Asosiy ma’lumotlar

  • ASEAN — Yaponiya 29-sammiti Filippin raisligida Manila'da bölib ötdi
  • Sanae Takaiçi Yaponiyaning «faolroq roli» haqida gapirib, hamkorlikning üç yönalişini atib ötdi
  • Qöşma bayonotda tomonlar «iqtisodiy majburlaş» haqida xavotir bildirdi

Manila sammiti: xavfsizlik va iqtisodiyot

Janubi-Şarqiy Osiyo davlatlari assotsiatsiyasi va Yaponiya seşanba kuni Manila'da mintaqaviy xavfsizlik, iqtisodiy hamkorlik va yangi qiyinçiliklara bağışlangan 29-sammitni ötkazdi. ASEAN raisi, Filippin prezidenti Ferdinand Marcos kiçik blok nomidan Yaponiyaning ASEANning markaziy roli va Hind-Tinç okeani mintaqasi böyça ASEAN Vizyonini qöllab-quvvatlagani, şuningdek, transmilliy jinoyatçilik, onlayn firibgarlik va kiberxavflarga qarşi kuraşdagi özaro hamkorligi üçin minnatdorçilik bildirdi.

Iqtisodiy aloqalar va Takaiçining üç yönalişi

Marcos RCEP (VREP) va ASEAN — Yaponiya keng qamrovli iqtisodiy hamkorlik töğrisidagi bitim orqali iqtisodiy aloqalarning çuqurlaşgani, jumladan, oxirgisini yangilaş imkoniyati muhokama qilinganini qayd etdi. U, şuningdek, Yaponiyaning mintaqaviy energetika va öziq-ovqat xavfsizligiga qöşgan hissasini olqişladi. Yaponiya baş vaziri Sanae Takaiçi global beqarorlik kuçayib borayotgan şaroitda Tokioning «erkinlik, oçiqlik, xilma-xillik, inklyuzivlik va qonun ustuvorligi»ga asoslangan xalqaro tartibni saqlaşda «faolroq rol» öynaşiga va'da berdi. U «özboşimçalik bilan qilingan eksport çeklovlari» va sun'iy intellektning tez rivojlanişi tufayli yuzaga keladigan zaifliklarga javoban, ayniqsa tanqidiy ahamiyatga ega minerallar ta'minot zanjirlarini mustahkamlaş rejalari haqida gapirdi. Takaiçi hamkorlikning üç yönalişini atib ötdi: dengiz xavfsizligi va taşkilotlangan firibgarlikka qarşi kuraş; sun'iy intellekt sohasidagi hamkorlik va raqamli özaro bağliqlik; tabiiy ofatlarga çidamlilik, yoşlar almaşinuvi va fan hamda texnologiyalardagi qöşma innovatsiyalar.

Qöşma bayonot va Mekong — Yaponiya sammiti

Kyodo News agentligi xabariga köra, sammit yakunlari böyça qöşma bayonotda Yaponiya va ASEAN «iqtisodiy majburlaş» haqida xavotir bildirdi. Öşa kuni Takaiçi Manila'da mintaqaviy rivojlaniş va özaro bağliqlikka bağışlangan 13-Mekong — Yaponiya sammitini ham ötkazdi. Bu format Yaponiyani Janubi-Şarqiy Osiyoning beş davlati — Tailand, Kambodja, Laos, Myanma va Vetnam bilan birlaştiradi. Yaponiya baş vaziri mintaqaviy tinçlik va barqaror rivojlaniş üçin iştirakçi davlatlarning «çidamliligini» qöllab-quvvatlaşga va'da berib, Yaponiya har bir davlatga «öz qarorlarini mustaqil qabul qiliş erkinligini birgalikda mustahkamlaşga» yordam berişini aytdi.