Asosiy ma’lumotlar

  • Darfur inson huquqlari guruhlari Al-Başir va Harunni hibsga oliş talabi bilan BMT, YEI, AI va AQŞga petitsiya yubordi
  • Harun köp yillar qoçuvçilikdan söng bu oy Sudan armiyasi tomonidan qölga olindi
  • Ikkalasi ham MJS tomonidan Darfurdagi harbiy jinoyatlar va insoniyatga qarşi jinoyatlarda ayblanmoqda

Inson huquqlari himoyaçilarining petitsiyasi

Önlab Sudan inson huquqlari taşkilotlari — Darfur yuristlar assotsiatsiyasi, Köçganlar va qoçqinlarning boş koordinatsion qömitasi hamda Fuqarolik va demokratik jamiyat platformasi — BMTga, Yevropa Ittifoqiga, Afrika Ittifoqiga va AQŞ hukumatiga petitsiya yubordi. Ular Sudan hokimiyatida turgan harbiy rahbariyatni mamlakatning sobiq rahbari Omar Al-Başir va uning yaqin safdoşi Ahmed Harunni hibsga olib, Xalqaro Jinoyat Sudiga topşirişga köndirişga çaqirdi. Murojaat mualliflari fikriça, ikkalasining javobgarlikdan qoçişi «xalqaro adolatga tahdid» bölib, milliy armiya hamda «Tezkor qöllab-quvvatlaş kuçlari» harbiylaştirilgan guruhi örtasidagi fuqarolar uruşini çözar edi.

Ayblanuvçilarning taqdiri

Sudanni deyarli 30 yil boşqargan Al-Başir 2019-yilgi xalq qözğoloni natijasida hokimiyatdan çetlaştirildi. U korruptsiya işi böyiça allaqaçon ikki yil ozodlikdan mahrum qiliş jazosiga hukm etilgan, endi esa 1989-yilgi töntariş — saylangan hokimiyatni ağdargan davr — bilan bögliq holda davlatga xiyonat qilişni ham öz içiga olgan oğirroq ayblovlar qöyildi. Hozirda u harbiy nazorat ostidagi kasalxonada davolanmoqda. Al-Başir davrida mamlakatdagi islomiy harakatning siyosiy qanoti bölgan hukmron Milliy qömita partiyasi raisi lavozimini egallagan Ahmed Harun köp yillik qoçuvçilikdan söng bu oy Sudan qurolli kuçlari tomonidan qölga olindi.

MJS ayblovlari va uruş konteksti

Xalqaro Jinoyat Sudhi ikkalasiga ham 2000-yillardagi Darfur uruşi davomida sodir etilgan harbiy jinoyatlar va insoniyatga qarşi jinoyatlar böyiça hibsga orderlari berdi; öşa davrda hukumat qöşinlari va ularning ittifoqçi militsiyalari asosan şimoliy Sudan fraksiyasining siyosiy va iqtisodiy hukmronligiga qarşi çiqqan afrika qözğolonçilariga qarşi kuraşgan. Sudandagi fuqarolar uruşi mamlakat siyosiy kelajagi atrofidagi oylik taranglikdan söng 2023-yil aprelida boşlandi; harbiy jinoyatlar ayblovlari ham armiyaga, ham «Tezkor qöllab-quvvatlaş kuçlari»ga qaratilmoqda.

AQŞning munosabati

AQŞ hukumatining arab va afrika masalalari böyiça katta maslahatçisi Massad Bulos Harunni hibsga oliş zarurati haqida izoh berar ekan, X tarmoğida «zöravonlik ekstremizmi tarmoqlari va „Musulmon birodarlar“ bilan bögliq guruhlarning mojaroni qözğatişdagi roli körib çiqilişi kerak», dedi. «Sudandagi zöravonlikni davom ettirişga aloqador şaxslar uçun javobgarlik kelinişi kerak», — deb qöşimça qildi u.

Ahmed Haroun — Xalqaro Jinoyat Sudida Darfurdagi taxminiy harbiy jinoyatlar böyiça qidirilayotgan şaxs. AFP
Ahmed Haroun — Xalqaro Jinoyat Sudida Darfurdagi taxminiy harbiy jinoyatlar böyiça qidirilayotgan şaxs. AFP
Izohni körsatiş: Ahmed Haroun — Xalqaro Jinoyat Sudida Darfurdagi taxminiy harbiy jinoyatlar bö…