Asosiy ma’lumotlar
- 5–11-oktabrda 12 ta kemaga hujum qilingan — UKMTO ma’lumotlariga ko‘ra rekord haftalik ko‘rsatkich; bir kunda (yakshanba) 6 hujum
- Bo‘g‘oz orqali neft eksoti: 13-oktabrda 12,6 mln barrel/kun, sentyabr oxirida 15 mln, urushdan oldin ~17 mln
- Nikaragua bayrog‘i ostidagi Petro Dolphin tanker Sohar (Ummon) yaqinida dron tomonidan yoqib yuborilgan: 11 hind dengizchisi qutqarildi, ikkisi bedarak yo‘qoldi; GFS Pride konteynerovoshi seshanba kuni cho‘kdi, 21 ekipaj a’zosi evakuatsiya qilindi
Kemalarga hujumlar soni rekord darajada
BBC Verify UKMTO britaniya dengiz savdo agentligi ma’lumotlarini tahlil qilib, Hurmuz bo‘g‘osi atrofida kemalarga hujumlar haqidagi xabarlar soni AQSh va Isroilning Eron bilan urushi boshlanganidan beri rekord darajaga yetganini aniqladi. 5–11-oktabr kunlari 12 ta kemaga hujum qilingan — bu boshqa istalgan haftadagidan ko‘p; bir hafta oldin 10 ta kema haqida xabar berilgan edi. O‘tgan yakshanba kuni UKMTO ma’lumotiga ko‘ra bir kunda oltita kemaga hujum qilingan — bir kunlik maksimum. Joriy haftada nashr paytiga qadar to‘rtta hujum qayd etilgan. BBC Verify xronologiya har bir hisobotdagi birinchi sana asosida tuzilgani va taxminiy ekanini qayd etadi: ba’zi hodisalar hujum kuni, ba’zilari xabar berilgan kunga tegishli.
Mutaxassislar: Eron bo‘g‘oz ustidan nazoratni qaytarishga harakat qilmoqda
Mutaxassislar fikricha, Tehron suv yo‘li ustidan nazoratni mustahkamlash uchun kemalarga hujum qilmoqda, chunki amerika harbiylari Eron zarbalaridan qochish uchun bo‘g‘ozning janubiy qismidan o‘tayotgan tankerlar sonini oshirgan. Orbital Risk Intelligence bosh direktori Martin Kelli BBC Verify’ga Eron «strategiyasini evolyutsiya qildirganini» va «deyarli har kuni yoki har kuni bir necha hujum» uyushtirayotganini, ularning maqsadi kemalar o‘tishini to‘xtatib, qolganlarini qo‘rqitish ekanini aytdi. Eron, shuningdek, hujumlar geografiyasini kengaytirmoqda: Vanguard va Kelli ma’lumotlariga ko‘ra, zarbalar Fors ko‘rfazi arab monarxiyalari qirg‘oqlari yaqinida va Ummon ko‘rfazida berilmoqda. KSIR Harbiy-dengiz kuchlari zarbalar «Hurmuz bo‘g‘ozi bilan cheklanmaydi» degan va mintaqada «yangi joylashtirish sxemasi» e’lon qilgan, davlat OAV xabar beradi. AQSh Markaziy qo‘mondonligi o‘z navbatida ijtimoiy tarmoqlarda «AQSh va mintaqaviy hamkorlar kuchlarining muvofiqlashtirilgan muhofazasi ostida bo‘g‘oz orqali tijorat harakati davom etmoqda» degan bayonot e’lon qildi.
Aniq hodisalar
Yakshanbadagi oltita hujumdan biri — Nikaragua bayrog‘i ostidagi Petro Dolphin tanker, Ummondagi Sohar langar joyi yaqinida, bo‘g‘ozdan 250 km dan ortiq masofada dron tomonidan yoqib yuborilgan (Vanguard ma’lumoti). O‘n bir hind dengizchisi qutqarildi, ikkisining taqdiri noma’lum qolmoqda, Hindiston dengizchilar kasaba uyushmasi (Forward Seamen's Union of India) xabar berdi. Seshanba kuni GFS Pride konteynerovoshi bo‘g‘ozning o‘zida aniqlanmagan snaryad tushishi natijasida cho‘kdi; 21 ekipaj a’zosi evakuatsiya qilindi. KSIR xuddi shu kemani ko‘rsatuvchi deb da’vo qilinadigan kadrlar e’lon qilib, u «2500 konteyner kontrabanda» tashib, «ruxsatsiz marshrut» bilan ketayotganini aytdi. Shuningdek, Vanguard ma’lumotiga ko‘ra, 8-oktabrda Qatardan shimolda, bo‘g‘ozdan 500 km dan ortiq masofada tanker bir necha snaryad bilan urilib, ko‘p qurbonlarga sabab bo‘lgan; 9-oktabrda BAAning Al-Jazira al-Hamra amirligi yaqinida tanker hujumga uchragan — tekshirilgan kadrlarda ekipaj qora tutun fonida qutqarish yeleklarini kiyayotgani ko‘rinadi.
Neft yetkazib berish sekinlashmoqda
Kpler ma’lumotlariga ko‘ra, 13-oktabrda bo‘g‘oz orqali sutkasiga taxminan 12,6 mln barrel neft o‘tgan — bu sentyabr oxiridagi 15 mln dan va urushgacha darajadagi taxminan 17 mln dan sezilarli past. Sentyabrda kuzatilgan yetkazib berishlarning tiklanishi sekinlashdi. AQSh Harbiy-dengiz kuchlari ma’lumotlari ko‘rsatishicha, oktabrning birinchi 10 kunida bo‘g‘ozdan o‘tishda yordam olgan kemalar soni avgustning shu davriga nisbatan 85 foizga oshgan. Aynan kuzatilgan o‘tishlar sentyabrda Yaqin Sharq neft oqimlarini urushgacha darajalarga qaytarishga yordam bergan; Eron eksoti esa amerika blokadasi Eron portlari va kemalariga qarshi qo‘yilgani tufayli to‘liq to‘xtatilgan. Ko‘rfaz davlatlaridan chiqadigan neftning katta qismi hozir «shuttle» sxemasi bo‘yicha tashilmoqda: tankerlar yuklanib, Ummon qirg‘og‘i bo‘ylab bo‘g‘ozdan o‘tadi, so‘ngra yukni Ummon ko‘rfazida yirikroq tankerlarga topshiradi. Eron bu marshrutni «ruxsatsiz» deb ataydi va o‘z qirg‘og‘iga yaqinroq muqobil yo‘ldan yurishni talab qiladi.
