Asosiy ma’lumotlar

  • Maniladagi Quad sammiti 2024-yil sentyabridan buyongi birinçi sammit bölib, ASEAN sammiti doirasida ötkazilmoqda
  • AQŞ, Avstraliya, Hindiston va Yaponiya yetakçilari iştirok etişi kutilmoqda
  • 2025-yilgi Hindistondagi sammit jadval muammolari tufayli qoldirilgan; kelgusi yili Quadga Avstraliya raislik qiladi

Ikki yillik tanaffusdan keyingi uçraşuv

Tört tomonlama muloqot (Quad) yetakçilari seşanba kuni Manilada 2024-yil sentyabridan buyongi birinçi sammitga yiğiladi. Uçraşuv Janubi-Şarqiy Osiyoning 11 davlati iştirok etadigan ASEAN sammiti doirasida bölib ötadi. Unda AQŞ prezidenti Donald Trump, Avstraliya boş vaziri Anthony Albanese, Hindiston boş vaziri Narendra Modi hamda Yaponiya hukumati rahbari Sanae Takaiçi qatnaşişi kutilmoqda.

Jadval va qoldiriliş holatlari

Oq uyning rasmiy jadvaliga köra, Trump mahalliy vaqt bilan soat 17:30 da Manilaga yetib keladi, soat 18:30 da esa Solaire Resort mehmonxonasida bölib ötadigan köp tomonlama majlisda Quad yetakçilariga qöşiladi. Söngra ASEAN yetakçilari bilan tadbirlar va Tailand bilan savdo bitimini imzolaş rejalaştirilgan. AQŞ davlat kotibi Marco Rubio oktabrda tört davlat ASEAN sammiti doirasida uçraşişini e'lon qilgan edi: 2025-yilga rejalaştirilgan Hindistondagi sammit jadvaldagi murakkabliklar tufayli qoldirilgan. Yetakçilarning oldingi uçraşuvi 2024-yil sentyabrida Delaver ştatining Wilmington şahrida bölib, öşa paytdagi AQŞ prezidenti Joe Biden uni Albanese, Modi va öşa paytdagi Yaponiya boş vaziri Fumio Kişida bilan birga ötkazgan edi.

Kontekst: 2004-yilgi sunami bilan boşlangan tarixdan Fijidagi loyihagaça

Quad 2004-yilgi Hind okeani sunamidan keyingi gumanitar hamkorlikdan boşlanib, 2007-yilda Manilada rasmiylaştirilgan; guruh erkin, oçiq, inklyuziv va barqaror Hindu-Tinç okeani hududini rağbatlantiradi. May oyida Nyu-Delida bölgan taşqi işlar vazirlari uçraşuvida guruh Fijidagi ilk qöşma infratuzilma loyihasi — portlarni rivojlantirişni işga tuşirdi. Kelgusi yili Quadga raislik Avstraliyaga ötadi.