Asosiy ma’lumotlar

  • O‘smirlarning 44 foizi ko‘proq ish amaliyoti, 43 foizi moliya darslari, 42 foizi ishga joylashishda yordam xohlaydi
  • So‘rovda qatnashganlarning yarmidan ko‘pi amaliyotdan o‘tmagan; 32 foizi maktab sun’iy intellekt sharoitida kelajakka yomon tayyorlaydi deb hisoblaydi
  • Angliya hukumati har bir o‘quvchiga ikki haftalik amaliyotni kafolatlashni niyat qilgan

O‘smirlar maktabdan nima xohlaydi

Survation xizmatining BBC uchun o‘tkazgan va 13 dan 18 yoshgacha bo‘lgan 2000 yoshni qamrab olgan onlayn so‘rovi o‘smirlarga mehnat hayotiga maktab tayyorgarligida nima yetishmasligini ko‘rsatdi. Eng ko‘p berilgan javoblar: haqiqiy ish joylarida amaliyot uchun ko‘proq imkoniyatlar (44%), shaxsiy moliyani boshqarishda yordam (43%), ishga ariza topshirish bo‘yicha maslahatlar (42%), stress va ruhiy salomatlikni boshqarish (39%) hamda kommunikativ ko‘nikmalarni rivojlantirish (38%). Shu bilan birga, respondentlarning yarmidan ko‘pi umuman hech qanday mehnat amaliyotidan o‘tmaganini bildirdi.

Nyukaslning to‘rt o‘quvchisi tajribasi

Teen Summit loyihasi (BBC Radio 5 Live va Bitesize) doirasida BBC Nyukasldan bo‘lgan to‘rt o‘quvchi — Param, Makkenzi, Jazmin va Javarisni birinchi amaliyotlari davomida kuzatdi. Readysalted veb-agentliligida logotiplar ustida ishlagan 15 yoshli Jazmin ofis ishi unga mos kelmasligini tushundi va kelajakdan qo‘rqishini tan oldi: «Imtihonlar va kerakli baholarni olmasligim, shu sababli kerakli kurs va universitetga kira olmasligim haqida o‘ylayman — bu juda stressli». Re:Gen ijtimoiy uy-joy guruhida amaliyot o‘tagan Param ijtimoiy ko‘nikmalar akademik ko‘nikmalardan kam ahamiyatsiz emasligini qayd etib, maktabda ipoteka, soliqlar va kattalar hayotining boshqa tomonlarini o‘rgatishni chaqirdi. Javaris va Makkenzi Siemens Energy’da bir hafta o‘tkazdi: shifokor bo‘lishni orzu qilgan Javaris kompaniyaning turli bo‘limlari qanday ishlashini o‘rgandi, kimyoni o‘rganishni yoki o‘t o‘chiruvchi bo‘lishni rejalashtirgan Makkenzi esa «qo‘lda bajariladigan» rollarni ofis ishi bilan solishtirdi.

SII va yumshoq ko‘nikmalar

So‘rovda qatnashganlarning deyarli uchdan bir qismi (32%) maktab sun’iy intellekt sharoitida mehnat bozori kelajagiga yomon tayyorlaydi deb hisoblaydi, yarmidan ko‘pi esa tayyorgarlikni ijobiy baholaydi. Makkenzi milliy o‘quv dasturiga SII qo‘shilishini taklif qilib, «SII qayerda bor, qayerda yo‘qligini tushunish tobora qiyinlashmoqda» deb qayd etdi va SIIning ish o‘rinlari mavjudligiga ta’siridan xavotir bildirdi. Siemens Energy’dagi Group Technology Service biznesi rahbari Aaron Smit o‘smirlarga ish beruvchilar «yumshoq» ko‘nikmalarni qadrlashini aytdi: «Akademik jihatdan juda kuchli bo‘lishingiz mumkin, lekin agar prezentatsiya qila olmasangiz, ommaviy nutq so‘zlay olmasangiz yoki guruh topshiriqlarida chetda qolsangiz — aynan shu assessment-markazlarda aniqlanadi». Uning so‘zlariga ko‘ra, SII tarmoqda «og‘ir» ahamiyatga ega va kompaniya SII’ni o‘rganish hamda qo‘llashni faol rag‘batlantiradi.

Hokimiyatning munosabati va yakunlar

Ko‘nikmalar vaziri Jeki Smit hukumatning «missiyasi» o‘smirlar maktabni «keyingi qadamiga ishonch bilan va ko‘nikmalar hamda tajriba bilan qurollangan holda» tark etishi, dedi. Angliyada hokimiyat har bir o‘quvchiga o‘rta maktabda ikki haftalik mehnat amaliyotini kafolatlashni xohlaydi. Maktab direktori o‘rinbosari Nayxel Xolms akademik tayyorgarlik bilan birga «keng bandlik ko‘nikmalarining» ahamiyatini ta’kidladi. Bosh vazir Endi Byornxam yakshanba kuni hukumatning «yoshlarimiz muvaffaqiyatiga sarmoya kiritish» istagini bildirdi; shu haftada minglab ish o‘rinlari e’loni kutilgan edi. SII va murakkab mehnat bozoriga qaramay, so‘rovda qatnashganlarning uchdan ikki qismidan ortig‘i kelajakka optimizm saqlamoqda. Loyiha ishtirokchilarining barchasi amaliyotdan keyin o‘z istiqbollarini aniqroq tasavvur qilmoqda: Javaris amaliyotni majburiy qilish kerak deb hisoblaydi, Jazmin esa karera maslahatchisi bilan suhbatdan keyin psixologiyani o‘rganishni ko‘rib chiqmoqda.

Four teenagers, Jasmine, McKenzie, Param and Javaris standing in a line with a blue and yellow stylised background to the image.
Jasmine is sitting in an office with two monitors in front of her and a large pad of drawing paper on her desk
Image caption,

Jasmine said she was determined to make the right choices with what she does after school

Param is pictured wearing a high-visibility orange safety vest over a black collared shirt, standing indoors in front of a white panelled door. Part of a noticeboard and a white appliance are visible in the background.
Image caption,

Param said he enjoyed working with new people, which brought him out of his comfort zone

Javaris and McKenzie are pictured wearing visitor lanyards inside an industrial workshop beside large orange machinery. The spacious facility has high ceilings, blue steel supports and production equipment in the background, with another person working near the machinery.
Image caption,

Javaris and McKenzie were able to learn about how a business is run at Siemens Energy

Text on screen reads: BBC Bitesize guide to school lifeBBC Bitesize logo