Asosiy ma’lumotlar

  • Pentagon prognozlariga köra, 2030-yilga kelib Xitoyda mingdan ortiq yadroviy jangovar kallak bölişi mumkin; 2020-yillar başidan beri arsenal taxminan 200 tadan 600 tagaça ösgan
  • SNV-3 muddati 2026-yil fevralida tugagaç, Rossiya va AQŞ uçun yarim asr içida birinçi marta yadroviy qurollarni oşirişga qarşi huquqliy çeklovlar yöq
  • AQŞda jangovar kallaklar işlab çiqarişini kengaytiriş va omborlardan faol bölmagan raketalarni çiqarib oliş muhokama qilingan

Yangi qurollaniş poygasi xavfi

Yadroviy töxtatiş sohasidagi yangi noanqlik davri AQŞ, Rossiya va Xitoy örtasida yadroviy qurollaniş poygasining qayta başlanişiga olib kelişi mumkin. Bu xulosaga «uç qutbli» yadroviy vaziyat şakllanişini tahlil qilgan Wall Street Journal kelgan. Naşr asosiy omil sifatida SNV-3 şartnomasining muddati 2026-yil fevralida tugaşini ataydi: yarim asr içida birinçi marta Moskva va Vaşingtonning yadroviy qurollar sonini oşirişga qarşi huquqliy çeklovlari yöq.

Xitoy arsenalidan xavotir

Naşr havola qilgan Pentagon prognozlariga köra, 2030-yilga kelib Xitoy arsenalining mingdan ortiq jangovar kallakka yetişi mumkin. 2020-yillar başidan beri u 200 dan ozgina ortiqdan taxminan 600 tagaça ösgan. Bunday ösiş amerikalik mansabdorlarda xavotir uygötgan; ularning bir qismi hozirgi yadroviy strategiya va AQŞ qurolli kuçlarining tuzilmasi vaziyatga taʼsir qiliş uçun yetarli emas, deb hisoblaydi. Nuclear Threat Initiative taşkilotining yadroviy siyosat dasturi vitse-prezidenti Pol Deyn şunday dedi: «Biz uç qutbli yadroviy vaziyat tufayli harakat va qarşi harakat tamoyilidan kelib çiquvçi qurollaniş poygasiga öxşaydigan narsa böʼsgonada turibmiz. Bu aynan şu paytda yüz bermoqda, biz ilgari vaziyatni barqarorlaştiriş va xatolar xavfini kamaytiriş uçun kelişib olgan vositalar yöqolgan bir çögda».

Vaşingtonda nimalar muhokama qilinmoqda

Mavjud maʼlumotlarga köra, amerikalik harbiy rejalaştiruvçilar yadroviy jangovar kallaklar işlab çiqarişini kengaytiriş, şuningdek, omborlardan faol bölmagan yadroviy raketalarni çiqarib olişni allaqaçon muhokama qilgan. Mutaxassislar AQŞda köpçilik ikkinçi yirik raqib birinçisiga qarşi zarba bergan bölsa, uni töxtatiş uçun qanday arsenal kerak bölişini aniqlaş zarur deb hisoblayotganini qayd etadi.

ATR sammiti konteksti

18–19-noyabr kunlari Xitoyning Şençjen şahrida ATR sammiti bölib ötmoqda. 18-noyabr kuni Rossiya prezidenti Vladimir Putin Xitoy rahbari Si Szyupin bilan uçraşdi, 19-noyabrga esa Putin, AQŞ prezidenti Donald Tramp va Si Szyupin iştirokidagi uç tomonlama uçraşuv rejalaştirilgan. Rossiya rahbarining yordamçisi Yuriy Uşakov muhokama mavzusi Rossiya, Xitoy va AQŞning «dunyodagi vaziyatni söğlomlaştiriş» uçun özaro hamkorligi bölişini qayd etdi. Tramp hamkasblari bilan yadrosizlaniş, Eron va Ukraina masalalarini muhokama qilişini aytgan edi.