Asosiy ma’lumotlar
- Janubiy qurolli kuçlar Dhubab aeroporti va Bab-ül-Mandeb hududidan qöşin çiqarilganini, ustuvor maqsad Adenni himoya qiliş ekanini e'lon qildi
- Husiylar sentabrda boğoz yonidagi qirğoqni, jumladan Moha şahri va Perim orolini egallagan edi; oktabrda hukumat tarafdori kuçlar bu hududni «mustahkamlab olgani» aytilgan edi
- AFP ma'lumotiga köra, husiylar Adendan taxminan 60 km uzoqlikda; BMT köçirilganlar sonini deyarli 330 ming deb baholamoqda
Boğoz hududidan qöşin çiqarilişi
Yamanning xalqaro miqyosda tan olingan hukumati tomonida jang qilayotgan va Saudiya Arabistoni qöllab-quvvatlayotgan janubiy qurolli kuçlar yakşanba kuni öz bölinmalarini Taiz viloyatining ğarbida joylaşgan Dhubab aeroporti va Bab-ül-Mandeb hududidan köçirilganini e'lon qildi. Bayonotda bu qadam «poytaxt Aden va qöşni viloyatlar xavfsizligini ta'minlaş ustuvorligi» bilan, şuningdek front çiziqlarini mustahkamlaş va «mavjud tahdidlarga qarşi turiş» zarurati bilan izohlandi. Natijada boğozga qaragan hudud yana Eron qöllab-quvvatlayotgan husiylar nazoratiga ötdi.
Bir neça hafta içida hujumdan çekinişga
Çekiniş husiylarning sentabrdagi hujumidan söng şakllangan vaziyatni özgartiradi; öşa hujum çoğida ular boğoz yonidagi qirğoqning katta qismini, jumladan strategik port şahri Mohani, ularning da'vosiga köra esa boğoz oğzidagi Perim orolini egallab olgan edi. Oktabrda hukumat tarafdori kuçlar Bab-ül-Mandeb hududini «mustahkamlab olgani» va Dhubabni qaytarib olgani xabar qilingan edi, biroq uni uşlab qoliş mumkin bölmadi. Husiylar ommaviy axborot vositalari yakşanba kuni guruh hududni nazoratga olganini xabar qildi; Saudiya Arabistoni izoh bermadi.
Bu nima uçun muhim
Bab-ül-Mandeb boğozı Qizil dengizni Aden körfazi va Hind okeani bilan boğlaydi hamda dengiz savdosi va energiya taşuvlari uçun muhim koridor hisoblanadi. BBC bahosiga köra, husiylarning boğozni egallaşi jahon neft narxlarining ösişiga sabab böldi, çunki AQŞ va Isroilning Eronga qarşi uruşi davomida Hormuz boğozı amalda yopilgaç, Saudiya Arabistoni Qizil dengiz orqali eksportga tayanib qolgan edi. Husiylar boğozdagi xalqaro suzişga tahdid solmasligini, biroq Saudiya Arabistoni bayroği ostidagi kemalarga hujumlarni davom ettirişlarini bildirgan edi.
Tahdid ostidagi Aden va Taiz qamali
Qöşinlarni köçiriş sababi sifatida Adenga tahdid — Prezidentlik rahbariyat kengaşi joylaşgan va milliondan ortiq kişi yaşovçan muvaqqat poytaxt — körsatilgan. AFP manbalariga köra, husiylar kuçlari şahardan taxminan 60 kilometr uzoqlikda. Şu bilan birga janubiy kuçlar qayta guruhlaniş husiylarning Taizga qöygan qamalini bartaraf etişga yordam berişi kerakligini ma'lum qildi; Taiz — aholisi deyarli ikki million bölgan Yamanning uçinçi yirik şahri bölib, blokada tufayli u yerda oçlik va çeklangan zaxiraga ega kasalxonalardagi inqiroz xavfi yuzaga kelmoqda. BMT ma'lumotiga köra, Yamandagi keskinlaşuv oqibatida deyarli 330 ming kişi köçirilgan; oxirgi tölqin doirasida köçirilgan 300 ming kişining taxminan yarmi Taizda qabul qilinmoqda, biroq gumanitar yordam şaharga yetib bormoqda emas, tinç aholi esa uni tark eta olmaydi.
Eronga qarşi uruş fonida keskinlaşuv
Jangovar harakatlar kengroq mojaro fonida davom etmoqda: 2022-yildan beri amal qilgan norasmiy sulh iyulda buzilgaç, husiylar Saudiya Arabistoniga qarşi «dengiz blokadasini» e'lon qilib, uning aeroportlari, neft obyektlari va Qizil dengizdagi tankerlariga, jumladan Yanbu eksport neft tuguniga zarbalar berayotgani, bunga javoban öz portlariga qöyilgan saudov blokadasi va Sanoga qilingan aviazarbaga javob berayotganini da'vo qilmoqda. Javoban Er-Riyod husiylar pozitsiyalariga yuzlab aviazarbalar berdi. Yakşanba kuni husiylar Er-Riyoddagi xalifa şahzodasi nomidagi xalqaro aeroport va moliya rayoniga hujum qilganlarini bildirdi; Saudiya Arabistoni bu hujumni tasdiqlamadi. Yamandagi fuqarolar uruşi 2014-yildan, husiylar hukumatni Sanodan haydab çiqarganidan beri davom etmoqda, 2015-yildan boşlab esa mojaroga Er-Riyod boşçiligidagi koalitsiya aralaşdi.


