Braziliya Oliy sudi prezidentlik saylovlarida ovoz berish muddatini ikki soatga uzaytirdi

Sudning favqulodda qarori

Federal oliy sud sudyasi Kristianu Zanin yakshanba kuni favqulodda qaror qabul qilib, Braziliya bo‘ylab prezidentlik saylovining ikkinchi turida ovoz berish muddatini ikki soatga uzaytirdi — Braziliya vaqti bilan soat 19:00 gacha (GMT bo‘yicha 22:00). Anadolu agentligi xabariga ko‘ra, qaror ikki nomzodning shtablaridan kelgan ikkita alohida shoshilinch iltimosni birlashtirdi.

Muddatni uzaytirish asoslari

Amaldagi prezident Luis Inasiu Lula da Silva, yakshanba ertalab ovoz berganidan so‘ng, Oliy saylov komissiyasi va Oliy sudga muhim shahar hududlarida ovoz berishni uzaytirishni so‘rab murojaat qildi — deyarli 2 million ro‘yxatga olingan saylovchi bo‘lgan Baiya shtati poytaxti Salvador va 9 milliondan ortiq saylovchi yashovchi San-Paulu shaharlarini ham qamrab oldi. Bunga Salvadorda yuz bergan jiddiy transport muammolari sabab bo‘ldi: munitsipal hokimiyat ma’lumotlariga ko‘ra, kamida 75 jamoat avtobusi garajlardan chiqmadi. Salvador meriyasi kasaba uyushma xodimlari jamoat transportiga Mehnat partiyasi (PT) logotipi va 13-raqamli nomzod belgisi yopishtirilganini, bu esa federal saylovoldi reklama qonuniga xilof ekanini ma’lum qildi. Baiya mintaqaviy saylov sudi Salvador transport masalalari bo‘yicha kotibi Pablo Souzaga qo‘lga olish orderi berdi, uni avtopark qisqartirishi bilan bog‘lab; Federal politsiya orderni bajarolmadi, chunki Souza rasmiy savdo missiyasi bilan Parijda bo‘lmoqda.

Ikkinchi tomonning javobi

Lula shtabining murojaatidan ko‘p o‘tmay senator Flaviu Bolsonaru boshchiligidagi Liberal partiya (PL) parallel ravishda saylov uchastkalarini soat 19:00 gacha ochiq qoldirishni so‘rab murojaat qildi San-Paulu, Parana va Santa-Katarina shtatlarining 17 munitsipalitetida, u yerda kuchli yomg‘ir va suv toshqini saylovchilar uchun jiddiy to‘siqlar yaratgan edi. Sudya Zanin ikkala murojaatni birlashtirib, ovoz berishning bir xil sharoitlarini ta’minlash maqsadida butun mamlakat bo‘ylab yagona muddat uzaytirishni belgiladi.

Kontekst va munosabat

So‘rovlar ma’lumotlariga ko‘ra, Lula va konservativ senator Flaviu Bolsonaru o‘rtasidagi ikkinchi tur statistik jihatdan teng kuchda. «Biz xohlagan narsa — halol saylovlar, har kim o‘z ovoz berish huquqidan foydalana olsin», — dedi Lula jamoat murojaatida va saylovchilarni uchastkalardagi navbatni tark etmaslikka chaqirdi: «Kuting va ovoz bering, chunki demokratiya g‘alaba qozonishi kerak». Ovoz berish natijasi, kutilganicha, butun Lotin Amerikasida katta aks sado topadi, chunki so‘nggi saylovlarda umumiy konservativ siljish kuzatilgan edi. AQSH prezidenti Donald Tramp yakshanba kuni Vashingtonda jurnalistlarga Braziliyadagi saylov kunidagi voqealarga «diqqat bilan kuzatib borayotganini» aytdi, biroq hech bir nomzodni ochiq qo‘llab-quvvatlashdan bosh tortdi.

Qarorning ahamiyati

Bu qaror kamida uchta amaliy jihatdan muhim: u saylovchilarning ovoz berish kunida sandiqlarga kirish imkoniyatiga bevosita ta’sir qiladi, so‘rovlarga ko‘ra tur natijasi oldindan ma’lum emas; u millionlab saylovchilarga tegishli — faqat San-Pauluda 9 milliondan ortiq, Salvadorda deyarli 2 million saylovchi bor; va u Salvador yuqori mansabdor shaxsiga qo‘lga olish orderi kabi yuridik oqibatlarni ham yuzaga keltiradi. Souza Parijdan qaytgach, order bajariladimi va muddat uzaytirish ta’sir qilgan hududlarda saylovchilar faolligiga qanday ta’sir ko‘rsatadimi, hozircha noma’lum.