Asosiy ma’lumotlar

  • 17-noyabrda mintaqaviy komissiya AQŞ, Meksika va Boliviyani qizamiqni yöq qilgan davlatlar maqomidan mahrum qildi
  • Mintaqada yil boşidan buyon 58 213 tasdiqlangan holat va 82 ölim, bir yil oldin — 12 806 holat bölgan edi
  • AQŞda 2026-yilda 5400 dan ortiq holat — 2000-yildan buyongi eng yuqori körsatkiç; boğçalardagi bolalarning emlaniş qamrovi 95,2%dan 92,4%gaça pasaydi

Maqom komissiya qarori bilan yöqotildi

Panamerika soğliqni saqlaş taşkiloti (PAOZ) AQŞ, Meksika va Boliviyani qizamiqni yöq qilgan davlatlar maqomidan mahrum qildi. Qaror 17-noyabrda qizamiq, qizilça va tuğma qizilça sindromini yöq qiliş ustidan nazorat va qayta tekşiruvni olib boruvçi mintaqaviy komissiya yiğilişi yakunlariga köra qabul qilindi. Taşkilot bayonida komissiya mintaqadagi hozirgi epidemiologik vaziyatni tahlil qilgani va qizamiqning endemik yoyilişi uç davlatda yana mustahkamlanganini aniqlagani aytilgan.

Kasallikning qaytiş mezonlari

Komissiya mezonlariga köra, agar qizamiq virusining bir xil genotipi va liniyasi davlatda uzluksiz 12 oy va undan köp vaqt davomida aylanib yursa, endemik yoyiliş tiklangan hisoblanadi. PAOZ direktori Xerbas Barbosa maqom yöqotilişi rasmiy körsatkiçni yöqotişdan köra köproq narsani anglatişini ta'kidladi: virus uzoq vaqt aylanib, oilalar va jamoalarni kasallaniş, kasalxonaga yotqiziliş va ölim xavfiga duçor qilgan.

Mintaqa pozitsiyalardan birma-bir mahrum bölmoqda

Şimoliy va Janubiy Amerika bir vaqtlar qizamiqni yöq qilgan dunyodagi birinçi mintaqa bölgan edi: 2024-yilda Venesuela va Braziliyada virusning endemik yoyilişini muvaffaqiyatli töxtatgandan söng bu maqom tasdiqlangan edi. Biroq 2025-yil noyabrda Kanada 1998-yildan beri, deyarli uç ön yillik davomida saqlab kelayotgan maqomdan mahrum böldi. Endi PAOZ bahosiga köra, Boliviya, Meksika va AQŞning maqomdan mahrum bölişi mintaqaviy vaziyatning yanada yomonlaşganini körsatadi.

Kasallik ösişi va AQŞdagi vaziyat

Yil boşidan 13-noyabrgaça mintaqada 58 213 tasdiqlangan qizamiq holati va 82 ölim qayd etilgan; ötgan yilning şu davrida 12 806 holat bölgan edi. Wall Street Journal tayanadigan CDC ma'lumotlariga köra, AQŞda 2026-yilda 5400 dan ortiq tasdiqlangan holat qayd etilgan — bu mamlakat qizamiqni yöq qilganini e'lon qilgan 2000-yildan buyongi eng yuqori körsatkiç; 2025-yilda esa 2289 holat bölgan edi. Ösiş Robert Kennedi kiçikning soğliqni saqlaş vaziri lavozimida işlaşi davri bilan bir vaqtga töğri keldi — u bolalar emlaş jadvalidagi vaksinalar sonini qisqartiriş tarafdori edi: 2026-yil avgustida prezident Donald Tramp bolalarni emlanişini qisqartiriş va kombinatsiyalangan MMR vaksinasini alohida komponentlarga ajratişni tavsiya etuvçi farmonni imzoladi. MMRning ikki dozasi kasallikdan 97 foizli himoya beradi.

Jamoa immunitetidagi böşliqlar

Wall Street Journal CDC ma'lumotlariga tayanib, AQŞda emlaniş qamrovining pasayganini qayd etadi: 2025–2026 öquv yilida boğçalardagi bolalarning 92,4 foizi MMR vaksinasini olgan — olti yil oldin bu körsatkiç 95,2 foiz edi. Infeksiya yoyilişining oldini oliş uçun aholining kamida 95 foizini emlaş zarur — bu çaqaloqlarni ham, emlanişi tibbiy jihatdan taqiqlanganlarni ham himoya qiladi. PAOZ qizamiqning mintaqaga qaytişi jamoa immunitetidagi saqlanib qolayotgan böşliqlardan dalolat berişini, ular köpinça alohida aholi guruhlari yoki geografik hududlarda töplanişini körsatadi: milliy qamrov körsatkiçlari bu nomutanosibliklarni yaşirişi mumkin, tibbiy yordamga kirişdagi tösiqlar, rejalaştirilgan emlanişlarning ötkazib yuborilişi, dezinformatsiya va emlanişga şubha bolalar, ösmirlar va kattalarni zaif holatga soladi. Qizamiq dunyodagi eng yuqumli kasalliklardan biri: bitta yuqtirgan odam virusni 18 kişiga yuqtirişi mumkin; u zotiljam, ensefalit, körlik va ölimga olib kelişi, taşkilot ma'lumotlariga köra, ötkazilgan infeksiya esa bir neça oy davomida immunitet tizimini kuçsizlantirişi mumkin. PAOZ direktori hozirgi vaziyat şoşilinç çoralar talab qilişini bildirdi: virusning dunyoning istalgan nuqtasida aylanib yurişini davom etişi tibbiy körsatkiçlar böyiça emlanişi mumkin bölmagan odamlar va immuniteti kuçsizlangan şaxslar uçun yuqiş xavfini oşiradi.