Asosiy ma’lumotlar

  • NCIA texnologiyalarni inqiroz davomida emas, undan oldin joriy etişga çaqirdi
  • Ittifoqçilar 2035-yilgaça mudofaaga YaIMning 5 foizini sarlaş majburiyatini oldi; Anqara sammitida 50 milliard dollarlik xaridlar tasdiqlandi
  • Transatlantik harbiy bulut va ikki yil içida 2,7 milliard yevrolik biznes imkoniyatlari rejalaştirilmoqda

Tayyorgarlikka çaqiriq va «NATO 3.0»

NATO har qanday paytda töqnaşuvga tayyor bölişi kerak, yangi texnologiyalarni joriy etişni esa inqiroz boşlangunga qadar kutib turib bölmaydi — aks holda ittifoqçilar juda keç qadam taşlaydi. Buni seşanba kuni Turkiyaning Izmir şahrida seşanbadan payşanbagaça bölib ötayotgan NATO EDGE 2026 konferensiyasining oçilişida NATO Aloqa va Axborot Agentligi (NCIA) boş direktori Dilan Braun e’lon qildi, deb xabar beradi Anadolu.

Moliyaviy majburiyatlar va xaridlar

Braun ittifoq mamlakatlari 2035-yilgaça mudofaa va xavfsizlikka YaIMning 5 foizini sarflaş majburiyatini olganini eslatdi. Uning sözlariga köra, iyul oyida Anqarada bölgan sammitda yetakçilar 50 milliard dollarlik yangi xarid loyihalarini ham tasdiqlagan. U sodir bölayotgan siljişni «NATO 3.0» deb ta’rifladi — bu markazida texnologiya turgan özgariş bölib, uni amalga oşiriş mas’uliyati 32 ta ittifoqçi mamlakatning barçasiga yuklatiladi. Alyans jarayonlarining sekinligi va murakkabligi haqidagi tanqidlarga javoban u NATO yanada moslaşuvçan bölib borayotganini aytdi.

Harbiy bulut va biznes imkoniyatlari

Kelişilgan qarorlar qatorida Braun transatlantik harbiy bulut (warfighting cloud) yaratiş va ilğor sun’iy intellekt modellarini joriy etişni atadi. Bu texnologiyalar NATO ştab-kvartiralarida ham, samolyotlar, kemalar va suv osti kemalarida ham işlaşi kerak, kibermuhofaza esa boşidan loyihaga singdirilgan bölişi lozim. U şuningdek, eng yaqin ikki yil içida sun’iy intellekt, kibermuhofaza, bulutli texnologiyalar, boşqaruv tizimlari va kosmik faoliyat sohalarida 2,7 milliard yevro (3,1 milliard dollar)lik biznes imkoniyatlari yaratiş rejasini e’lon qilib, 32 ta mamlakat kompaniyalarini muvofiqlaşuvçan va himoyalangan texnologiyalarni öz vaqtida hamda byudjet doirasida yetkazişga çaqirdi.

Ukraina: infratuzilmaga hujumlar

Ukraina raqamli transformatsiya vaziri Oksana Ferçuk Rossiyanning sentyabrdagi hujumlari mamlakat ma’lumot markazlariga, mobil operatorlarga va tarmoqlarning ulaniş nuqtalariga qaratilganini ma’lum qildi. U bir neçta aloqa kanali — fuqarolik va harbiy mobil tarmoqlar, şuningdek, sun’iy yöldoş liniyalari zarurligini ta’kidladi va hujumçilar tanqidiy infratuzilmaga zarbalar uçun sun’iy intellektdan tobora köproq foydalanayotgani haqida ogohlantirdi. Uning aytişiça, Ukraina sun’iy intellektni avtonom amaliyotlar va katta hajmdagi ma’lumotlarni tahlil qiliş uçun harbiy texnikaga özi integratsiya qilgan hamda texnologiyalarni joriy etişni tezlaştiriş, xaridlarni yaxşilaş va xususiy raqamli xizmatlarni muhofazani kuçaytirişga çaqirdi.

Turkiyaning pozitsiyasi

Turkiya Boş ştab boşliğining örinbosari general Levent Ergun ittifoqçilar örtasida muvofiqlaştiriş va qaror qabul qiliş uçun NATO raqamli transformatsiyasining ahamiyatini qayd etib, qurolli töqnaşuvlar, terrorizm, mintaqaviy beqarorlik va kiberxavflar kattaroq tayyorgarlikni talab qilişini bildirdi. U şuningdek, Anqara sammitida qabul qilingan NATO innovatsiyalarni kengaytiriş töplami, xususan, alyansning mudofaa kompaniyalari bilan hamkorligi uçun yaratadigan imkoniyatlarga alohida töxtaldi.