Asosiy ma’lumotlar
- Mask 2026-yil 30-sentabrgacha bo‘lgan chorakda $200 mln dan ortiq hadya qildi, jumladan $158 mln Senate Leadership Fund ga — bu AQSh tarixidagi eng yirik ma’lum siyosiy hadyalardan biri
- $80 mln dan ortiq America Pac ga yo‘naltirildi, yana $10 mln — Texasda Ken Pakstonni qo‘llab-quvvatlovchi Lone Star Liberty Pac ga
- Tahlilchilar Mask va boshqa texno-rahbarlarning xarajatlarini kamroq davlat tartibga solishga intilish bilan bog‘laydi
O‘rtamuddatli saylovlardan oldingi eng yirik hadyalar
Milliarder va Tesla raisi Ilon Mask amerika saylovlariga yana yuz millionlab dollar kiritmoqda — bu safar respublikachilarga Kongress nazoratini saqlab qolishga yordam berish maqsadida. BBC o‘rgangan Federal saylov komissiyasi (FEC) hisobot ma’lumotlariga ko‘ra, Mask 30-sentabrda tugagan chorakda $200 mln dan ortiq (taxminan £150 mln) hadya qilgan. Hujjatlar 2026-yilgi o‘rtamuddatli saylovlardan sal ikki hafta oldin e’lon qilindi, bu saylovlarda Vakillar palatasi va Senat uchun ko‘pgina kurashlar yaqin bo‘lib, respublikachilar ikkala palatada ham ko‘pchilikni yo‘qotish xavfiga duch kelmoqda. 2024-yilda Mask allaqachon Donald Tramp va boshqa respublikachilarni saylash uchun $290 mln va katta kuch sarflagan edi.
Asosiy summa — Senate Leadership Fund ga
O‘tgan chorakdagi hadyalarning katta qismi — $158 mln — Senatdagi qiyin kurashlarda respublikachi nomzodlarni qo‘llab-quvvatlovchi Senate Leadership Fund (SLF) super-PAC ga yo‘naltirildi. BBC ma’lumotlariga ko‘ra, bu AQSh tarixidagi omma ma’lum bo‘lgan eng yirik yakkalik siyosiy hadyalardan biri, ba’zilar esa uni eng yirigi deb hisoblaydi. SLF pulni tez orada Texas respublikachisi Ken Pakstonni qo‘llab-quvvatlovchi guruhga o‘tkazdi. Texas bosh prokurori Pakston o‘n yillar davomida partiya nazoratida bo‘lgan o‘rin uchun kurashda demokrat Jeyms Talarikoga yutqazish xavfi ostida. So‘rovlarga ko‘ra ular teng kuchda, saylov natijasi esa respublika hokimiyatining kelajagi ko‘rsatkichi hisoblanadi. Mask, shuningdek, 2024-yilgi saylovlar davomida asos solgan America Pac ga $80 mln dan ortiq hadya qildi.
Texas — asosiy fokus
O‘tgan chorakda America Pac Talarikoga qarshi raqamli kommunikatsiya, pochta yuborishlari va qo‘ng‘iroqlarga millionlab, Pakstonni qo‘llab-quvvatlash uchun siyosiy marketingga minglab dollar sarfladi. Bundan tashqari, Mask yana $10 mlnni, avvalo Pakstonni qo‘llab-quvvatlovchi Lone Star Liberty Pac guruhiga yo‘naltirdi. Pul oqimi Mask uchun asosiy mavzuni — Texasni ta’kidlaydi. So‘nggi yillarda u Kaliforniyada ishlashdan aniq noroziligidan so‘ng biznes imperiyasini, jumladan SpaceX, Tesla va X ni ushbu janubiy shtatga ko‘chirmoqda. Texas kamroq davlat tartibga solishni, shuningdek, jismoniy shaxslar daromad solig‘i va korxonalar foyda solig‘ining yo‘qligini taklif qiladi. Siyosiy tahlilchi Keys Mayers BBC bilan suhbatda cheklovlarni kamaytirish tarafdori bo‘lgan, odatda respublikachi bo‘lgan siyosatchilarni hokimiyatda saqlab qolish Mask uchun qulay muhitni qo‘llab-quvvatlashi mumkinligini qayd etdi. Shu bilan birga u quyidagini qo‘shdi: «Bu safar respublikachilarda mablag‘ yig‘ishda ustunlik bor, lekin mablag‘ yig‘ishning o‘zi muvaffaqiyatni kafolatlamaydi».
Texno-rahbarlar orasida kengroq tendensiya
Bu yil ko‘plab saylovchilar uchun texnologiyalar asosiy mavzulardan biriga aylandi: butun mamlakat bo‘ylab sun’iy intellekt, data-markazlar va ijtimoiy tarmoqlar ustidan davlat nazoratini kuchaytirish talablari osmoqda. Mayersning so‘zlariga ko‘ra, bu Mask kabi texno-liderlarni tarixan kamroq tartibga solish tarafdori bo‘lgan Respublikachilar partiyasiga yaqinlashishga undamoqda. «Ular tartibga solishga bo‘lgan talab va chaqiriqlar o‘sib boradigan kelajakka qarayapti va, o‘ylayman, yutuqli pozitsiyada bo‘lishni xohlayapti. Ularning siljib respublikachilarga qo‘shilayotganini ko‘ryapmiz», — dedi u. Boshqa texno-soha rahbarlari ham respublikachilarga sarmoya kiritmoqda: OpenAI prezidenti Greg Brockman va uning rafiqasi Anna o‘tgan yili Tramp bilan bog‘liq MAGA Inc Pac ga $25 mln hadya qilgan. Mayers katta summalar nafaqat texnosektordan, balki kriptovalyuta va qimor sanoatidan ham kelayotganini qayd etdi: «Bu hadyalar orqali tartibga solish muhitini shakllantirish g‘oyasi».
Image source, Getty Images
