Braziliyada Oliy sud Lula — Flaviu Bolsonaru kurashi avjida ovoz berishni ikki soatga uzaytirdi

Ovoz berishni uzaytirish va uchastkalardagi tartibsizlik

Braziliya Oliy sudi yakshanba kuni, 25-oktyabrda, mahalliy vaqt bilan soat 17:00 da uchastkalarning rejalashtirilgan yopilishiga bir necha daqiqa qolganida, «bayon etilgan faktlarning jiddiyligi»ga ishora qilib, mamlakat bo‘ylab ovoz berishni soat 19:00 gacha uzaytirishni buyurdi. Bu qaror chalkashlikka sabab bo‘ldi: ba’zi uchastkalarda ovoz berish allaqachon yakunlangan va elektron qurilmalardan ovozlarni sanash boshlangan edi, shundan so‘ng uni qaytadan ishga tushirishga to‘g‘ri keldi. Sudya Kristianu Zanin qarorning faqat «uchastkalar hali yopilmagan joylar»ga tegishli ekanini aniqlashtirdi (AFP).

Uzaytirish sabablari: transport va ob-havo

Ovoz berishni uzaytirish tashabbusini 80 yoshli amaldagi chap qanot prezident Lula da Silva bildirdi. U San-Pauluda va shimoli-sharqning asosiy shaharlarida — birinchi turda u ishonchli oldinda bo‘lgan hududda — avtobuslar marshrutlardan olib tashlanganini aytib, sodir bo‘layotgan hodisani «biror narsa yetishmayapti» deb atadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, San-Pauluda avtobuslarning 40 foizi ishlamagan. Mintaqaviy saylov sudi transport bo‘yicha kotibni saylov kuni bepul yo‘l haqini ta’minlamagani uchun hibsga olishni buyurdi. 45 yoshli o‘ng qanot senator Flaviu Bolsonaru ham ovoz berishni uzaytirishni so‘radi — mamlakatning janubida va janubi-sharqida, uning saylovchilarining katta qismi to‘plangan hududlarda kuchli yomg‘irlar tufayli (AFP).

Juda teng ikkinchi tur

Davlat to‘ntarishiga til biriktirgani uchun 27 yillik muddatni o‘tayotgan sobiq prezident Jair Bolsonaruning o‘g‘li Bolsonaru uch hafta oldin birinchi turni sensatsion tarzda yutdi. Yakuniy so‘rovlar nomzodlarning teng kelib qolganini ko‘rsatgan edi. Tur natijasi Braziliya Lotin Amerikasidagi chap yo‘nalishdagi kam sonli mamlakatlardan biri sifatida qoladimi yoki AQSh prezidenti Donald Tramp qo‘llab-quvvatlayotgan mintaqaviy o‘ngga siljishga qo‘shiladimi, buni shu saylov aniqlaydi; saylovlar haqidagi savolga u faqat «biz kuzatamiz, ha» deb javob berdi. Uchinchi muddat (uzluksiz emas) uchun kurayotgan Lula o‘zini AQSh aralashuvi va demokratiyadan chekinishga qarshi to‘siq sifatida ko‘rsatadi (AFP).

Saylov kampaniyasi konteksti

Kampaniya keskin va bo‘luvchi o‘tdi. Bolsonaru jinoyatchilikka qarshi kurashish, davlat xarajatlarini qisqartirish va «Braziliyani Iso Masihga topshirish»ni va’dalab, otasidan ko‘ra o‘rtamiyona ko‘rinishga intiladi. Birinchi turdagi muvaffaqiyatsizlikdan so‘ng chap qanot ommaviy mitinglar o‘tkazib, Jair Bolsonaruning pandemiya davridagi boshqaruvi, Amazoniyaning qirib tashlangani va ijtimoiy dasturlarning qisqartirilishini eslatdi; Lula davrida o‘rmonlarning kesilishi to‘rt o‘n yillik ichida eng past darajaga tushdi, inflyatsiya va ishsizlik kamaydi, biroq saylovchilar hayot qimmatligi va xavfsizlik yo‘qligi hissidan shikoyat qilmoqda. Lulaning kampaniyasi Meta kompaniyasini raqib foydasiga «algoritmik manipulyatsiya» qilganlikda aybladi; kompaniya buni rad etdi, biroq Lula kampaniyasining ayrim reklama e’lonlari texnik nosozliklar tufayli xato bilan o‘chirilganini tan oldi (AFP).

Keyin nima bo‘ladi

Sud qaroridan so‘ng elektron qurilmalardan ovozlarni sanash qayta boshlandi; AFP ma’lumotlariga ko‘ra, natijalar odatda uchastkalar yopilgandan so‘ng bir necha soat ichida ma’lum bo‘ladi. Material e’lon qilingan paytda ikkinchi tur yakunlari e’lon qilinmagan edi va saylov natijasi noaniq qolmoqda. Tahririyat nuqtai nazaridan ta’kidlash lozim: ikkala tomonning shikoyatlari asosida ovoz berishni uzaytirish — kam uchraydigan holat bo‘lib, natijalar e’lon qilingandan keyin huquqiy bahslarga sabab bo‘lishi mumkin, biroq manbalar hozircha sudga topshirilgan da’volar yoki nomzodlarning sudning o‘z qaroriga munosabati haqida xabar bermagan.