Asosiy ma’lumotlar
- Navoiy viloyatining Xatirçi tumanida ilk bor toş davri yodgorliklari qayd etildi: manzilgohlar, ğor sığınaklar, petrogliflar va toş asboblar
- Topilmalar noyabr oyining boşida Samarqand davlat universiteti va Ya'qub Ğulomov nomidagi Arxeologiya institutining qöşma işlari davomida buloqlar yonida töplandi
- Asboblar dastlab golotsenning boşlanğiç bosqiçlariga (taxminan 10–16 ming yil avval) va mezolit-neolitga tegişli deb baholanmoqda
Xatirçi tumanida nima topildi
Navoiy viloyatining Xatirçi tumanida toş davriga oid oçiq manzilgohlar, ğor sığınaklar, toşga işlangan tasvirlar va boşqa artefaktlar aniqlandi. Topilmalar noyabr oyining boşida, Samarqand davlat universiteti va Ya'qub Ğulomov nomidagi Arxeologiya instituti Nurota tizmasi etaklaridagi Angidon mahallasiga qaraşli qişloqlarda olib borgan arxeologik izlaniş işlari davomida qilingan.
Asboblar va ularning dastlabki sanasi
Tadqiqotlar jarayonida toğ yonbağirlaridagi terrasalar yaqinidagi buloqlar atrofida toş artefaktlar töplandi: piçoqlar, retuşlangan yoğ'aq va plastinkalar, mikroplastinkalar, ötmaslar va qirğiçlar. Asboblarning aksariyati qumtoş va qöğir çaqmoqtoşidan yasalgan. Işlov beriş texnikasi va saqlaniş xususiyatlariga köra topilmalar dastlab golotsenning boşlanğiç bosqiçlariga — taxminan 10–16 ming yil avval boşlangan davrga tegişli deb baholanmoqda; umuman olganda topilmalarning moddiy madaniyati mezolit va neolitga (miloddan avvalgi XII–III ming yillik) xos. Bundan taşqari, Çinor qişloği yaqinida toşga işlangan tasvirlar topildi hamda kelgusi tadqiqotlar uçun istiqbolli buloqlar va kurğanli mozorliqlar xaritaga belgilandi.
Maşhur ustaxonalar bilan aloqa va kaşfiyot ahamiyati
Institut ma'lumotlariga köra, Xatirçi tumanida toş davri yodgorliklari ilk bor qayd etilmoqda: bu tuman qadimiy tarixi deyarli 10 ming yil va undan ham çuqurroqqa borib taqalişini körsatadi. Aniqlangan yodgorliklar Uxtut, Ijant va Vauş kabi maşhur toşga işlov beriş ustaxonalaridan taxminan 25–30 km uzoqlikda joylaşgan, şu bois Çinor qişloği yaqinidagi qadimiy manzilgohlarda foydalanilgan xomaşyo aynan şu yerdan olingan bölişi mumkin deb taxmin qilinmoqda. Kelgusida institut şu hududda izlaniş va ilmiy tadqiqotlarni davom ettiriş hamda yodgorliklarning madaniy-xronologik xususiyatlarini çuqurroq örganişni rejalaştirmoqda; bu Nurota tizmasi etaklarining özlaştirilişi va mintaqaning toş davri haqida yangi ma'lumotlar berişi kutilmoqda. Bundan avval Samarqand viloyatining, şuningdek Nurota tizmasiga tegişli bölgan Koşrobod tumanida öxşaş topilmalar — mezolit va neolitga oid, oxra bilan çizilgan petrogliflar hamda bronza davriga mansub manzilgoh qayd etilgan edi.

