Asosiy ma’lumotlar
- 33 yil Nvidia’ni boşqargan Jenser Xuang iste’fo çiqdi; kompaniyani vaqtinça moliya direktori Kolett Kress boşqarmoqda
- 33 yil davomida Nvidia’ga rahbarlik qilgan Jensen Xuang iste’fo çiqdi; kompaniyani vaqtinça moliya direktori Kolett Kress başqarmoqda
- Nvidia bir haftada 573 mlrd dollar kapitallaşuvni yöqotdi — bu kompaniya tarixidagi eng katta haftalik dollar yöqotiş
- Xuang ketganidan söng AMD va Broadcom aksiyalari bir haftada mos ravişda 13,1 va 13,8 foizga ösdi
- Xuangning ketişi fonida AMD va Broadcom aksiyalari bir haftada mos ravışda 13,1% va 13,8% ösdi
33 yillik rahbarlikdan söng kutilmagan iste’fo
Nvidia payşanba kuni e’lon qildi: kompaniyaning hammuassisi va köp yillik rahbari Jenser Xuang prezident, boş direktor va direktorlar kengaşi a’zosi lavozimlaridan iste’fo çiqdi, deb xabar beradi Anadolu. 63 yoşli Xuang kompaniyani 1993-yilda asos solgan va 33 yil davomida uni boşqarib, öyin videokartalari işlab çiqaruvçisini sun’iy intellekt uçun çiplar bozorining yetakçisiga aylantirgan. U nikohdagi xiyonati uçun uzr söragan. Vaqtinçalik boş direktor etib kompaniyada 13 yil işlagan va 2013-yildan buyon moliyaga rahbarlik qilayotgan moliya direktori Kolett Kress tayinlandi; u avvalgi lavozimini ham saqlab qoladi. Direktorlar kengaşining birinçi raisi uzoq yillik direktor Harvey C. Jones böldi. Iste’fo seşanba kuni uçinçi çorak natijalari e’lon qilinişidan bir neça kun oldin sodir böldi.
Ketişga nima sabab böldi
Iste’fodan oldin Xuang amerikalik razvedka idoralari Xitoy foydasiga josuslikda gumon qilayotgan tadbirkor ayol bilan nikohsiz aloqada bölgani haqidagi xabarlar kelib çiqqan edi; Pekin bu ayblovlarni rad etgan. Nvidia direktorlar kengaşi Xuang xorijiy razvedka operatsiyasining nişoniga aylanmaganmi, degan masalani tekşirişni boşladi. Xuangning bevosita böysunuvçisi bölgan kompaniya top-menejeri bilan ikkinçi aloqa haqidagi naşrlardan keyin bosim kuçaydi. The New York Times ma’lumotlariga köra, mazkur tadbirkor ayol — Alisa Xuang — Nvidia çiplarini Xitoyga kontrabanda yöli bilan olib borişda gumon qilinayotgan singapurlik Megaspeed kompaniyasining top-menejeri bölgan. The Wall Street Journal örganilgan yozuvlarga tayanib, Megaspeed 2024-yil martidan 2025-yil iyungaça bölgan davrda Xitoy kompaniyalariga deyarli 12 mlrd dollarlik zamonaviy Nvidia çiplarini yetkazib berişni rejalaştirgani haqida xabar berdi; kompaniyaning özi qonuniy faoliyat yuritişini va Amerika eksport çeklovlariga muvofiq ta’minot zanjirlarini şakllantirayotganini bildirdi.
Bozor rekord darajadagi pasayiş bilan javob berdi
Nvidia aksiyalari payşanba kuni 4,34 foizga pasaygandan söng, juma kuni 2,01 foizga arzonlaşib, 162,85 dollardan yopildi. Bir hafta içida kompaniya 573 mlrd dollarlik bozor qiymatini yöqotdi — bu bitta kompaniya uçun tarixdagi eng katta haftalik dollar yöqotişdir. 6-oktabrdagi çöqqidan beri Nvidia 1,8 trln dollardan ortiq kapitallaşuvni yöqotib, 4 trln dollardan pastga tuşdi. Investorlar dastlab foydalanuvçilarni raqobatçilarda kördi: AMD 5,9 foizga, Broadcom 5,5 foizga ösdi, biroq juma kuni ikkala kompaniya yöqotişlarining katta qismini yoki barçasini qaytarib oldi. Biroq bir hafta içida AMD 13,1 foizga, Broadcom esa 13,8 foizga qimmatlaşdi.
Analitiklar nima deydi va nima Xitoyga boğliq
MIT Sloan professori Maykl Kusumano Anadolu’ga bergan izohida Nvidia’ning raqobat muammolari iste’fodan oldin boşlanganini ta’kidladi: «Joriy biznes juda barqaror va juda foydali, kamida keyingi ikki-uç yil uçun», ammo kompaniya ösib borayotgan raqobat va sun’iy intellektga, ayniqsa data-markazlarga kiritilayotgan investitsiyalarga qarşilik masalasini hal qilişi kerak. Uning sözlariga köra, Nvidia’da «hukmronlikni saqlab qoliş uçun eng yaxşi, ammo eng qimmat texnologiyaga egalikdan taşqari, hozirça aniq strategiya yöq», va Xuangning öz mijozlarining bir qismini moliyalaştirişi sun’iy intellektga bölgan talab sezilarli darajada pasaysa xavfli. U, şuningdek, Nvidia’ning muammolaridan foyda olişga Google, Broadcom va xitoylik Huawei urinişini taxmin qildi. 26-iyulda yakunlangan çorakda Nvidia 96,2 mlrd dollarlik tuşum bilan 59,7 mlrd dollar işlab topdi, şundan 89 mlrd dollari data-markazlar yönalişiga töğri keldi. Seşanba kuni investorlar tuşum başorat qilingan 108 mlrd dollarga yetgan-yetmaganini bilib oladi. Kompaniyaning prognozi Xitoydan data-markaz protsessorlaridan nol tuşum hisobiga tuzilgan edi, bu bozorni qaytariş imkoniyati esa Vaşingtondagi qarorlarga boğliq: The New York Times savdo vaziri Govard Lutnikning eksportni qattiqroq nazorat qiliş tarafdori bölgan Tramp ma’muriyatining boşqa yuqori mansabdor şaxslari bilan kelişmovçiliklari haqida xabar berdi. 11-noyabrda demokrat senatorlar Elizabet Uorren va Kris Kuns ma’muriyatdan çip eksporti litsenziyalari va ilğor amerikalik çiplarning Xitoyga oqib kirişi mumkinligi yuzasidan ötkazilgan tekşiruvlar yozuvlarini saqlab qolişni söradi.
Kompaniyani kim boşqarişi mumkin
Nvidia doimiy rahbar uçun ham kompaniya içidan, ham taşqaridan nomzodlarni körib çiqayotganini ma’lum qildi. Kressdan taşqari, tahlilçilar muhandis Yan Bakni ham atrofida tilga olişmoqda — u CUDA platformasini, ya’ni Nvidia grafik çiplarini keng doiradagi dasturçilar uçun foydali qilgan va kompaniyaning sun’iy intellekt sohasidagi muvaffaqiyatiga zamin yaratgan dasturiy ta’minotni yaratişga rahbarlik qilgan edi. Financial Times ma’lumotlariga köra, direktorlar kengaşi Arm kompaniyasi baş direktori Rene Haasga murojaat qilgan; Donald Tramp esa Apple’ning sobiq rahbari Tim Cookni oçiqça nomlab ötgan, moliya vaziri Skott Bessent esa taşqaridan kelgan nomzodni afzal körişini bildirgan. Qisqa röyxat hozirça e’lon qilinmagan. Şu bilan birga, Financial Times ma’lumotiga köra, Xuang ittifoqçilari bilan qaytiş imkoniyatini muhokama qilgan: ulardan biri naşrga, Xuangning qaytişini qöllab-quvvatlaş uçun Kremniy vodiysi rahbarlaridan iborat guruh tuzişni rejalaştirayotganini va Oq uy qöllab-quvvatlaşiga erişmoqçi ekanini aytgan. Biroq Kusumano rahbariyat almaşinuvida imkoniyat köradi: uning sözlariga köra, Xuang kelajakka oid aniq strategiya işlab çiqmagan edi va uning ketişi bu strategiyani qayta öylab köriş imkoniyatidir.



