Asosiy ma’lumotlar

  • Tramp Kim Çen Un bilan görüş faqat Çinde bölişi mümkinligini aytdi; analitiklar ciddi kelişuvlarni kutmoqda emas
  • Saud Ärabistoni Yemen hükümeti Adenğa çaşqınidan keyin koalitsiya qömondonligini almazdı
  • Rusiya sutkada 2049 dron uşlanganini bildirdi; Kiyev köprülerine urğu şaharni suv ve elektriksiz qoldırdı

ATEŞ sammitida Tramp va Kim görüşüşi ehtimoli

AQŞ prezidenti Donald Tramp bu hafta KŞR rahbari Kim Çen Un bilan görüşüşi mümkinligini, ve bu görüş faqat Çinde bölişi mümkinligini aytdi. «U kela oladı. Bilmayman. Bu rais Siga bağlıq», — dedi Tramp Osiyoga ketmazdan avval. Özi Si Çinpin ve Vladimir Putin bilan yadrosizlanış, İran, Ukraina ve savdo masalalarini muhokama etişi niyetida: üç rahbar 19 noyabrda ATEŞ sammiti doirasida görüşadi. Agar Kim sammitga kelsa, u Putin bilan da görüşüşi mümkin.

Kutilayotgan natijalarga ehtiyotkor qaraş

Amerikalıq rasmiy şahslar ve analitiklar bu görüşler ciddi kelişuvlarga alıp kelüvine az-oz işonadilar. Pxenyan avvalroq AQŞ bilan muzokaralarga hozirça ehtiyoji yo`qligini bildirgan edi. Tramp Kim bilan mümkin bolğan görüş haqında bir neça ret gapirgan, amma u bo`lmagan. Birinçi prezidentlik muddatida u şimaliy koreyalıq rahbar bilan bir neça ret görüşdi, amma onı yadro qurolından voz keçişge unday olmadi; şundan beri Pxenyan yadro ve raketa programmasını sezilarli keñaytirdi ve Rusiya ve Çin bilan bağlanışlarni müstahkamladı.

Husiylär hüjümi fonida Yemende qömondonlik almazılışı

16 noyabrda Saud Ärabistoni qırol farmoni bilan husiylärge qarşı kuraşayotgan koalitsiya qo`mondonligini almazdı: general-leytenant Hamad as-Salmon mudofaa vazirining maslahatçısı boldı, ve birleşken küçler qo`mondonligi Baş ştab başlığı general Fayyad ar-Ruvaylige berildi. Reuters bu özgarişni toğridan-toğri Yemen uruşidagi front waziyeti ile bağlaydı. Bir kün avval Yemen hükümeti Bab-el-Mandeb boğazi atrofidagi rayonlardan çaşqınini ve Aden mudofaasiga üzgüleşüwini e`lon qıldı — Yemen harbiylärining ma`lumotlarına köre, husiylär şahardan 100 km ğarbda jaylaşğan qıyıq rayonğa yetip keldi. Aden 2014 yıldan, husiylär Sanani olğanda, hükümet qarorgohi bolıp xizmet qiladi. «Bu yirik muvaffaqiyetsizlik. Hükümet Sananı qaytarışni maqsad qılğan edi, endi Adenni mudofaa qilmoqda», — dedi analitiklardan biri. 2022 yıldan beri to`xtatılğan Yemendagi fuqarolar uruşı bu yazda Amerika-İran qarama-qarşılığı ta`siri ile yañadan avj oldı.

Kiyev ve Kırım köprülerine urğular

Rusiya ve Ukraina köprüler ve energetika obyektlarine urğularni küçaytirmoqda. 17 noyabrga otğan keçada rusiya ballistik raketleri Kiyevniñ ğarb ve şarq qısımlarını bağlaydığan Şimaliy ve Jüniy köprülerge tegdi; mer Vitaliy Kliçkonıñ sözlerine köre, şaharda suv, elektr ve isitışda uzılışlar bolğan. Avvalroq Vladimir Zelenskiy Moskvani köprülerge muntazam urğularda «Ukrainanı Dnepr boyınca bölib, adamlar turmuşını çetinleştirüv» maqsadida aybladğan edi. Ukraina ikkinçi kün ketma-ket Kırım köprüsine hüjüm qıldı: 16 noyabrda unda harakat töxtatıldı.

Eng iri dron hüjümi ve kafolatlar böyınça muzokaralar

Rusiyaniñ rasmiy şahslarining ma`lumotlarına köre, uruş başlanganından beri eng iri ukrainalıklar dron hüjümi qayd etildi: sutkada 2049 dron ve 4 «Flamingo» raketi urib tüşirildi, taqminen 600 Moskva tomonga uçğan; dronlar bir neça neftni qayta işleş zavodlarına da tegdi. Bu urğular 16 noyabrda Ukraina, AQŞ ve Evropa wakilleri qatnaşğan onlayn muzokaralardan keyin bolğan: Amerika wakili Jared Kuşner Vaşington Ukrainaga isonçlı xavfsizlik kafolatlari ve EVğa yol berişke tayyorligini bildirdi. Kremlevsa Evropa roline şübhə bilan qarağan: matbuot katibi Dmitriy Peskov EVni Ukrainanı şartsız qollağanı ve Rusiyaga basımni küçaytirış çağırışları üçün tenqid qıldı.

Beş EV davlati Ruandada «qaytarış merkezi» tayyorlamoqda

Germaniya, Daniya, Avstriya, Gretsıya ve Niderlandlar 2027 yılda Ruandada bu davlatlarda qonuniy qolış imkoniyatlarini tügetirgen ve deportatsiya etilişi kerek bolğan migratsiyalar üçün «qaytarış merkezini» açadi. Niderland hükümetining ma`lumotlarına köre, Ruandaga jönätılgenler orada turar joy, o`qış, tibbiyot ve iş huquqi ile qolıwi yoki watanına qaytıwi mümkin; birinçi etapda faqat ailesiz erkekler jönätiledi. AFPnıñ diplomatik manbalarına köre, merkez avval taqminen 100 adamga mo`ljallangan test rejiminde işğa tüşiriledi. Avstriya kansleri bu reçevropa panah sistemalariga yükni kamaytiradığını aytdı, İspaniya baş waziri Pedro Sançes esa sxemani qattıq tenqid qıldı: «Men bunda na kelajak, na insonparvarlıq köryapman. Bu çözim emas». Human Rights Watch qatorı insani huquqlar himoyaçıları migratsiyalar huquqları buzılışı haqında ogohlantirib, Ruandada namoyışlarni bostırış ve ozbudalov qamovlarni eslatmoqda; Ruanda içki işler vaziri öz navbatida migratsiyalarga xavfsiz ve qadrlı çözim berişke tayyorligini bildirdi. EV çegara agentligining ma`lumotlarına köre, 2026 yılniñ birinçi töqqiz oyında ittifoq çegaralarini qonunsuz keçişniñ taqminen 110 mıñ halatı qayd etilğan.