Asosiy ma’lumotlar
- Işsiz va öqişdan taşqaridagi yoş britaniyaliklar soni bir milliondan oşdi; çoralar körilmasa, 2031-yilga kelib 1,27 millionga yetişi mumkin
- Iş va öqişdan taşqarida qolgan yoş britaniyaliklar soni bir milliondan oşdi; çora körilmasa, 2031-yilga qadar 1,27 millionga yetişi mumkin
- Hisobot «jalb böliş majburiyati», şaxsiy maslahatçilar va iş beruvçilarga 3000 funtlik tölovlarni taklif qilmoqda
- Hukumat töliq javobni kelgusi yili e'lon qiladi, undan söng qonun loyihasi kutilmoqda
- Hukumat töliq javobni kelgusi yili e’lon qiladi, undan söng qonun loyihasi kutilmoqda
Hisobot tizimni «töliq qayta quriş»ni talab qilmoqda
Buyuk Britaniyada hukumat hisoboti yoşlar uçun alohida ijtimoiy yordam tizimini yaratişni taklif qildi: pul tölovlari bir qismini qisqartirib, örniga amaliyot (stajirovka) va mehnat bozoriga çiqib ketganlarni işga oladigan iş beruvçilarga subsidiyalar beriş közda tutilgan. Euronews xabariga köra, sobiq leyboristlar vaziri Alan Milbern rahbarligida tayyorlangan 267 betlik hisobot na işlaydigan, na öqiydigan, na kasbiy tayyorgarlikdan ötayotgan 16–24 yoşdagilar (NEET toifasi)ga nisbatan «tizimni töliq qayta quriş»ni talab qilmoqda.
Muammoning qamrovi
Yil boşida NEET toifasidagi yoş britaniyaliklar soni bir milliondan oşdi; hisobot ogohlantirişiça, çoralar körilmasa, 2031-yilga kelib bu raqam 1,27 milliongaça ösişi mumkin. Islohotning maqsadi — 2036-yilga borib NEET uluşini 13 foizdan taxminan 5 foizgaça, ya'ni Gollandiya darajasiga yaqin darajaga tuşiriş. «2025-yilda butun Yevropada faqat Ruminiyada Buyuk Britaniyaga qaraganda NEET körsatkiçi yuqori edi», — deb yozdi Milbern. «Yöqotilgan avlod — bu taqdir emas... bu axloqiy inqiroz», — dedi u seşanba kuni hisobot taqdimotida jurnalistlarga.
Rasmiy işsizlik nima uçun boşqaça körinadi
Işsizlik körsatkiçlari boşqaça manzara çizadi: Milliy statistika idorasining seşanba kuni e'lon qilingan ma'lumotlariga köra, sentyabrgaça uç oyda yoşlar orasida işsizlik 15,1 foizgaça pasaydi — garçi bu umumiy 4,6 foizlik körsatkiçdan uç barobar yuqori bölsa-da. Eurostat ma'lumotlariga köra, bu sentyabr oyida 25 yoşgaça bölganlar böyiça YIÖ örtaça 15,5 foizlik körsatkiçidan biroz past; Ispaniyada (22,8 foiz), Fransiyada (21,9 foiz) va Italiyada (19,9 foiz) vaziyat yomonroq, Germaniyada (7,5 foiz) va Gollandiyada (8,8 foiz) yaxşiroq. Ikki ölçov örtasidagi farq hisobot hal qilişga harakat qilayotgan muammoning mohiyatini körsatadi: köplab yoş britaniyaliklar umuman iş izlaşni töxtatgani uçun işsiz hisoblanmaydi. Taqqoslaş uçun, 15–29 yoşdagilar böyiça YIÖ örtaça NEET körsatkiçi 2025-yilda 11 foizni taşkil etdi, ön yil oldin esa 15,2 foiz edi; eng katta yutuqqa Italiya erişdi — uluşni 25,7 foizdan 13,3 foizgaça kamaytirdi.
Nimalar taklif qilinmoqda
Hisobotning asosiy ğoyasi — yoşlarni qöllab-quvvatlaşning alohida tizimi bölib, unda amaliyot va hamrohlik tölovlardan oldingi örinda turadi. Hisobotda bu «ba'zi odamlar nafaqa olişning boşlanişida hozirgi tizimdagiga qaraganda kamroq moliyaviy yordam olişi» mumkinligi tan olingan. Milbernning ta'kidlaşiça, amaldagi tizim yoşlarga işsiz qoliş imkonini berib, «uzoq muddatli hayot istiqboliga zarar yetkazişi» mumkin. «Jalb böliş majburiyati» nazarda tutilgan: iş takliflaridan boş tortiş nafqaning bir qismini yöqotişga olib kelişi mumkin. Har bir yoş kişiga şaxsiy maslahatçi va individual işga joylaşiş yönalişi beriladi, 2029-yilga kelib esa kasbga yönaltiriş, iş topişda yordam, soğliqni saqlaş va amaliy yordamni birlaştirgan mahalliy xizmatlarning milliy tarmoği yaratilişi kerak. Işga olişni rağbatlantiriş uçun hisobot 21–24 yoşdagi xodimlarning iş haqi soliği tölanadigan daromad çegarasini oşirişni hamda NEET maqomida olti oy bölgan kişini işga olgani uçun kompaniyalarga 3000 funt sterling (taxminan 3400 yevro) tölaşni, şuningdek, kiçik biznes va nogironligi bölgan yoşlarni işga oliş uçun qöşimça yordamni taklif qilmoqda. «Yoşlarga şunçaki qisqa muddatli çek yozib beriş örniga, biz ular uçun uzoq muddatli kelajak qurişimiz kerak», — dedi Milbern.
Siyosiy istiqbollar va munosabat
Boş vazir Endi Byornxem boşçiligidagi hukumat tahqiqotga töliq javobni kelgusi yili e’lon qiladi, undan söng qonun loyihasi taqdim etiladi. Mehnat va pensiya vaziri Pet Makfadden tahqiqotni «yoşlar bilan yangi şartnoma böyiça radikal reja» deb atadi va vazirlar ayrim çoralarni, jumladan, yoş iş izlovçilarga köproq maqsadli yordam körsatişni allaqaçon ma’qullaganini ma’lum qildi. Takliflar siyosiy jihatdan nozik bölişi ehtimoli baland: sobiq boş vazir Kir Starmer Leyboristlar partiyasi içidagi qözğolonidan söng özining ijtimoiy ta’minot islohotlarini qisqarişga majbur bölgan edi. Milbern iş bozori «juda nozik» holatda ekanini ta’kidladi. Universitetni tugatgandan keyin yetti oydan beri iş izlayotgan 21 yoşli Abigeyl Gomes AFP agentligiga «bir iş örniga juda köp yoşlar da’vo qilayotganini», doimiy javoblar va rad etişlar tsikli esa «taşviş va depressiyaga olib kelişi mumkinligini» hamda «osongina çarçoqqa sabab bölişini» aytdi. Yaqinda unga Rojdestvo arafasida çakana savdo sohasida vaqtinçalik iş taklif qilindi.



