«demografiya» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
10 maqola
Milliy statistika qo‘mitasi 2026-yil yanvar–sentabr demografik ma’lumotlarini e’lon qildi: o‘lim holatlari soni o‘tgan yilga nisbatan 8,8 mingga kamayib, oxirgi besh yildagi eng past ko‘rsatkichga ega bo‘ldi. Shu bilan birga, tug‘ilish ham 26 ming chaqaloqqa qisqardi.
Sevara AzamovaXitoy rasmiy ma’lumotlariga ko‘ra, keksalarga bog‘liqlik koeffitsienti birinchi marta bolalar ko‘rsatkichidan oshdi: mehnatga layoqatli aholiga nisbatan 23 foizga qarshi 22 foiz. 65 yosh va undan kattalar soni 223 millionga, 14 yoshgacha bolalar soni esa taxminan 213 millionga yetdi. Mutaxassislar bu holatni pensiyalar, sog‘liqni saqlash va iqtisodiy o‘sish uchun uzoq muddatli xavflar bilan bog‘lamoqda.
Aziz KarimovVitse-premier, RF prezidentining Uzoq Sharq federal okrugidagi maxsus vakili Oleg Ko‘jemyako Uzoq Sharq va shimoliy hududlardan aholi oqib chiqishi 1990-yillarga nisbatan sezilarli darajada sekinlashganini ma’lum qildi. Uning ma’lumotlariga ko‘ra, hududda 1400 dan ortiq korxona ochilgan va taxminan 200 ming ish o‘rini yaratilgan. Avvalroq Vladimir Putin Uzoq Sharqni ko‘chib kelish uchun jozibador qilishga chaqirgan edi.
Aziz KarimovMilliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekistonda nikohlar soni 2021-yildan buyon kamaymoqda: 2025-yilda 267,1 ming nikoh qayd etilgan — bu 2018-yildagi rekord ko‘rsatkichdan 44,3 mingga kam. Shu bilan birga, 2025-yilda birinchi nikohga kirayotganlarning o‘rtacha yoshi o‘smagan, balki biroz pasaygan, bu nikohlarni ommaviy ravishda keyinga surish versiyasiga shubha uyg‘otadi.
Aziz KarimovItaliya Milliy statistika instituti (Istat) hisobotiga ko‘ra, 2025-yilda umumiy tug‘ilish koeffitsienti 1,14 ga kamaydi — bu 1995-yildagi oldingi rekorddan ham past. Yangi tug‘ilganlar soni 355 772 ni tashkil etdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 3,8% ga kam. Onaning o‘rtacha yoshi bola tug‘ilganda 32,7 yoshga yetdi, birinchi bola tug‘ilganda esa birinchi marta 32 yoshga teng bo‘ldi.
Javlon TursunovPrezident Shavkat Mirziyoyev Qashqadaryo viloyatiga tashrifi chog‘ida 5 ming gektarda 500 ming aholiga mo‘ljallangan Yangi Qarshi shahri qurilishi rejasini ma’lum qildi. Shuningdek, statistika ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda rasmiylashtirilgan nikohlar soni 2021–2025-yillarda 38,1 mingga — taxminan 12,5 foizga kamaygan.
Javlon TursunovMilliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda 92,3 ming nikoh ro‘yxatga olingan. Nikohlar soni 2022-yildan buyon har yili kamayib bormoqda: 2021-yildagi 305,2 mingdan 2025-yildagi 267,1 minggacha — bu so‘nggi 15 yildagi eng past ko‘rsatkich. 1991-yildan buyongi rekord 2018-yilda qayd etilgan (311,4 ming). Bir vaqtda tug‘ilish darajasi ham pasaymoqda: 2025-yilda 879,6 ming chaqaloq tug‘ilgan — bu yillik ko‘rsatkichdan 5 foizga kam.
Javlon TursunovAQSh prezidenti Donald Tramp Oq uyda jurnalistlar bilan suhbatda qarama-qarshilik fonida Rossiya va Ukrainaning demografik imkoniyatlarini baholadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ikkala tomon ham inson yo‘qotishlariga duch kelmoqda, biroq aholisi ko‘proq bo‘lgan Rossiya bu jihatdan afzallikka ega.
Sevara AzamovaBeijing Daily ma’lumotlariga ko‘ra, 2035-yilga qadar Pekin aholisining 60 yoshdan oshganlari ulushi 33% dan oshadi, bu shaharni demografik jihatdan «juda qarigan» megapolislarga aylantirishi mumkin. 2025-yil oxirida shaharda 60 yoshdan katta 5,29 mln kishi yashagan — bu doimiy aholining 24,3%i. Hokimiyat keksalarni qo‘llab-quvvatlash choralari kuchaytirilayotganini ma’lum qildi, Xitoy esa Reuters hisob-kitoblariga ko‘ra, 2026-yilda tug‘ilishni oshirish dasturlariga taxminan 180 mlrd yuansarflaydi.
Aziz KarimovStatistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil 1-oktabr holatiga O‘zbekistonning doimiy aholisi 39 535 225 kishini tashkil etdi — bir yil oldinga nisbatan 692,2 ming (1,8%) ga ko‘p. Hisob-kitoblarda aholini ro‘yxatga olish natijalari hisobga olingan. Samarqand (4,46 mln) va Farg‘ona (4,29 mln) viloyatlari yetakchi, eng kam aholi Sirdaryo viloyatida (965 ming).
Aziz Karimov
