«Mars» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
7 maqola
Science jurnalida çop etilgan tadqiqot 2022-yilda Sahroi Kabirda, Malida topilgan Teghaza 001 meteoriti 4,1 milliard yildan ortiq old hosil bölganini va Yerdagi eng qadimgi uç mars meteoritidan biri ekanini körsatdi. NASA olimlari unda Marsning qadimgi qobiği va suv tarixi haqidagi nodir ma’lumot manbasini körmoqda.
Otabek YusupovRossiya kosmonavti Aleksandr Lazutkin «RIA Novosti» bilan suhbatda insoniyat hozirça Marsga odamlarni yuborişga tayyor emasligini aytdi. Asosiy muammolar orasida ekipajni oziq-ovqat bilan ta’minlaş, kosmik nurlanişdan himoya, ikki yillik parvozning salomatlik va psihikaga ta’sirini atadi, hatto eng zamonaviy kema ham ekspeditsiya muvaffaqiyatini kafolatlamasligini qayd etdi.
Sevara AzamovaH3 raketa MMX zondini Taneqaşima kosmodromidan 2026-yil 20-oktabrda uçirib yubordi. Apparat 2027-yil avgustida Marsga yetib borişi, kamida 10 gramm Fobos gruntini yiğişi va namunalarni 2031-yilda Yerga qaytarişi kerak. Missiyada JAXA, NASA, fransuz va nemis agentliklari jumladan beş kosmik agentlik qatnaşmoqda.
Madina Usmonova20-oktyabr Tanegaşima kosmodromidan H3 raketasida yaponiyalik MMX missiyasi uçadi, u dunyoda birinçi bölib Mars sun’iy yöldoşi Fobosga qönib, taxminan 10 gramm tuproq yiğib, uni Yerga — turli ma’lumotlarga köra 2031-yilda yoki 2032-yil martigaça bölgan moliya yilida — olib kelişi kerak. Missiya Mars sun’iy yöldoşlarining kelib çiqişini aniqlaşga qaratilgan bölib, Mars tizimiga birinçi «aylanma» parvoz böladi.
Madina UsmonovaGonkongdagi tadqiqotçilar Marsda oliş mumkin bölgan materiallardan 3D-bosma quriliş bloklari yaratmoqda. Qum, jelatin va yopiştiruvçi oqsillar ajratadigan genetik özgartirilgan xamirturuşlardan taşkil topgan aralaşma quritilgan mevalardan ilhomlangan. Bloklar Mars şaroitini imitatsiya qiluvçi şaroitlarda sinovdan ötkazilmoqda, biroq uskunalar yetkazib beriş va energiya bilan ta’minlaş tösiq bölib qolmoqda.
Madina UsmonovaNASA ma’lumotlariga köra, 2026-yil 11-oktabr holatiga köra Perseverance roveri Mars yuzasida 45,22 km masofani bosib ötib, 2004–2018-yillarda örnatilgan Opportunity rekordini (45,16 km) yangiladi. Loyihalar rahbari Stiven Li apparatning ajoyib texnik holatini va 2030-yilgaça işlaş imkoniyatini qayd etdi.
Madina UsmonovaXitoy Fanlar akademiyasi Şanxay astronomiya rasadxonasi kiçik ilmiy xodimi Global Times uçun yozgan maqolasida Marsni özlaştirişning uçta asosiy vazifasini sanab ötdi: sayyoralararo aloqa, yuk va namunalarni taşiş hamda odamlar hayotini ta’minlaş. Xitoy «Tyanven-3» missiyasini taxminan 2028-yilda rejalaştirmoqda, tuproq namunalari esa 2031-yilga qadar qaytarilişi kutilmoqda.
Madina Usmonova
