Asosiy ma’lumotlar
- Rubio: Samarqandda deyarli 300 amerikalik kompaniya ishtirok etmoqda, milliardlab dollarlik kelishuvlar muhokama qilinmoqda; «Bu tugma emas, bu boshlanish»
- Kritik minerallar hamkorlikning asosiy yo‘nalishi deb ataldi; mavzu 2025-yil noyabrda Vashingtonda bo‘lgan C5+1 sammitida ko‘tarilgan edi
- Rubio Ukraina bilan razvedka almashinuvidagi pauzani rad etmoqda, Zelenskiy esa uch kunlik to‘xtatilish haqida gapirgan edi
Samarqanddagi biznes forumi
AQSh davlat kotibi Marko Rubio 2026-yil 19-oktabr, dushanba kuni Samarqandga tashrifi chog‘ida Euronews’ga amerikalik kompaniyalar O‘zbekistonda yangi kelishuvlarni e’lon qilishga tayyorlanayotganini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Samarqandda milliardlab dollar turishi mumkin bo‘lgan kelishuvlarni muhokama qilayotgan deyarli 300 amerikalik kompaniya namoyish etilgan. Davlat departamenti ilgari safarga 200 dan ortiq amerikalik biznes yetakchisi hamrohlik qilayotganini xabar qilgan edi; Rubio so‘zlashgan paytda kelishuvlarning yakuniy ro‘yxati va ularning qiymati e’lon qilinmagan edi. «Menimcha, bizda e’lon qilish uchun aniq bitimlar bo‘ladi», — dedi Rubio va qo‘shimcha qildi: «Bu tugma emas. Bu boshlanish». U amerikalik siyosatchilar mintaqaga yetarlicha e’tibor berilmaganini hisoblaydi.
Kritik minerallar va ta’minot zanjirlari
Euronews savoliga javoban Rubio kritik minerallarni O‘zbekiston bilan potensial hamkorlik yo‘nalishi deb atadi. «Butun dunyoning biror narsadan 100% bitta joyga qaram bo‘lishi aqlli emas», — deb qayd etdi u va bu biror aniq davlatga ishora qilmasligini ta’kidladi. Uning fikricha, XXI asrni belgilovchi tarmoqlar va texnologiyalar kritik minerallarga tobora ko‘proq bog‘liq bo‘ladi, shu sababli ta’minot zanjirlarini diversifikatsiya qilish xalqaro, nafaqat amerika ustuvorligidir. Resurslarga boy mamlakatlar uchun konlarni mas’uliyatli o‘zlashtirish va qayta ishlash quvvatlari ularning o‘z iqtisodiy manfaatlariga mos keladi, deb hisoblaydi Rubio. Mavzu 2025-yil noyabrda prezident Donald Tramp Vashingtonda o‘tkazgan C5+1 sammitida ko‘tarilgan edi. O‘zbekiston va qo‘shnilari mineral resurslarni o‘zlashtirish uchun investitsiya va texnologiyalarni izlamoqda, AQSh va Yevropa esa konsentratsiyalangan ta’minot zanjirlariga alternativlarni izlamoqda.
Xitoy bilan raqobat va tashrif dasturi
Markaziy Osiyoda Xitoyning o‘sib borayotgan iqtisodiy ta’siri haqida Rubio AQShning ishtiroki bu raqobat ekanini, mintaqa hukumatlarini biror tomonga qo‘shilishga majburlashga urinish emasligini aytdi. «Biz bu yerga: boshqalar bilan muloqot qilishni to‘xtating yoki boshqa davlat bilan ishlashni to‘xtating, deb gapirish uchun kelmadmiz», — dedi u, O‘zbekistonni turli hamkorlar bilan iqtisodiy munosabatlarga ochiq deb atab, uning iqtisodiy o‘sishini qayd etdi. Dushanba kuni Rubio O‘zbekiston prezidenti ma’muriyati rahbari Saida Mirziyoyeva bilan birga Registon maydonini ko‘zdan kechirdi va shaharni savdoning asrlar davom etgan chorrahasi deb atadi. Uning dasturiga O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri Baxtiyor Saidov bilan muzokaralar, hujjatlar imzolanish marosimi, Qozog‘iston tashqi ishlar vaziri Muxtar Tleuberdi bilan uchrashuv hamda O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston ishtirokidagi C5+1 vazirlar uchrashuvi kiradi. Shuningdek, prezident Shavkat Mirziyoyev bilan uchrashuvlar hamda Saida Mirziyoyeva va AQSh maxsus elchisi Serxio Gor hamraislik qiladigan O‘zbekiston–AQSh biznes va investitsiyalar kengashi tadbirlari rejalashtirilgan. Tashrif o‘tgan yili Oq uyda bo‘lgan, turli bosqichlarda amalga oshirilayotgan 25 mlrd dollardan (taxminan 22 mlrd yevro) ortiq tijorat kelishuvlari va majburiyatlari e’lon qilingan C5+1 sammitidan keyin bo‘lmoqda.
Ukraina bilan razvedka almashinuvi bahsi
Tashrif Rubioga Vashington va Kiyev o‘rtasidagi taranglik haqida fikr bildirish uchun ham sabab bo‘ldi. Rossiya raketa zarbalari haqida ogohlantirish uchun ishlatilgan razvedka ma’lumotlari almashinuvining qisqa muddat to‘xtatilgani haqidagi ukrain tomonining da’volarini rad etib, u shunday dedi: «Pauza bo‘lmagan». Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy yakshanba kuni razvedka almashinuvi uch kunlik to‘xtatilishdan keyin qayta tiklanganini aytgan edi. Bu versiyalar bir-biriga zid bo‘lib qolmoqda. Rubio Rossiyani va Ukrainani beshinchi yiliga kirgan urushni yakunlashga e’tibor qaratishga chaqirdi: «U e’tibor qaratishi kerak bo‘lgan va biz ham e’tibor qaratishni xohlaydigan narsamiz — bu urushni to‘xtatish». Tramp oldingi kun Zelenskiyni tanqid qilib, uni mojaroni yakunlashga irodaning yo‘qligida aybladi va rus neftni qayta ishlash zavodlariga ukrain zarbalari jahon dizel bozoridagi buzilishlar uchun javobgarlik yukladi. Tramp, shuningdek, rus energetika eksportiga qo‘yilgan sanksiyalarning bir qismini vaqtincha yumshatishni himoya qilib, bu diplomatiyaga yordam berishi mumkinligini ta’kidladi. Rubio AQShning vositachilik sa’y-harakatlari Vashington xohlagandek rivojlanmaganini tan oldi, ammo ma’muriya muzokaralar uchun imkoniyatlarni izlashda davom etishini aytdi.
