Asosiy ma’lumotlar

  • YI Ukrainaga 2027-yil uçun 45 mlrd yevro kredit taklif qildi: 25 mlrd yevro harbiy va 20 mlrd yevro byudjet xarajatlari uçun; qaytariş faqat Rossiya reparatsiyalarni tölaganidan keyin
  • Tasdiqlaş uçun yagona qaror kerak; Vengriya, Slovakiya, Çexiya va Bolgariya qarşilik körsatişi mumkin
  • Tramp APEC sammiti uçun Şençjenga keldi, u yerda Si Szinpin va Putin bilan uç tomonlama uçraşuv rejalaştirilgan

45 mlrd yevrolik kredit — reparatsiyalargaça keçiktirilgan holda

Yevropa komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayen Ukrainaga 2027-yil uçun YIning qöşma qarzlari hisobiga, blok byudjeti kafolati bilan beriladigan 45 mlrd yevrolik yangi kredit taklif qildi. Mablağlar 25 mlrd yevro harbiy ehtiyojlar va 20 mlrd yevro byudjetni qöllab-quvvatlaş uçun bölingan bölib, Kiyevning kelgusi yilga möljallangan 70 mlrd yevrolik moliyaviy defitsitining taxminan uçdan ikki qismini qoplaşi kerak. Fon der Lyayen sözlariga köra, Ukraina bu mablağlarni faqat Rossiya harbiy reparatsiyalarni tölaganidan keyin qaytarişi kerak böladi; u bunday mexanizmni Kiyevga «muzokaralar stoli böyiça kuçli qöl» beriş usuli deb atadi.

Asosiy tösiq — yagona qaror

Taklif kelgusi haftada bölib ötadigan YI sammitiga qadar barça 27 a’zo davlatning yagona qöllab-quvvatlaşini talab qiladi. Mavjud ma’lumotlarga köra, Vengriya, Slovakiya, Çexiya va Bolgariyaning qarşiligi tasdiqlanişni blokirovka qilişi mumkin. Şu tariqa, e’lon qilingan reja hozirça aynan taklif bölib qolmoqda, qabul qilingan qaror emas: uning taqdiri yaqinlaşib kelayotgan sammitda hal böladi.

Şençjenda uç tomonlama uçraşuv

AQŞ prezidenti Donald Tramp APEC sammitida qatnaşiş uçun Şençjenga keldi, u yerda uning Xitoy Xalq Respublikasi raisi Si Szinpin va Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan misli körilmagan uç tomonlama uçraşuvda qatnaşişi kutilmoqda. Global xavfsizlik, jumladan Ukraina va Eron kabi mintaqaviy mojarolar, şuningdek savdo hamda yadro texnologiyalari va sun’iy intellekt sohasidagi «çeklovlar» muhokama qilinişi kutilmoqda. Sammit Putinga ikki yetakçi iqtisodiy va harbiy qudrat yonida yirik diplomatiya maydonini beradi, Pekin esa APEC maydonini barqarorlik va iqtisodiy hamkorlikni namoyiş qiliş uçun işlatmoqda. Uçraşuv doirasidagi CEO-sammitda çiqiş qilgan Putin «sanksiyalar, tariflar va eksport çeklovlari» «öz ahamiyatini yöqotgan va köp jihatdan qörqituvçi ta’sirini yöqatgan» dedi.

Kunning boşqa mavzulari: sun’iy intellekt haqida maktub va energetika

Şu bilan birga, texnologiya sohasining 59 vakili «Şoşilinç murojaat: Yevropa sun’iy intellekt inqilobini uxlab qöldan boy bermasligi kerak» nomli oçiq maktubda Yevropa AQŞ va Xitoy bilan faqat ularning kapitali, hisoblaş quvvati va kengayiş imkoniyatlarining kiçik bir qismi bilan raqobat qilayotgani haqida ogohlantirdi. Ular Yevropa siyosatçilariga beşta şoşilinç talab qöydi, 2028–2034-yillar uçun YI byudjeti böyiça muzokaralar ahamiyatini ta’kidladi va Yevropa yetakçilarini qöllab-quvvatlaş orqali «mudofaadan hujumga ötiş»ga çaqirdi. Xalqaro energetika agentligi rahbari Fatih Birol suhbatda 2035-yilga qadar energiya yakuniy iste’molida elektr energiyasining uluşini 35 foizga yetkazişga çaqirdi. Uning ogohlantirişi Yevropa komissiyasining quyidagi bahosi fonida öziga xos yanglik böldi: Hormuz böğozi bilan boğliq buzilişlar AQŞ-Isroilning Eranga qarşi uruşi boşlanganidan buyon YIning energiya importi hisobiga 127 mlrd yevro qöşdi, blokda sanoat işlab çiqarişi esa pasayişda davom etmoqda.