Asosiy ma’lumotlar

  • 2026-yil 1-yanvardan 1-oktabrgaça kiberfiribgarlik zarari 278,3 mlrd sömni taşkil etdi, 113,1 mlrd söm bloklandi
  • Eng köp tarqalgan tur — zararli dasturlar örnatiş: 18 830 holat va 79,3 mlrd söm zarar
  • 2737 murojaatda 7,6 mlrd sömlik «öğirlik» kredit böyiça avtomatik yeçişlar ekanligi ma’lum böldi

Murojaatlar tahlili nimani körsatdi

Özbekiston Markaziy banki IIV Cardblock tizimidagi Yagona platforma orqali röyxatga olingan fuqarolarning firibgarlik haqidagi murojaatlari tahlili yakunlarini e’lon qildi. Regulyator ma’lumotlariga köra, 2026-yil 1-yanvardan 1-oktabrgaça fuqarolar kiberjinoyatçilar bank kartalari va elektron hamyonlaridan 278,3 mlrd söm öğirlab olingani haqida xabar berdi. Tezkor çora-tadbirlar tufayli 113,1 mlrd sömlik tranzaksiyalarni bloklaşga muvaffaq bölindi. Röyxatga olingan barça holatlar böyiça içki işlar organlari tergov-teftiş işlarini olib bormoqda.

Zarar böyiça qaysi sxemalar oldinga çiqdi

Eng katta zarar — 98,1 mlrd söm — pul yeçilişi haqidagi 11 475 murojaatga töğri keladi, bunda fuqarolar firibgarlik turini körsatmagan. Usul körsatilgan sxemalar orasida mobil qurilmalarga zararli dasturlar örnatiş yetakçilik qiladi: 18 830 holat va 79,3 mlrd söm zarar. Keyingi örinlarda odamlar jinoyatçilar körsatmalarini bajargan telefon orqali manipulyatsiyalar — 27,7 mlrd sömlik 611 holat va Telegram akkauntlarini egallab oliş — 21,9 mlrd sömlik 2808 holat turadi.

Qolgan sxemalar va asossiz şubhalar

Soxta savdo platformalari va treydingda daromad topiş va’dalari fuqarolarga 1044 holatda 15,1 mlrd sömga qimmatga tuşdi, moliyaviy piramida belgilari bilan sxemalar — 1086 holatda 14 mlrd sömga. Yetkazilmagan yoki körsatilmagan tovar va xizmatlar uçun oldindan tölov 10,5 mlrd sömlik 3571 murojaatga sabab böldi. Firibgarlar fuqarolar nomiga ularni bekor qiliş bahonasi bilan 130 onlayn-kredit rasmiylaştirdi — zarar 10,6 mlrd söm, onlayn-öyinlarni tölaşdagi firibgarlik esa 900 mln sömlik 272 holatni taşkil etdi.

«Öğirlik» kredit böyiça yeçiş çiqqan holatlar

Murojaatlarning alohida toifasi firibgarlar bilan emas, avtomatik yeçişlar bilan boğliq. 2737 holatda hisobdan pul yeçilganini körgan fuqarolar öğirlikdan şubhalanib içki işlar organlariga murojaat qilgan, biroq tekşiruv pul bank tomonidan kreditni tölaş hisobiga yeçilganini körsatdi. Bunday yeçişlar summasi — 7,6 mlrd söm.

Regulyator tavsiyalari

Markaziy bank messenjerlardan va noma’lum manbalardan APK-fayllarni yuklab olmaslikni, özini bank yoki huquqni muhofaza qiluvçi organlar xodimi deb taniştiruvçi şaxslarga karta ma’lumotlari va tasdiqlaş kodlarini bermaslikni, Telegramda ikki bosqiçli autentifikatsiyani yoqişni, onlayn xaridlarda sotuvçilarning işonçliligini tekşirişni hamda yuqori daromad yoki «pulni köpaytiriş» va’dalari bilan takliflarga işonmaslikni söradi. Firibgarlikka duç kelganda bank yoki tölov taşkilotiga, şuningdek, içki işlar organlariga zudlik bilan murojaat qiliş tavsiya etiladi.