyo bo‘ylab ob-havo rejimlariga ta’sir qilishini qayd etdi. JMO bu hodisa inson omili keltirgan isishga qo‘shilib, sayyoraning katta qismida haroratni oshirishini kutmoqda.

Oldindan harakat va moliyalashtirishga chaqiriq

Saulo BMT bosh kotibining gumanitar masalalar bo‘yicha o‘rinbosari Tom Fletcher bilan birga chiqdi. Ular birgalikda shoshilinch va muvofiqlashtirilgan oldindan harakatlarga chaqirdi. Fletcher kelayotgan El-Ninoni ekstremal issiqlik, qurg‘oqchilik va suv toshqinlarining «taran»i deb ta’riflab, u «ommaviy gumanitar oqibatlar» olib kelishini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, zarar hodisaning to‘g‘ridan-to‘g‘ri yo‘lida turgan mamlakatlar bilan cheklanmaydi: u jahon iqtisodiyoti uchun iqtisodiy silkinishlar keltirib, mojarolar, aholi ko‘chishi va migratsiyani kuchaytiradi. U gumanitar tizim bunday miqyosdagi tahdidga yolg‘iz barbara olmasligi haqida ogohlantirib, hukumatlar, taraqqiyot banklari va xalqaro moliya institutlarini mablag‘larni «zarar yetkazilishidan oldin, keyin emas» ajratishga chaqirdi. «Tanlov aniq: biz falokatni kutishimiz yoki barqarorlikka sarmoya kiritishimiz mumkin», — deb uni Euronews iqtibos keltirdi.

Ajratilgan mablag‘lar va hodisa haqida ma’lumot

Fletcher eng zaif 11 mamlakatni qo‘llab-quvvatlash uchun allaqachon 50 million dollar ajratganini ma’lum qildi; ular orasida Chad, Salvador, Efiopiya, Somali va Janubiy Sudan bor. El-Nino — Tinch okeanining ekvatorial markaziy va sharqiy qismidagi sirt suvlari g‘ayrioddiy iliq bo‘lib qoladigan, bu esa butun dunyo bo‘ylab shamollar, atmosfera bosimi va yog‘ingarchilikni o‘zgartiradigan tabiiy iqlim hodisasi. Hodisa odatda ikki-etti yilda bir takrorlanadi va to‘qqizdan 12 oygacha davom etadi, undan so‘ng sovuqroq La-Ninya fazasi va ular orasidagi neytral davrlar almashinadi.