Asosiy ma’lumotlar

  • 1263 kişi tutib olindi, ular tergov harakatlari uçun Konakriyga ötkazilmoqda
  • Burkina-Faso «qöpol, insonsiz va qadr-qimmatni kamsituvçi muomala» haqida bayonot berdi, Mali esa bu holatni «gumanitar falokat» deb atadi
  • Gvineya taqiq çet elliklarga qarşi yönalganini rad etib, sabablarni ekologik deb atamoqda

Sigiridagi ommaviy tutib olişlar

Gvineyaning şimoliy-şarqidagi Sigirida oltin işqibozi uşbu ma’muriy hududda noqonuniy oltin qazib oliş taqiqlanganidan keyin töxtadi. Gvineya armiyasi rasmiy vakili general Mamadu Aliu Souniing sözlariga köra, hozirgi kunga qadar 1263 kişi tutib olindi — ular Gvineya, Burkina-Faso, Mali, Togo, Nigeriya, Kot-d’Ivuar va Gana fuqarolari; barçasi huquqiy protseduralar uçun Konakriyga ötkazildi, söroqlarni jinoyat qidiruvi politsiyasi, milliy politsiya va jandarmeriya xodimlari olib bormoqda. Hokimiyatlar operatsiyani atrof-muhitni himoya qiliş bilan izohlaydi: nazoratsiz qaziş tuproqni xira qiladi, ösimliklarni yöq qiladi va suv yöllarini ifloslantiradi. Sigiri fuqarolik jamiyati kengaşi raisi Tumani Sangare qaziş jarayonida atrof-muhitni vayron qiluvçi va suv manbalarini ifloslantiruvçi kimyoviy moddalar işlatilganini tasdiqladi.

Iqtisodiy oqibatlar va Konakriy pozitsiyasi

Konlarning yopilişi mahalliy iqtisodiyotga zarba berdi: köplab işçilar uçun qaziş asosiy daromad manbai edi. Burkina-Fasolik yoş qazuvçilar Sigiridan piyoda ketganliklarini aytişdi — ba’zilari Malining poytaxti Bamakogaça 200 km dan ortiq yöl bosdi. Ulardan biri, oktyabr boşida kelgan Noufa şunday dedi: «Biz omadni sinab kördik, lekin umid qilişni boşlaganimizda bizga ketişni buyurdilar». Yana biri, Mak Uan nomi bilan tanilgan, keksa ota-onasi uçun pul topiş maqsadida Sigiriga yöl olgan va u yerda «juda oğir şaroitlarda» deyarli beş oy ötkazgan.

Motivlar bahsi va şafqatsizlikda ayblaşlar

Gvineya hokimiyatlari taqiq çet elliklarga qarşi yönlatilgan degan taxminni rad etadi: konçilik va sanoat qömitasi raisi Mohamed Nabe sözlariga köra, çora barça noqonuniy qazuvçilarga tegişli va «bir neça ming çet ellikka qarşi millionlab gvineyaliklarga» ta’sir qiladi. U asosiy sabablar sifatida ekologiyani va tarmoqni tartibga soliş zaruratini atadi, qarorning xavfsizlik jihati bilan boğliq emasligini ta’kidladi. Gvineya taşqi işlar vaziri Morissanda Kuyate taqiqni qöllab-quvvatlab, Gvineya noqonuniy oltin qazib olişni taqiqlagan yagona davlat emasligini qayd etdi.

Burkina-Faso va Malining reaksiyasi

Qöşnilarning reaksiyasi ikkiga bölindi. Burkina-Faso xavfsizlik vaziri Mahamadu Sana deportatsiya qilingan fuqarolar göyoki «qöpol, insonsiz va qadr-qimmatni kamsituvçi muomalaga» duç kelganini bayon qildi, «şafqatsizlik» haqida gapirdi va operatsiya ölim hamda yaralanişlarga olib kelganini ta’kidlaydi. Malilik jurnalist Amadu Umar Diallo ham göyoki şafqatsizlikni tanqid qilib, hokimiyatlar inson huquqlarini buzganini va odamlarni ta’minlaş örniga ularni deportatsiya qilib, «oson yölga» ötganini hisoblaydi. Bamako rasman dastlab Gvineya qarorini «suveren» deb atadi, biroq Malining boş vaziri brigada generali Abdoulaye Maiga keyinçalik «gumanitar falokat» haqida gapirdi: 8-noyabr u Gvineya bilan çegaradoş Kouremalega keldi, u yerga önlab deportatsiya qilingan maliliklar qaytayotgan edi, va u davlatlar örtasidagi muvofiqlaştiriş yöqligidan afsusdalindi. Mali va Burkina-Faso hokimiyatlari qazuvçilarni vataniga qaytariş uçun Bamako va Uagadugudan avtobuslar hamda yuk maşinalarini jalb qildi.

Birinçi oltin eritiş zavodi va mutaxassislarning savollari

Şu bilan birga Konakriyda Gvineyadagi birinçi bölgan Nimba Gold Refinery (NGR) zavodi faoliyatini boşladi; mamlakat Burkina-Faso, Mali va Kot-d’Ivuarga qöşildi. Hukumatning maqsadi — qazib olinadigan 70 tonna oltinning 30 foizini mamlakat içida qayta işlaş. Kon mutaxassisi Ibrohim Diallo hokimiyatlar Sigiri konlarini zavodni xomaşyo bilan ta’minlaş uçun nazoratga olişni xohlagan bölişi mumkinligini taxmin qilib, şunday dedi: «Sigirida sodir bölayotgan narsa qazuvçilik emas. Qazuvçi buldozer yoki ekskavator işlatmaydi». Alliance for Responsible Mining raisi Patrik Şeyn Gvineya uçun zaxiralarni öz oltinidan şakllantiriş mantiqiyroq deb hisoblaydi, biroq mahalliy talab katta bölmasligini kutayotganini aytib, xalqaro sertifikatlaştiriş va eksport zaruratini ta’kidlaydi. U şuningdek ogohlantirdi: tozalaş joyi oltin kelib çiqişini belgilaydi va agar Gvineya subregion oltini uçun tranzit markaziga aylansa, u «öz xohişiga qarşi pul yuviş markaziga aylanadi». Uning sözlariga köra, maqsad kuzatuvçanlik, qazuvçilarga adolatli tölov va simonsiz qayta işlaş bölsa, taşabbus yaxşi, «lekin endi bu amalda öz tasdiğini topişi kerak».